Pháp luật hụt hơi, nền nông nghiệp, hệ sinh thái rồi có cứu kịp?

Thứ Năm, 11.04.2019, 16:27

Thời gian qua, liên tiếp trên các tỉnh, thành cả nước xuất hiện tình trạng người dân dùng kích điện bắt giun đất bán cho thương lái. Ai cũng hiểu bắt giun bằng kích điện sẽ là tận diệt cả hệ sinh thái dưới lòng đất nhưng vì cái lợi trước mắt nên vẫn “nhắm mắt” để làm. Các cơ quan chức năng dù tích cực trong việc vận động, thuyết phục người dân nhưng lại chưa hề hiệu quả.

Phẫn nộ việc dùng kích điện tận diệt giun bán cho thương lái nước ngoài

Việc bắt giun đất bằng kích điện đã nhen nhóm tại Việt Nam từ năm 2015. Theo thông tin từ một số địa phương cung cấp, người dân đã nhận máy kích điện, máy chế biến giun miễn phí từ những thương lái nước ngoài. Giun bắt được bán với giá khoảng 20.000 đồng/1 cân tươi và khoảng 600.000 đồng/1 cân khô.

Tất cả các bộ, ngành, các chuyên gia đều đưa ra lời cảnh báo về việc tận diệt giun sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng đất đai, gây mất cân bằng hệ sinh thái trong đất và cuối cùng là gây thiệt hại nặng nề cho nền nông nghiệp. Tuy nhiên, đến nay, vẫn chưa hề có bất kỳ một cơ sở pháp lý nào đặt ra để xử lý những người dùng kích điện bắt giun hay xử lý những người cấp phát kích điện, máy chế biến giun cho người dân. Vì vậy, hiện tượng bắt giun bằng kích điện ngày càng mở rộng quy mô tại hầu hết các tỉnh thành, từ quy mô nhỏ đến lớn như Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ,… Trên mạng, sản phẩm máy kích điện bắt giun cũng đã được bày bán công khai.

Tại các địa phương xảy ra tình trạng bắt giun tận diệt bằng kích điện, biện pháp giải quyết duy nhất được đưa ra là vận động, thuyết phục người dân tự nguyện, có ý thức bảo vệ hệ sinh thái, không vì lợi nhuận trước mắt mà đánh đổi. Có nơi thuyết phục được nhiều, có nơi thuyết phục được ít, và có những nơi thuyết phục cũng chẳng xong. Nhiều nơi, sau khi bị phát hiện đánh bắt giun thì người dân chuyển sang đánh bắt vào ban đêm…

Về vấn đề này, các Sở Nông nghiệp đang ý kiến lên Bộ Nông nghiệp đề nghị ban hành các văn bản pháp luật quy định về việc đánh bắt giun bằng máy kích điện. Tuy nhiên, tiến trình mới đang chỉ dừng lại ở bước “đề xuất” mà chưa hề có kết quả nào.

Bước hụt hơi của pháp luật!

Trước đây, tình trạng đánh bắt cá bằng kích điện cũng diễn ra tràn lan tại các địa phương. Phải mất đến hàng chục năm thì quy định cấm mới được ban hành và đưa vào thực hiện. Lịch sử hoàn toàn có thể lặp lại với kịch bản đánh bắt giun bằng kích điện lần này.

Vấn đề là, vài tháng, 1 năm hay nhiều năm nữa… thì cơ sở pháp lý cho việc xử lý người đánh bắt giun tận diệt mới được hình tành. Và mất bao nhiêu thời gian để việc xử phạt, duy trì bảo đảm thực hiện pháp luật được thực hiện thành nếp?

Nghĩ đơn giản vậy thôi, khi ấy nhiều nơi giun đã bị tận diệt hết chưa. Từ năm 2015 đến nay đã hơn 3 năm, hệ sinh thái, môi trường đất tại nhiều nơi đang bị hủy diệt từng giờ, từng ngày còn pháp luật thì “chậm chân” từng ngày, từng tháng. Đề xuất, dự thảo, xin ý kiến, thông qua,… chờ khi quy định của pháp luật hoàn thiện thì không biết có còn cứu được những hậu quả nặng nề do tận diệt giun bằng kích điện gây ra không nữa?

Phải có cách!

Thứ nhất, nếu vận động, thuyết phục, nâng cao nhận thức của cộng đồng dân cư có hiệu quả cao thì tình trạng bắt giun tận diệt không ngày một lan rộng như bây giờ. Thứ hai, nếu chờ đợi đến khi pháp luật có quy định để xử lý thì hậu quả của sự việc đã quá nặng nề như phân tích ở trên. Vậy, phải có cách làm khác đi, phải cấp thiết hơn trong việc bảo vệ môi trường sinh thái, bảo vệ đất đai, bảo vệ nền nông nghiệp.

Với sự việc mang tính chất quan trọng như thế này, Bộ Nông nghiệp và các cơ quan chức năng có liên quan hoàn toàn có thể ban hành những thông báo khẩn cấp kèm theo các chế tài xử lý đối với hành vi đánh bắt giun bằng các thiết bị điện, cùng đó đặt ra các quy định về quản lý nguồn gốc, quá trình mua bán, trao tặng các thiết bị đánh bắt, chế biến giun trên thị trường. Rõ ràng, với tính chất quan trọng của sự việc cũng như sự rõ ràng trong các cơ sở khoa học tự nhiên, dư luận sẽ hoàn toàn đồng ý để cơ quan chức năng mạnh tay trong áp dụng chế tài đối với những người cố tình phá hoại môi trường vì lợi nhuận trước mắt. Quan trọng là trách nhiệm của các cơ quan làm đến đâu, làm như thế nào mà thôi.

Một đất nước nông nghiệp nhưng người dân thiếu hiểu biết và không biết bảo vệ nền nông nghiệp nghe buồn lắm chứ. Hơn nữa, phá hoại hệ sinh thái trong môi trường đất còn chưa biết sẽ dẫn tới những biến đổi gì trong chuỗi phát triển tự nhiên mà tác động đến cả đời sống của con người… Hành động hay tự để mình dần rơi vào thế bị động? Đừng để pháp luật mãi hụt hơi và phải chạy không kịp theo thực tế xã hội đang diễn ra phức tạp từng ngày.