Chủ nghĩa yêu nước giá trị cốt lõi của dân tộc Việt

Thứ Sáu, 12.04.2019, 16:10

Chủ nghĩa yêu nước có vai trò hết sức quan trọng trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Bên cạnh những hạn chế nhất định, chủ nghĩa yêu nước truyền thống cũng có những điểm tích cực. Đó là truyền thống đánh giặc ngoại xâm, đoàn kết dân tộc, lấy dân làm gốc, mong muốn đem lại hạnh phúc cho dân…

Dựa trên cơ sở chủ nghĩa Mác – Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kế thừa tạo ra tạo ra một bước phát triển mới về chất của chủ nghĩa yêu nước truyền thống – chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh. Nhờ đó, tạo ra một sức mạnh mới cho dân tộc Việt Nam, dẫn đắt dân tộc Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

Chủ nghĩa yêu nước là nền tảng phát triển giai cấp và phát triển dân tộc

Chủ nghĩa yêu nước chân chính thể hiện rõ nhất khi có giặc ngoại xâm thì việc làm cấp bách trước hết là đánh đuổi quân xâm lược. Bởi vậy, truyền thống đánh giặc ngoại xâm là tinh hoa đầu tiên của chủ nghĩa yêu nước truyền thống mà tư tưởng Hồ Chí Minh kế thừa. Chính vì khát vọng giải phóng dân tộc mà 21 tuổi, Người đã ra đi tìm đường cứu nước. Khi đã tìm ra con đường cứu nước, khi đã có cái “cẩm nang”, Người đã xác định trở về nước, đi vào quần chúng, thức tỉnh họ, tổ chức họ, đoàn hết họ đấu tranh giành tự do, độc lập.

Hồ Chí Minh cho rằng, đã là người Việt Nam, là con Lạc cháu Hồng thì ít hay nhiều, ai cũng có lòng yêu nước. Không ai lại không có lòng yêu nước, có thể ở lúc nào đó, trong một hoàn cảnh nào đó, đã vì lợi nhỏ mà quên nghĩa lớn. Đây là quan điểm mang tính chất nhân đạo cao cả và gần gũi với triết học phương Đông – quan điểm cho rằng, trong mỗi con người đều có bản thể bản trụ. Đây cũng là quan điểm triết học uyên thâm, sâu sắc. Không phải người nào cũng có cái nhìn như vậy và không phải ai cũng nhìn ra điều đó. Quan điểm “ai cũng có lòng yêu nước” đã vượt xa quan điểm của những nhà tư tưởng phương Đông và Việt Nam trước kia.

Theo Người, dân ta không chỉ có lòng yêu nước, mà còn có lòng yêu nước nồng nàn, đó là một truyền thống quý báu của ta. Người viết: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nối, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước”.

Với Người thì lòng yêu nước cũng chính là tinh thần yêu nước. Trong triết học, tinh thần hầu như trùng với ý thức gồm hai yếu tố cơ bản là tri thức và tình cảm.

Theo đó, có thể nói, Hồ Chí Minh đã vượt lên trên các nhà tư tưởng trước kia khi cho rằng, lòng yêu nước, tinh thần yêu nước còn bao gồm trong đó tri thức chứ không chỉ có tình cảm đơn thuần.

Trong suốt cuộc đời, Người đã dấn thân vào sự nghiệp vẻ vang vô cùng vĩ đại đó. Người đã xác định rõ cái bất biến lúc này là độc lập, tự do; còn cái vạn biến là những sự kiện, tình hình trong các lĩnh vực, trên các mặt trận như chính trị, quân sự, ngoại giao, kinh tế, văn hoá, binh vận ở từng thời điểm, trong mỗi thời kỳ cụ thể; và phương châm của Người là: “Dĩ bất biến ứng vạn biến”.

Thấm thía nỗi nhục của người dân mất nước, mất tự do, “cay đắng chi bằng mất tự do”, Người đã phát huy tinh thần đấu tranh bất khuất của dân tộc “thà chết tự do còn hơn sống nô lệ”, “chết trong còn hơn sống đục”. Đối với dân tộc bị vong quốc nô thì cứu giống nòi ra khỏi nước sôi lửa bỏng, giải phóng dân tộc là cao hơn hết thảy, phải đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên hết.

Kế tiếp truyền thống “Nam quốc Sơn hà”, “Hịch Tướng sĩ”, “Đại Cáo Bình Ngô”, Người kêu gọi toàn quốc đứng dậy đập ách phá xiềng: “Hơn hai mươi triệu con cháu Lạc Hồng quyết không chịu làm vong quốc nô mãi”, “toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà giải phóng cho ta”, “chúng ta thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”, “không có gì quý hơn độc lập tự do”.

Người đã nâng cách mạng giải phóng dân tộc lên tầm cao mới bằng cách phát huy hết mọi khả năng, tiềm lực của mỗi con người và hơn nữa, còn gắn cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới. Hưởng ứng lời kêu gọi của Người, toàn dân tộc Việt Nam đã nhất tề đứng lên đập tan chủ nghĩa thực dân Pháp, giải phóng hoàn toàn miền Bắc (năm 1954) và giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (năm 1975), hoàn thành nhiệm vụ giải phóng dân tộc, đem lại độc lập, tự do cho đất nước.

Muốn đánh đuổi quân xâm lược, xây dựng đất nước thì phải đoàn kết toàn dân. Đoàn kết dân tộc vừa là phương tiện để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời cũng là tinh hoa của chủ nghĩa yêu nước truyền thống Việt Nam. Nhờ đoàn kết mà chúng ta đã tạo nên sức mạnh chiến thắng trong các cuộc chiến tranh giành độc lập và bảo vệ Tổ quốc. Phát huy truyền thống đoàn kết là sức mạnh, Hồ Chí Minh cho rằng, đoàn kết là thắng lợi, đoàn kết là thành công: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; thành công, thành công, đại thành công”.

Hồ Chí Minh đã kế thừa, phát triển truyền thống đoàn kết lên một tầm cao mới trên cơ sở chủ nghĩa Mác – Lênin. Người kêu gọi đoàn kết không chỉ giữa các tầng lớp, giai cấp, dân tộc, mà còn đoàn kết với các lực lượng tiến bộ, phong trào cách mạng và giai cấp vô sản thế giới. Người cho rằng, hạt nhân đoàn kết là hai giai cấp cơ bản – công nhân và nông dân. Từ đó, trong từng thời kỳ, Người lập ra Mặt trận đoàn kết nhằm thống nhất lực lượng cả nước để đạt đến mục tiêu chung.

Trong bối cảnh hiện nay, yêu nước phải gắn liền với độc lập tư chủ và ý chí tự lực tự cường. Độc lập tự chủ về kinh tế tạo cơ sở cho hội nhập kinh tế quốc tế có hiệu quả; mặt khác, hội nhập kinh tế quốc tế có hiệu quả sẽ tạo điều kiện cần thiết để xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, tránh được sự lệ thuộc về nhiều mắt vào các đối tác trong quá trình hội nhập.

Trong thâm tâm người Việt, giá trị và lòng yêu nước không bao giờ bị hủy diệt

Hơn nữa, để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, chúng ta không thể trông đợi vào sự giúp đỡ vô tư của các nước khác, cũng không thể có thái độ thu động, ỷ lại vào bất cứ ai. Chúng ta cần phải nhận thức rõ rằng, trong quan hệ quốc tế, một trong những nguyên tắc cơ bản được đặt ra là: bình đẳng và cùng có lợi, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.

Vì vậy, ngày nay một mặt, chúng ta vẫn tiếp nhận các nguồn vốn vay, vốn viện trợ… của các tổ chức chính phủ và phi chính phủ trên thế giới. Mặt khác, chúng ta nên thận trọng với những điều kiện kèm theo những ưu đãi đó, không vì việc nhỏ mà hy sinh việc lớn, không cái lợi trước mắt mà không chú ý đến cái lợi lâu dài của quốc gia, dân tộc. Khi tranh thủ tối đa nguồn lực bên ngoài, chúng ta cần xác định dựa vào nguồn lực trong nước là chính.

Yêu nước ngày nay phải kết hợp chặt chế với việc chống tham nhũng, bởi nó chính là một trong những việc vô cùng nguy hiểm. Về phía Nhà nước, cần phải xây dựng được một cơ chế quản lý thích hợp, đồng thời cũng cần có những biện pháp xử lý nghiêm minh đối với những kẻ tham nhũng. Còn về phía nhân dân, không nên tiếp tay hay tạo cơ hội cho việc tham nhũng, mà cần phát hiện, tố cáo với các cơ quan hữu quan để xử lý kịp thời.

Các tố chức Đảng cũng cần tăng cường công tác phê và tự phê một cách có hiệu quả, tiến tới làm trong sách hàng ngũ của Đảng để Đảng ta thực sự làm tốt vai trò lãnh đạo của mình. Cần khắc phục tình trạng quan liêu, cửa quyền, hách dịch đang xảy ra rất phổ biến ở nhiều cơ quan nhà nước hiện nay để Nhà nước ta thực sư là Nhà nước của dân, do dân và vì dân và để kế thừa tư tưởng yêu nước mà Nguyễn Trãi đã từng khẳng định: yêu nước gắn liền với thương dân, khiến cho trong thôn cùng xóm vắng không còn một tiếng hờn giận oán sầu.

Như vậy, yêu nước ngày nay là đem hết tinh thần và nghị lực, sức mạnh và tài năng của từng người, từng tập thể và cả cộng đồng dân tộc để bảo vệ độc lập dân tộc, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong sự phát triển đất nước; vươn lên mạnh mẽ trong sản xuất, kinh doanh theo phương châm “ích nước, lợi nhà”.

Tăng cường đoàn kết dân tộc thành một khối thống nhất cùng nhau xây dựng đất nước giàu mạnh và đoàn kết với nhân dân thế giới trong sư nghiệp đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc dân chủ và tiến bộ xã hội; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trong suốt quá trình hội nhập đề vị thế của Việt Nam ngày càng được nâng cao trên trường quốc tế. Tinh thần yêu nước phải nằm vươn tới mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh mà Đảng ta đã đề ra.