Cần một “khoán 10” trong công tác cán bộ?!

Thứ Ba, 11.12.2018, 16:04

Phải chăng, đã đến lúc chúng ta phải thực hiện một chính sách “khoán 10 trong công tác cán bộ?!

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến Dự thảo nghị định thay thế nghị định 21/2010 và nghị định 110/2015 của Chính phủ về quản lý biên chế công chức từ nay đến ngày 7/2/2019. Theo dự thảo, Bộ đề nghị bổ sung trách nhiệm của người đứng đầu Bộ, ngành, địa phương thực hiện không đúng quy định về quản lý biên chế công chức.

Cụ thể, người đứng đầu sẽ bị xem xét xử lý trách nhiệm theo quy định của Đảng và pháp luật; Đưa vào xem xét phân loại đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hàng năm. Đồng thời, người đứng đầu phải bồi hoàn số kinh phí đã sử dụng vượt quá số biên chế công chức được giao hoặc thực hiện không đúng đối tượng, không đúng quy định về quản lý, sử dụng số biên chế công chức.

Dự thảo mới của Bộ Nội vụ bổ sung trách nhiệm của người đứng đầu về quản lý biên chế công chức nhận được nhiều ủng hộ của dư luận và các chuyên gia

Gần 10 năm, “mèo vẫn hoàn mèo”!

Sau gần 10 năm thực hiện Nghị định về quản lý biên chế công chức đã bộc lộ một số bất cập và hạn chế. Trong đó nổi lên việc chưa quy định hình thức xử lý đối với người đứng đầu Bộ, ngành, địa phương thực hiện không đúng quy định về quản lý biên chế công chức. Nên, dù đang thực hiện chủ trương tinh giản biên chế nhưng không ít nơi sử dụng biên chế vượt chỉ tiêu được giao.

Tại kỳ họp Quốc hội cuối năm 2017, báo cáo của Chính phủ về việc thực hiện chính sách, pháp luật về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2016 cho thấy, có 11 địa phương sử dụng vượt 7.951 biên chế so với số biên chế công chức được Bộ giao. Đó là Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Dương, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Bình Thuận, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Long An. Cấp Trung ương, một số Bộ cũng bị “chỉ mặt điểm tên” như: Bộ Xây dựng, Tư pháp, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam…

Còn theo số liệu của Bộ Nội vụ cập nhật đến tháng 3/2018 cho biết, số lượng người hưởng lương, phụ cấp từ ngân sách ước tính là 11 triệu người, trong đó ở cấp khóm, xóm, tổ dân phố, xã, phường là 1,3 triệu người. Nếu số liệu đúng như vậy thì về đại thể, cứ bình quân 9 người Việt Nam phải nuôi 1 người làm việc, hưởng lương hoặc phụ cấp từ ngân sách. Thế này thì đất nước nghèo và không phát triển được cũng phải thôi.

Với hiện trạng trên, hồi đầu năm 2018, Kiểm toán Nhà nước cũng đã có báo cáo thống kê rà soát công tác quản lý biên chế công chức, viên chức, người lao động năm 2017. Trên cơ sở kiểm tra, Kiểm toán đã phát hiện cả nước thừa 57.175 nhân viên, công chức và đã có kiến nghị chấn chỉnh siết chặt công tác quản lý biên chế công chức, viên chức, người lao động.

Liên quan đến những số liệu này, có người từng công tác tại Sở Kế hoạch và Đầu tư của một tỉnh tiết lộ sự thật không mấy vui, rằng: “Một số người là cán bộ công chức của Sở, nhưng chưa làm được một văn bản, không viết hết một cây bút bi. Công việc của một phòng chức năng với số cán bộ từ 4-6 người nhưng thực tế chỉ cần 2 người làm là đủ, có phòng ban quanh năm ngày tháng công việc chính là “ngồi chơi xơi nước và buôn dưa” là chính”.

Đây được xem là điều nghịch lý khi mà chủ trương tinh giản biên chế, bộ máy hành chính được đặt ra từ nhiều năm qua, cùng với những chỉ đạo rất quyết liệt nhưng biên chế lại càng ngày càng có xu hướng tăng lên.

Vấn đề nghiêm trọng!

Chủ trương tinh giản biên chế, tinh gọn bộ máy đang bế tắc?

Chủ trương “tinh giản” nhưng vẫn “phình” phần nào cho thấy cách sử dụng cán bộ của chúng ta đang có vấn đề lớn, nếu như không nói là nghiêm trọng. Nhiều nguyên nhân đã được chỉ ra và người viết xin “gói” trong ba cái “thứ”, đó là:

Thứ nhất, Cơ chế tuyển dụng, bổ nhiệm, sử dụng, bồi dưỡng, đãi ngộ cán bộ, công chức, viên chức chưa hợp lý; Chưa lựa chọn được đúng người, dùng vào đúng việc, chưa tạo điều kiện để cán bộ, công chức, viên chức phát huy hết khả năng.

Lâu nay, người làm công tác cán bộ được coi như “người chọn kén”, nhưng thực tế người chọn kén đó lâu nay ít chọn được “con kén” tốt, mà dễ bị “chọn nhầm kén” theo kiểu tìm cách kéo lên, dù không đủ tiêu chuẩn cũng đặt ra cho đủ hoặc cho nợ tiêu chí.

Hoặc là, dùng cán bộ không đúng tài năng của họ, cũng là một sự thất bại. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Người viết giỏi nhưng nói kém lại dùng vào những việc cần phải nói. Người nói khéo nhưng viết xoàng lại dùng vào công việc viết lách. Thành thử hai người đều không có thành tích”.

Thứ hai, Công tác đánh giá cán bộ, công chức, viên chức còn mang tính hình thức, thiếu thực chất, không bảo đảm đánh giá đúng, khách quan, trung thực về kết quả thực thi nhiệm vụ của cán bộ, công chức.

Theo đo, do đánh giá cán bộ có vấn đề nên đang xảy ra một hiện tượng gây ảnh hưởng lớn chất lượng cán bộ đó là vấn nạn sử dụng bằng giả. Cũng có thể hiểu từ bằng giả theo nghĩa học giả mà cấp bằng thật. Ở nhiều trường hợp, không loại trừ việc người ta sử dụng bằng giả để phục vụ cho mục đích cá nhân nhằm tăng lương, thăng tiến.

Một số ý kiến chuyên gia nhận định, cơ chế tuyển dụng, bổ nhiệm, đề bạt theo kiểu xét duyệt và tâm lý “sính” bằng cấp của một bộ phận không nhỏ, vô hình chung trở thành “chất xúc tác” quan trọng để người ta tìm mọi cách đạt được điều mong muốn kể cả phải sử dụng đến “thủ đoạn” dùng bằng giả.

PGS.TS Trần Xuân Nhĩ – Nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng, cơ chế tuyển dụng là nguyên nhân gây ra vấn nạn bằng giả. “Chính các cơ quan nhà nước khi tuyển dụng cũng đề cao bằng cấp chứ không mấy khi đề cao thực hành. Đây là nguyên nhân khó kiểm soát chất lượng của các loại bằng cấp. hệ lụy của có thể dẫn tới nhiều người sẽ sử dụng bằng giả để đạt được mục đích của mình” – PGS Trần Xuân Nhĩ nói.

Thứ ba, một nguyên nhân cũng đáng chú ý đó là chưa có chế tài tương ứng để người đứng đầu có thể thực hiện mạnh mẽ việc đổi mới tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế. Do đó, nhiều trường hợp còn chưa kiên quyết, có tâm lý nể nang, né tránh, ngại va chạm trong kiện toàn tổ chức bộ máy và thực hiện tinh giản biên chế.

Cần một “khoán 10” trong công tác cán bộ?

Trước đây, Nghị quyết số 10 của Đảng (tháng 4 năm 1988) về Đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp, đã nhanh chóng đi vào cuộc sống một cách “thần kỳ” và trở nên nổi tiếng với cái tên “Khoán 10”!

Với “Khoán 10”, tư duy quản lý kinh tế được đổi mới, từng bước thoát khỏi sự giáo điều, cứng nhắc và xa rời thực tế. Sự vận hành của nền kinh tế nhiều thành phần, rồi kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã giải phóng, huy động được nguồn lực trí tuệ và vốn to lớn trong dân, làm cho sản xuất phát triển, nền kinh tế có sự tiến bộ vượt bậc. Cuộc sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện rõ rệt. Kinh tế tư nhân ngày càng phát triển, khẳng định vai trò trong nền kinh tế quốc dân. Đã xuất hiện những tập đoàn kinh tế tư nhân lớn, có thương hiệu uy tín mang tầm quốc tế, có những triệu phú, tỉ phú USD.

Trong bối cảnh công tác cán bộ và chiến dịch tinh giản biên chế, tinh gọn bộ máy hành chính đang bế tắc, gặp nhiều khó khăn. Song song là khoản chi thường xuyên lien tục tăng đang trở thành gánh nặng ngân sách, nợ công cũng được cảnh báo “vượt trần”, đến nỗi người đứng đầu ngành tài chính cũng phải than “điều hành ngân sách đang như đu dây”.

Phải chăng, đã đến lúc chúng ta phải thực hiện một chính sách “khoán 10 trong công tác cán bộ?!

“Hiện nay số người hưởng lương và mang tính chất lương đã lên tới 11 triệu. Không ngân sách nào nuôi nổi bộ máy ăn lương lớn như vậy. Đã đến lúc cần có một “khoán 10” trong việc giảm số người ăn lương nhà nước mới có nguồn để đầu tư phát triển đất nước” – Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nói.

Phải nói rằng, hai chữ “biên chế” và “lợi ích” đã trở thành “món ăn” quyến rũ gây nghiện đối với người đứng đầu, nếu không xử lý làm gương sẽ dẫn đến nhiều hậu quả. Muốn cơ cấu lại hiệu quả cần một “Tổng công trình sư” về nhân sự để làm việc này.

Và để thực hiện chủ trương “khoán 10” trong công tác cán bộ như bà Phạm Chi Lan nói, thì Đảng nên tìm để giao cho người có năng lực một lòng một dạ vì sự nghiệp của Đảng và quyền lợi của nhân dân để làm công tác cán bộ. Và để làm được điều căn bản đó, việc trước tiên là cần phải quy trách nhiệm người đứng đầu cùng những chế tài cụ thể nếu không làm tốt quy định về quản lý biên chế công chức.

Có thể nói, Dự thảo mới này của Bộ Nội vụ đã và đang nhận được nhiều sự đồng tình của giới chuyên gia,. Dẫu vậy, điều mà dư luận quan tâm vẫn là các cơ quan chức năng lẫn người có trách nhiệm thực hiện chủ trương, chính sách đó như thế nào!