Điệp khúc “thua lỗ nên phải tăng giá”

Thứ Ba, 20.11.2018, 14:08

Đề xuất điều chỉnh giá điện để Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) có lãi tiếp tục trở thành chủ đề nóng được thảo luận trong Nghị trường phiên họp Quốc hội tuần vừa rồi. Có lẽ đã trở thành một thói quen, năm nào Điện lực Việt Nam cũng sẽ tiếp tục bài ca xin tăng giá. Ít nhất là cho đến khi điều họ mong muốn được hiện thực hóa.

 

Ngành điện tiếp tục bài ca tăng giá

Trong cuộc họp này 13/11 do Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ chủ trì, Thứ trưởng Bộ Công thương Đặng Hoàng An khẳng định ngành điện vẫn bảo đảm nhu cầu điện cho sản xuất và sinh hoạt trong năm 2019, tuy nhiên chi phí đầu vào cho sản xuất điện, trong đó có than, dầu tăng giá, nguồn khí cấp cho phát điện cũng đã đến giới hạn khai thác… mà giá điện không được điều chỉnh đã gây khó khăn cho hiệu quả kinh doanh và hoạt động của ngành điện hiện nay và năm 2019. Cùng đó, các dự báo về thiên tai, thời tiết, tỷ giá,… cũng sẽ gây áp lực cho ngành điện.

Do vậy, Để bảo đảm EVN kinh doanh có lãi, tăng cường tiềm lực tài chính đầu tư vào phát điện, Bộ Công Thương đã triển khai xây dựng kịch bản điều hành giá bán lẻ điện của năm 2019. Đương nhiên, kịch bản ấy sẽ là theo hướng tăng giá điện.

Không còn mới lạ

Cuối năm 2017 hay cả những thời gian trước đó nữa, ngành Điện đã từng đưa ra những đề xuất về việc tăng giá điện tương tự với chung lý do như năm 2018 này. các lý do “quen thuộc” chủ yếu bao gồm: chi phí đầu vào tăng cao, chênh lệch giá điện Việt Nam với quốc tế, kinh doanh điện đang lỗ…!?

Vẫn là những điều đã cũ, nên nói ra thì dư luận vẫn thấy không hề thuyết phục nếu ngành điện kiên quyết tăng giá.

Thứ nhất, đi thẳng vào vấn đề EVN lỗ hay lãi. Về bản chất, nếu chỉ xét giá kinh doanh điện đơn thuần thì EVN lỗ khá cao. Nhưng, việc kinh doanh điện bản chất lại bao gồm nhiều dịch vụ phụ trợ có liên quan, và những dịch vụ này đều phát sinh lợi nhuận như chi phí triển khai hạ tầng, chi phí lắp đặt, tư vấn,…

Theo số liệu được công khai gần nhất, năm 2016 doanh thu bán điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) hơn 265.510 tỷ đồng, tương ứng giá bán điện thương phẩm bình quân thực hiện là 1.661,57 đồng một kWh. Hoạt động sản xuất kinh doanh điện năm 2016 lỗ gần 594 tỷ đồng. Tuy nhiên, thu nhập từ các hoạt động có liên quan tới sản xuất kinh doanh điện năm 2016 của tập đoàn này gần 3.252 tỷ đồng, đã giúp EVN lãi 2.658 tỷ.

Như vậy, tính tổng hoạt động kinh doanh thì EVN vẫn đang là tập đoàn làm ăn có lãi rất lớn chứ không phải lỗ. Việc tách riêng giá điện để kêu “lỗ” của ngành điện hiện đang thể hiện không khác so với Nhà xuất bản Giáo dục kêu lỗ từ bán sách Giáo khoa. Về bản chất, họ để những con số âm xảy ra ở các hạng mục chính nhưng thực ra, doanh thu, lợi nhuận được tập trung và trông đợi chủ yếu từ các hoạt động kinh doanh phụ trợ. Đây có phải một “bài” mà các doanh nghiệp Nhà nước đang muốn sử dụng đi sử dụng lại?

Thứ hai, về chênh lệch giá điện của Việt Nam so với Quốc tế. Ngành điện đi so sánh giá thành phẩm đầu ra của điện Việt Nam so với quốc tế để nói điện Việt Nam đang rẻ. Nhưng bản chất, tỷ giá đầu vào chưa ai so sánh. Điều kiện, đời sống cũng như thu nhập dân cư không được mang vào so sánh. Lại một lần nữa, ngành điện có thể đang sử dụng cách mà ngành xăng đang lấy cớ để tăng giá xăng vậy. Cứ so sánh kiểu giản đơn như thế thì người dân Việt Nam chắc chẳng còn ai chịu nổi với chuẩn “quốc tế” của các vị ấy nữa.

Cuối cùng, giá cả đầu vào vẫn luôn là cái cớ hợp lý nhất để tăng giá điện. Đúng là thị trường thời gian qua ghi nhận sự tăng giá của hàng loạt các mặt hàng, giá cả thị trường leo thang đáng báo động. Tuy vậy, giá cả đầu vào tăng không có nghĩa là tăng ở mức tác động lớn đến ngành điện.

Vấn đề đặt ra là ngành điện đang thiếu cái gọi là “công khai, minh bạch” trong quá trình hoạt động. Người dân không hề biết quá trình kinh doanh của EVN nhập vật tư gì, ở đâu, nhân sự ra sao, thế nào, quản trị, điều hành ở mức độ nào,… Vì thế, nếu EVN mà kêu giá cả leo thang thì ai tin? Công khai cụ thể số liệu đi rồi nói chuyện lại thì tốt hơn!

Và sự độc quyền đã quá cũ!

Ở trên, chúng ta vừa nhắc đến sự thiếu “công khai, minh bạch” trong hoạt động kinh doanh của ngành điện. Nhưng sự thiếu công khai, minh bạch ấy còn đáng sợ hơn nữa khi nó nằm trong một thị trường độc quyền.

Biết bao bất cập của ngành điện được nêu ra mỗi khi họ đưa ra đề xuất tăng giá. Người dân hằng ngày vẫn phải chịu mức giá điện mà chỉ do một doanh nghiệp duy nhất đặt ra. Dù họ áp cả vào giá cả thuế, phí, cả mức tiêu thụ, hao mòn cơ sở vật chất,… một cách vô lý thì người dân cũng không có quyền được ý kiến đối với những điều ấy.

Vẫn là điều mà số đông đang mong mỏi. Khi nào thì ngành điện hết độc quyền, và nếu không thể hết độc quyền thì khi nào ngành điện hoàn toàn công khai, minh bạch?

Đừng cứ mãi than khổ, đừng cứ mãi than tôi kinh doanh thua lỗ trong khi các vị chỉ kinh doanh đơn thuần không phải cạnh tranh ai. Thậm chí, ngành điện hưởng bao nhiêu ưu đãi từ nhà nước, mà chính là từ người dân mang lại thì ai hỏi, ai truy xét?

Có khổ thì hãy nghĩ đến người dân. Họ sẽ làm sao khi năm 2019 tới đây, tất cả các nhu cầu thiết yếu hằng ngày gồm điện, xăng, nước sẽ tăng cao không ngừng bên cạnh các loại thuế, phí triệt để đến từng ngõ ngách của đời sống. Khi nào ngành điện thấy khổ hơn người dân, khi ấy các vị hãy tăng giá…