Đỗ Mạnh

Các bài viết của Cộng tác viên Bút danh Đỗ Mạnh

Đề xuất biến sông Tô Lịch đẹp như sông Thames của Công ty Phương Bắc liệu có khả thi?

Thứ Năm, 06.12.2018, 15:54

Mới đây Công ty Cổ phần hạ tầng Phương Bắc có văn bản đề xuất với UBND thành phố Hà Nội với ý tưởng cải tạo sông Tô Lịch đẹp như sông Thames ở nước Anh để đối lấy một số “ưu đãi. Đây là một ý tưởng hay nhưng thực hiện như thế nào thì lại là cả một vấn đền cần bàn đến nhất là trong lúc thành phố đang triển khai dự án nhà máy xử lý nước thải Yên Xá , Thanh Trì, dự án nhằm làm sống lại các dòng sông chết ở Hà Nội.

Đề xuất biến sông Tô Lịch đẹp như sông Thames của Công ty Phương Bắc liệu có khả thi?

Sông Tô Lịch là một con sông nhỏ, có chiều dài khoảng 14 km, chảy qua địa phận 6 quận, huyện: Ba Đình, Cầu Giấy, Đống Đa, Thanh Xuân, Hoàng Mai, Thanh Trì. Sông Tô Lịch cùng với sông Kim Ngưu, sông Lừ và sông Sét đã tạo nên hệ thống tiêu thoát nước chính của TP. Hà Nội. Mấy năm gần đây trước sức ép của quá trình đô thị hóa , sông tô lịch đã thành con sông chết. Con sông đã bị chính chung ta giết chết và biến nó thành thành một hệ thống cống hở ,đón nhận hầu toàn bộ nước thải không qua xử lí của thành phố. Nước sông đổi sang màu đen, màu của tạp chất những chất thải và ô nhiễm,luôn bốc mùi hôi thối.

Để cứu vãn và hồi sinh các dòng sông chết các nhà khoa học và chính quyền thành phố Hà Nội đã tổ chức hàng trăm cuộc hội thảo, hàng trăm đề án nghiên cứu, nhưng cho đến nay ngoài những đợt nạo vét, kè bờ nhằm chống lấn chiếm thì tất cả cũng mới chỉ dừng lại ở mức nghiên cứu. Hàng trăm ống nước thải sinh hoạt vần ngang nhiên xả thẳng xuống dòng sông. Mỗi khi mùa hè đến nhìn con sông có màu đặc quánh ám khí, ai có dịp đi qua cũng phải bịt mũi mới biết dòng sông đã bị ô nhiễm đến mức nào. Theo kết quả quan trắc nước sông Tô Lịch của Trung tâm Quan trắc và Phân tích tài nguyên môi trường – Sở TN&MT Hà Nội cho thấy: Lượng ôxy hòa tan (DO) thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn; Lượng ôxy hóa học trong nước (COD), ôxy sinh học trong nước (BOD5), khuẩn coliform trong nước, tổng chất rắn lơ lửng (TSS), tổng dầu, mỡ, hàm lượng amoni (NH4+)… đều vượt tiêu chuẩn cho phép nhiều lần. Với số liệu quan trắc trên thì Tô Lịch đã là dòng sông chết.

Gọi là sông chết bởi vì nước hiện có trong dòng sông đều là nước ô nhiễm, nước được sinh ra từ các nguồn nước thải của thành phố chứ không phải là nguồn nước tự nhiên được cấp từ những con sông lớn. Mọi nỗ lực của Thành phố cũng chỉ mới dừng lại ở mức độ cải tạo bề mặt hiện hữu như nạo vét khơi thông dòng chảy, tuyên truyền ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường của cư dân sống ven dòng sông Tô Lịch, kè bờ chống lấn chiếm và trồng cây,hoa hai bên bờ nhằm cải thiện mĩ quan. Tuy nhiên vấn đề bịt kín các ông nước thải, nguyên nhân chính gây nên tình trạng ô nhiễm và làm cho dòng sông chết lại không được thực hiện. Việc nghiên cứu đề án tách nguồn nước thải sinh hoạt đang đổ trực tiếp vào sông để đưa về các nhà máy để xử lý tập trung đã được đề cập nhưng với tiến độ rất chậm.

Được biết sáng (7/10/2016), UBND TP Hà Nội đã khởi công Dự án hệ thống xử lý nước thải Yên Xá (Thanh Trì) với công suất 270.000 m3/ngày đêm. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 800 triệu USD được kỳ vọng sẽ làm “sống lại” các con sông, sông Lừ, sông Sét, một phần sông Nhuệ và đặc biệt là sông Tô Lịch. Đây là dự án lớn và là dứ án đầu tiên nhằm thu gom toàn bộ nước thải nhằm trả lại sự sống cho dòng sông Tô lịch. Quy mô dự án bao gồm: nhà máy xử lý nước thải công suất 270.000 m3/ngày đêm và hệ thống thu gom, cống bao, hệ thống cống đấu nối (dọc hai bờ sông Tô Lịch, sông Lừ) và một phần sông Nhuệ với tổng chiều dài cống các loại khoảng 52 km. Dự án theo trình bày được thi công bằng công nghệ tân tiến, hệ thống cống thu gom nước thải được thi công bằng công nghệ khoan kích ngầm. Với phương pháp khoan ngầm sẽ giúp tránh được việc vận hành phức tạp của các trạm bơm, quỹ đất yêu cầu nhỏ hơn. Đặc biệt việc thi công cống được thực hiện dưới các dải cây xanh và dưới lòng sông, làm giảm ảnh hưởng xấu của hoạt động thi công lên hệ thống hạ tầng giao thông, hạn chế tác động tới môi trường và cư dân xung quanh. Hệ thống trên sau khi hoàn thành sẽ thu gom nước thải các quận Ba Đình, Cầu Giấy, Thanh Xuân, Đống Đa, Hoàng Mai, Hà Đông và huyện Thanh Trì với diện tích khoảng 4.874 ha.

Với hệ thống này kết hợp với công tác tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện tốt công tác vệ sinh môi trường hi vọng sẽ làm sống lại các con sông làm cho cảnh quan thành phố Hà Nội ngày càng sạch ,đẹp môi trường được cải thiện. Dự án này theo kế hoạch được hoàn thành vào năm 2021 tuy nhiên sau đàm phán và thực hiện hàng loạt giải pháp rút ngắn tiến độ thi công, dự án này đã rút ngắn thời gian thi công được 2 năm và sẽ được hoàn thành năm 2019 tiết kiệm được khá nhiều kinh phí.

Trong lúc dự án xây dựng nhà máy xử lý nước thải Yên Xá Thanh Trì đã được khởi công và dự kiến hoàn thành vào tháng 10/2019 với hứa hẹn làm sống lại dòng sông Tô Lịch và hệ thống sông Lừ, sông Sét thì mới đây Công ty Cổ phần hạ tầng Phương Bắc có văn bản đề xuất với UBND thành phố Hà Nội với ý tưởng cải tạo sông Tô Lịch đẹp như sông Thames ở nước Anh để đối lấy một số “ưu đãi.Hình thức đầu tư công ty này đề xuất là kết hợp giữa xây dựng – chuyển giao (BT) và xây dựng – khai thác – chuyển giao (BOT). Riêng với hình thức BT, Công ty Phương Bắc đề xuất UBND thanh toán quỹ đất cho nhà đầu tư. Với hạng mục BOT, Công ty Phương Bắc đề xuất để nhà đầu tư kinh doanh, khai thác du lịch có thời hạn trên sông Tô Lịch. Ngoài các hạng mục cải tạo, Công ty Phương Bắc đề xuất xây dựng hệ thống du lịch sông Tô Lịch, bao gồm du lịch đường sông và các quán cafe nổi trên sông để cho nhà đầu tư khai thác một thời gian.

Để sông Tô Lịch đẹp như sông Thames nước Anh, Công ty Phương Bắc đề xuất cải tạo lại hệ thống thoát nước thải thành hệ thống đi riêng, nước đổ ra sông sẽ là nước mưa tự nhiên và nguồn nước sạch tự nhiên; Xây dựng lại hệ thống kè để tiết kiệm không gian, quỹ đất. Trồng cây và các vật liệu kiến trúc mang đến cho Thành phố vẻ đẹp đặc sắc văn hóa riêng của thủ đô Hà Nội và phù hợp với phong thủy như vốn có trước đây.

Có thể thấy là đề xuất của Công ty Phương Bắc có những điểm trùng với dự án xử lý nước thải Yên Xá. Trong khi nhà máy này đang trong quá trình thi công và dự kiến hoàn tất vào tháng 10 năm 2019. Liệu đề xuất của Công ty Phương Bắc nếu được chấp thuận có phải là sự kế thừa của dự án nhà máy xử lý nước thải Yên Xá hay không? Hay là một đề xuất tách biệt? UBND thành phố sẽ là người hiểu hơn ai hết kế hoạch cải tạo của thành phố, chính vì vậy trước những đề xuất táo bạo của các Doanh nghiệp thiết nghĩ chính quyền thành phố Hà Nội cần có những nghiên cứu thấu đáo nhằm đưa ra những quyết sách có lợi cho dân cho nước, tránh triệt để việc lấy kết quả của dự án này làm kết quả cho một dự án khác để trục lợi.