Quy hoạch lạ lùng: Vì lợi ích chung hay vì nhóm lợi ích?

Thứ Hai, 05.11.2018, 10:59

Một dự án khu công nghiệp kiểu mẫu hoành tráng được triển khai rầm rộ trên phần diện tích đất hơn 300 ha nhưng sau 3 năm vẫn chỉ là bãi đất trống chờ “chuyển đổi quy hoạch”. Kể từ lúc sôi động cho đến lúc đi vào yên lặng, đã khi nào người dân nhận được chút lợi ích như những gì người ta hứa hẹn trong các tờ kế hoạch?

Sau ba năm, dự án khu công nghiệp chờ chuyển thành khu đô thị thông minh

Dự án được nhắc đến là khu công nghiệp FLC Hoàng Long nằm trên địa bàn 4 xã thuộc huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Dự án này được Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa chấp nhận chủ trương đầu tư từ tháng 6/2015 cho Tập đoàn FLC đầu tư kinh doanh. Những ngày đầu, từ lãnh đạo tỉnh cho đến tập đoàn FLC đã phát biểu những lời hẹn có cánh về tương lai phát triển cho tỉnh nhà với người dân. Nhưng, đến nay đã hơn 3 năm, ngoài cái cổng chào ghi dòng chữ “Khu công nghiệp FLC Hoàng Long” thì bãi đất hơn 300ha vẫn chỉ là đất hoang không có hạ tầng.

Về việc dự án chậm tiến độ, theo trả lời từ phía doanh nghiệp FLC, họ “đang làm việc với các ban ngành của tỉnh Thanh Hóa và Uỷ ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa để chuyển đổi mục đích đầu tư khu công nghiệp Hoàng Long thành một khu đô thị thông minh”.

Ơ hay, lạ lùng!

Trước tiên, hãy đề cập đến phần diện tích đất 300ha để dự tính xây khu công nghiệp kiểu mẫu. Đây là diện tích đất nông nghiệp của người dân thuộc bốn xã huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Tất nhiên, thu hồi đất nông nghiệp thì nhiều hộ dân phải chuyển từ làm nông nghiệp sang làm công việc khác. Nhiều người rơi vào cảnh “chờ đợi” để có chỗ làm việc trong khu công nghiệp sắp tới.

Đáng tiếc, mất đất ruộng rồi nhưng giờ đã hơn 3 năm trời mà nhiều hộ dân vẫn còn chưa nhận được một đồng tiền đền bù nào vì dự án bị “treo”. Một số hộ dân nhận tiền đền bù, rồi 3 năm không chuyển đổi được việc làm giờ cũng thành “nghèo hóa” như ban đầu. Chưa cần đi chi tiết vào lý do dự án khu công nghiệp chậm tiến độ, nhưng chậm như thế có phải là đang “giết chết” dần dần đời sống của người dân địa phương trong sự lãng phí một diện tích đất nông nghiệp rộng lớn hay không?

Phần sau của câu chuyện lại là một diễn biến bất ngờ hơn. Hiện nay dự án khu công nghiệp đang đợi được chuyển đổi sang thành xây dựng đô thị thông minh. Điều này chẳng khác nào như một “đòn đánh” mạnh hơn vào số dân cư đang mong mỏi vào sự hiện diện của khu công nghiệp.

Thử nghĩ xem, ruộng không có để canh tác, chờ nhà máy để đi làm công nhân giờ nhà máy cũng có thể không được xây, thế thì làm gì đây? Từ người không có tiền đền bù đến những người nhận tiền đền bù nhưng cũng trang trải hết cho cuộc sống, rồi họ chẳng biết đi làm gì, trồng cây gì, nuôi con gì để tồn tại? Lạ lùng quá, lạ lùng ơi! Hỡi người dân tôi đây đi đâu để tìm lại những lời hứa hẹn phát triển phút ban đầu mà họ hứa. Xây đô thị thông minh ư, dân nghèo thế này thì thông minh ở đâu mà sinh sống. Hay là nó sinh ra chỉ để cho những người nào đó khác được hưởng thụ?…

Dân trôi lợi ích, chảy vào tay ai?

Về mặt pháp lý, một dự án trong quá trình được triển khai có thể được quyết định thay đổi nếu sự thay đổi là cấp thiết và đáp ứng các yêu cầu thay đổi của thực tiễn. Tuy vậy, điều ấy lại chưa được thể hiện rõ rệt trong dự án khu công nghiệp ở Thanh Hóa.

Năm 2015, việc điều chỉnh gần 300ha đất trồng lúa sang làm khu công nghiệp để xây dựng khu công nghiệp Hoàng Long được chính quyền các cấp tỉnh Thanh Hóa xây dựng chủ trương; được các bộ, ngành thông qua và được Thủ tướng phê duyệt. Rất nhiều bộ phận chuyên trách đã được huy động để thẩm định dự án với tầm nhìn đến 30 năm.

Đến nay, dù bên tập đoàn FLC và chính quyền tỉnh Thanh Hóa có nói xin chuyển đổi dự án vì yêu cầu thực tiễn, nhưng rõ ràng là chưa có bộ phận nào thẩm định hay tham gia đánh giá tính khả dụng, hữu dụng của đề xuất này. Như vậy, nếu không có thẩm định lại, nếu không có tính toán lại mà chúng ta phê duyệt sự chuyển đổi dự án từ khu công nghiệp sang khu đô thị thông minh thì có hợp lý hay không?

Hãy tự đặt ra giả thuyết, nếu các dự án hiện nay, nhà đầu tư sau khi trúng thầu dùng đủ mọi cách để chuyển đổi dự án ban đầu sang các dự án khác với lý do “đáp ứng thực tiễn” thì chuyện gì sẽ xảy ra. Họ xin làm một thứ với hứa hẹn này nọ; nhưng rồi chỉ nhằm để làm thứ khác có lợi cho mình thì có phải là “chiêu trò” để lách luật hay không. Rõ ràng, pháp luật về quy định chuyển đổi các dự án trong quá trình thi công đang có lỗ hổng, dễ bị lợi dụng để nhà đầu tư thực hiện các dự án khác ban đầu mà không cần qua thẩm định, đánh giá chi tiết.

Cụ thể, trong trường hợp của FLC và khu công nghiệp Hoàng Long. Ai chẳng biết FLC “ăn nên làm ra” nhờ các dự án bất động sản, du lịch, nghỉ dưỡng. Nếu được thêm diện tích đất rộng lớn để xây đô thị thông minh thì há chẳng phải “đúng bài” của tập đoàn FLC hay sao?

Đơn giản thôi, nếu có thay đổi dự án so với ban đầu, phải chăng chúng ta cũng nên đấu thầu công khai để tìm lại nhà đầu tư phù hợp hơn. Như thế có phải công bằng phải không?