Cách giải quyết “phần ngọn”?!

Thứ Ba, 08.01.2019, 15:52

Hướng giải quyết đó là người viết đề cập tới Đề án “Văn hóa công vụ” được công bố mới đây. Nội dung đề án về cơ bản là đưa ra những văn hóa ứng xử với lãnh đạo cấp trên, cán bộ phải tuân thủ thứ bậc hành chính, phục tùng sự chỉ đạo, điều hành, phân công công việc của cấp trên; Không trốn tránh, thoái thác nhiệm vụ, không nịnh bợ, lấy lòng vì động cơ không trong sáng…

Nhiều quy định trong Đề án “Văn hóa công vụ” nhận được nhiều quan tâm từ dư luận

Quy định mới này đã trở thành câu chuyện được nhiều quan tâm của dư luận trong những ngày qua. Bởi vì, chỉ đạo đang nhắm tới việc xử lý cả biểu hiện của hành vi nịnh bợ. Tuy nhiên, để hiểu “động cơ không trong sáng” cụ thể là như thế nào lại là vấn đề không phải dễ, trong khi trách nhiệm của người đứng đầu lại không được “quy”.

Xiểm nịnh ngày xưa!

Từ xưa, sách sử đã cho rằng: hôn quân bao giờ cũng gắn kết với nịnh thần. Xiểm nịnh làm cho người lãnh đạo thiếu sáng suốt và công bằng, thiên vị cảm tính, không khách quan, luôn lơ mơ trong thực tiễn, lúc nào cũng tự hài lòng về bản thân sẽ thoái hóa dần trí tuệ rồi mắc sai lầm khuyết điểm. Ngược lại, nịnh thần sẽ trở thành tiểu nhân đắc ý, nêu gương xấu cho xã hội với hệ lụy không cần học hành, phấn đấu, cố gắng làm gì cho mệt, chỉ cần mài gối, uốn lưỡi rèn luyện “kỹ năng nịnh” ắt thành công.

Chuyện cũ kể rằng: Có hai tay bợm nịnh đang ngồi hầu chuyện quan lớn, bỗng quan cho ra một cái trung tiện. Lập tức một bợm lắng nghe rồi thốt lên: “Y hi, quản huyền chi âm (nghe như tiếng đàn, tiếng sáo)”. Bợm kia cũng hếch mũi hít hà rồi trầm trồ: “Phảng phất chi lan chi vị (thoang thoảng mùi hoa lan hoa nhài)”. Nhưng quan lớn tỏ ra hiểu biết, không bằng lòng: “Trung tiện mà thơm thì e tuổi thọ ta không được dài”. Nghe vậy, một bợm gật gù: “Bẩm cụ, bây giờ đã có mùi rồi ạ!”. Bợm kia cũng khẳng khái khẳng định: “Bẩm, bây giờ thì thối lắm ạ!”, Tương truyền vì thế mới có câu dân gian rằng: Nịnh thối không ngửi được.

Hoặc, theo sử sách “Đông Tây Kim Cổ”, kẻ thành đạt, giàu có quyền thế bậc nhất nhờ nịnh hót thì chưa ai vượt qua được Hòa Thân.

Khi Càn Long hứng chí làm thơ, Hòa Thân ca tụng hết lời: “Thơ của Hoàng thượng hay tuyệt đỉnh, chữ viết như rồng bay phượng múa. Triều đình ta mấy nghìn năm chưa có ai làm thơ hay và viết chữ đẹp như thế!”. Hễ có dịp là Hòa Thân ca tụng: “Công ơn của Hoàng thượng như trời bể, tài đức sánh ngang với Nghiêu, Thuấn!” . Với những lời phỉnh nịnh ngọt ngào như thế, Hòa Thân từ một tên quan hạng quèn đã leo lên đến Tể tướng và giàu có tột đỉnh. Tài sản nhà họ Hòa còn lớn hơn ngân khố quốc gia.

Nỗ lực cải cách hành chính

Suy cho cùng, nịnh là để chiếm cảm tình của cấp trên để mưu cầu lợi ích riêng. Nịnh là phép xử thế của những kẻ bất tài, kém sức nhưng lại muốn vươn lên bằng thủ thuật nịnh bợ. Xã hội càng phát triển thì từ nịnh càng trở nên đa dạng hơn với những biến thể, kết hợp mới nhằm bắt kịp thời đại như: Phỉnh nịnh, xu nịnh, ưa nịnh, đua nịnh, nịnh trên nạt dưới.

Những năm qua, chúng ta nêu cao những giá trị cần, kiệm, liêm, chính đối với những người làm việc ở khu vực công, phục vụ nhân dân, phục vụ đất nước. Các quy định của Chính phủ về văn hóa ứng xử là minh chứng cho sự quyết tâm của Chính phủ xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng các tiêu chí cải cách hành chính và chủ trương hiện đại hóa nền hành chính, đảm bảo tính nghiêm trang và hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước.

Với mục tiêu “Chuyên nghiệp, trách nhiệm, minh bạch, năng động và hiệu quả” chính là những giá trị cơ bản mà văn hóa công vụ phải hình thành và phát triển. Nó góp phần đẩy lùi những hành vi không trong sáng, củng cố niềm tin của công chúng vào công vụ.

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng của cách mạng cũng giống như gốc của cây, ngọn nguồn của sông, của suối; người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dự tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân. Bác dạy: “Quần chúng chỉ quí mến những người có tư cách đạo đức. Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước”. Bác cũng nói: “Nói chung thì các dân tộc phương Đông giàu tình cảm và đối với họ, một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”.

Điều đó cho thấy, tư cách đạo đức của mỗi cán bộ công chức đều có tác động mạnh mẽ đến người dân. Nếu không có đạo đức tốt, người công chức sẽ trở thành tấm gương xấu có thể gây mất lòng tin và giảm hiệu quả hoạt động của cả bộ máy hành chính.

Theo đó, cũng nói “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống, Nó do đấu tranh rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố, cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong. Người cán bộ, đảng viên, công chức phải thường xuyên rèn luyện, tu dưỡng đạo đức như đánh răng rửa mặt hàng ngày”.

Đề án cũng chỉ giải quyết “phần ngọn”!

Nhiều quan điểm cho rằng Đề án mới chỉ giải quyết phần ngọn vì không quy được trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị

Tất nhiên, ai chẳng muốn nghe những lời khen! Ở công sở nào cũng có những nhân viên thích nịnh Sếp và lấy sự nịnh bợ đó làm bệ phóng cho công việc của bản thân. Trong khi Sếp là người có quyền lực nhất ở cơ quan, mọi quyết định đều nằm trong tay Sếp nên tất nhiên nhân viên nào cũng muốn mình có một hình ảnh nhất định trong lòng sếp.

Thực tế cho thấy, Đề án “Văn hóa công vụ” trên là mong muốn tạo một môi trường công sở “liêm chính – kiến tạo”. “Chuyện văn hóa công sở cũng giống với văn hóa ứng xử của người đi đường vậy, muốn người đi đường không vứt rác bừa bãi thì phải có thùng rác công cộng để người dân không vứt rác ra đường. Nhưng một khi, có thùng rác công cộng mà người dân vẫn vứt rác bừa bãi thì phải có cơ chế xử phạt thật nặng, xử thật nghiêm, xử công khai” – một chuyên gia nhận xét.

Thế nhưng, nói đi cũng phải nói lại, nếu môi trường cơ quan làm việc tốt, cấp trên đối với cấp dưới đàng hoàng, minh bạch thì cấp dưới đối với cấp trên cũng sòng phẳng, đàng hoàng; Nhân viên với nhân viên cũng hòa đồng, trách nhiệm. Nếu tất cả cơ quan, đồng nghiệp không ai nịnh bợ Sếp thì người có hành vi nịnh bợ sẽ tự bị lộ ra. Ngược lại, tất cả cùng nịnh bợ thì ai phát hiện ai? Ai muốn xử lý ai?

Nói cách khác, Không thể coi nhẹ nhân tố con người trong sự phát triển của các cơ quan, công sở. Nói đến con người chính là nói đến văn hóa, vì toàn bộ những giá trị văn hóa làm nên những phẩm chất, năng lực và tinh thần của con người. Tức là, những cái gọi là “quy chế văn hóa nơi công sở” hay Đề án “văn hóa công vụ” mới đây vẫn luôn cần thiết.

Bên cạnh đó, quy định trong đề án chỉ là cách xử lý phần ngọn, muốn giải quyết triệt để hiện tượng trên thì cần phải đi từ gốc, tức là sàng lọc ngay từ khâu tuyển chọn, bổ nhiệm cán bộ, lãnh đạo chứ không chỉ chấn chỉnh từ nhân viên. Vì thế, cùng với việc đưa ra các quy định chấn chỉnh thái độ, văn hóa ứng xử, làm việc của nhân viên thì cần bổ sung thêm quy định về văn hóa từ chức đối với những người lãnh đạo không đủ uy tín, năng lực làm việc.

Điều này cũng có nghĩa, quan trọng vẫn là người đứng đầu các cơ quan, đơn vị thực hiện như thế nào các quy định đó. Nếu không nghiêm, không minh bạch thì vẫn sẽ mãi tồn tại và khó mà hạn chế được những cán bộ chuyên “mài gối, uốn lưỡi” để tìm cách phát triển công danh, sự nghiệp của bản thân.