Xử phạt đổi tiền 100 USD ở Cần Thơ, lợi bất cập hại.

Thứ Sáu, 26.10.2018, 15:55

Sự kiện “đổi 100 USD bị xử phạt 90 triệu đồng” ở Thành phố Cần Thơ đang là một chủ đề nóng trong dư luận những ngày gần đây.

Tiệm vàng Thảo Lực là đơn vị thu mua 100 USD của ông Nguyễn Cà Rê – nhân viên làm điện lực thì bị xử phạt 180 triệu đồng với hành vi mua bán ngoại tệ khi không được cấp phép thu đổi ngoại tệ, đồng thời bị xử phạt 70 triệu đồng đối với hành vi kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ; 15 triệu đồng với hành vi sản xuất hàng hóa không công bố tiêu chuẩn áp dụng theo quy định và 30 triệu đồng đối với hành vi sản xuất hàng hóa có chất lượng không phù hợp với tiêu chuẩn đã công bố áp dụng. Tổng số tiền bị xử phạt là 295 triệu đồng, hình phạt bổ sung là tịch thu 20 viên hột xoàn, 19.910 viên đá nhân tạo và 100 USD.

Còn đối với người bán 100 USD thì bị chính quyền Thành phố Cần Thơ bị xử phạt 90 triệu đồng và tịch thu khoảng 2,3 triệu đồng là số tiền đổi từ 100 USD sang tiền Việt Nam. Nếu xét theo quy định của pháp luật tại Nghị định số 96/2014/NĐ-CP về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng “Đối với cá nhân, tổ chức đổi ngoại tệ tại nơi không có giấy phép có thể bị xử phạt 80-100 triệu đồng và chịu hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu số ngoại tệ hoặc đồng Việt Nam quy đổi” thì việc xử phạt là hoàn toàn đúng. Tuy nhiên, theo thông tin phản ứng của dư luận thì chính quyền Thành phố Cần Thơ đã quá cứng nhắc, không sát với thực tế trong việc áp dụng quy định xử phạt người đi bán ngoại tệ nêu trên, đẩy họ vào tình cảnh “đã nghèo còn mắc cái eo”.

Thực tế hiện nay rất ít người dân biết được việc đổi tiền ở những điểm mà Ngân hàng Nhà nước không cho phép kinh doanh ngoại tệ là vi phạm. Chính bản thân ông Nguyễn Cà Rê bị bắt khi đổi 100 USD cũng thừa nhận rằng mình không biết đổi ngoại tệ là sai quy định. Qua đó, chúng ta sẽ thấy sự bất cập vì trong các mối quan hệ xã giao hàng ngày hoặc các ngày Lễ, Tết,…người ta thường hay biếu tặng cho nhau những tờ tiền USD nhiều mệnh giá khác nhau, khi thu gom một số tờ USD đi đổi ra tiền Việt Nam đồng (VNĐ) ở những tiệm kinh doanh vàng gần để tiêu dùng lặt vặt thì vô tình rơi vào tình huống phạm tội, bị bắt và xử phạt từ 80 đến 100 triệu đồng như quy định. Việc này là rất phi lý và mức xử phạt như thế là quá nặng, chưa kể là người vi phạm không có tiền đóng phạt do thu nhập của họ quá thấp thì lấy tiền đâu ra mà nộp phạt. Hơn nữa, đặt trường hợp đối với người biết luật thì khi đi đến tiệm vàng kinh doanh nhỏ lẻ hoặc ngân hàng là nơi được cấp phép kinh doanh ngoại tệ để đổi tiền đi chăng nữa thì liệu có ai “rảnh hơi” mà yêu cầu họ xuất trình giấy phép về việc được phép mua bán ngoại tệ. Nhìn vào quyết định xử phạt 90 triệu đồng đối với ông Nguyễn Cà Rê, chúng ta sẽ thấy à khung xử phạt theo Nghị định 96/2014/NĐ-CP không tính theo giá trị, số lượng, tính chất, mức độ vi phạm và số lần tái phạm. Chính thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam – ông Lê Minh Hưng cũng thừa nhận bất cập này và cho biết rằng “Nghị định số 96/2014/NĐ-CP đang nằm trong kế hoạch sửa đổi trong năm nay”.

Vấn đề đặt ra trong quản lý kinh doanh ngoại tệ là việc kiểm soát các cơ sở kinh doanh như thế nào cho hiệu quả làm hạn chế vấn đề đầu cơ, mua bán “chợ đen” chứ không phải là cá nhân có nhu cầu nhỏ lẻ. Nhưng trong thực tế có rất nhiều vi phạm các giao dịch mua đổi ngoại tệ trong nước lên tới hàng ngàn, thậm chí hàng triệu USD vẫn diễn ra mà các cơ quan chức năng không hay biết. Việc xử lý cá nhân vi phạm khi đi bán ngoại tệ để mang tính răn đe trong xã hội thì lợi bất cập hại, nếu không có hướng điều chỉnh kịp thời cho phù hợp thì vô hình chung sẽ tạo ra tâm lý lo sợ cho người dân trong nước, thậm chí là cộng đồng người Việt ở nước ngoài vì họ nghĩ rằng mình gián tiếp đẩy người thân mình đi vào con đường vi phạm pháp luật và số tiền USD mà họ gửi về sẽ bị chính quyền các địa phương trong nước tịch thu sung vào công quỹ. Điều này sẽ dẫn đến nguy cơ giảm nguồn ngoại hối USD mà Việt kiều gửi về cho người thân trong nước vì khi người dân sử dụng lượng tiền này để giao dịch, mua sắm,…chi tiêu cho cuộc sống hàng ngày thì nó sẽ tạo ra một lượng ngoại tệ thật lớn để bù đắp cho ngân sách Nhà nước.

Có thể nói, kênh kiều hối là một trong những kênh quan trọng cung cấp lượng ngoại tệ lớn cho việc trả nợ nước ngoài của Chính phủ, ước tính hàng năm có khoảng 10 tỷ USD số tiền kiều hối gửi về Việt Nam, nguồn kiều hối chủ yếu đến từ Mỹ (chiếm 60%) và châu Âu (chiếm 20%). Trong khi đó, áp lực trả nợ nước ngoài của nước ta là rất lớn, hiện nay số nợ nước ngoài của Việt Nam đã dần tới trần cho phép chiếm khoảng 50% GDP và chúng ta ai cũng biết trả nợ nước ngoài thì phải trả bằng USD chứ không phải trả bằng VNĐ.

Một nghịch lý trớ trêu trong khi Ngân hàng Nhà nước nghiêm trị xử phạt thẳng tay những trường hợp mua bán, trao đổi ngoại tệ là USD của Mỹ nhưng lại “phớt lờ” việc mua bán, trao đổi tiền Nhân dân tệ của Trung Quốc ở khu du lịch các tỉnh như Đà Nẵng, Nha Trang,…thậm chí cho sử dụng đồng Nhân dân tệ để giao dịch thương mại khu vực 7 tỉnh giáp ranh biên với với Trung Quốc bất chấp những cảnh báo của các chuyên gia kinh tế về những hệ lụy vô cùng to lớn thậm chí mất an ninh tiền tệ, lệ thuộc về kinh tế…