BBT

Nơi lưu trữ những bài viết của các Ban Biên Tập, các bài viết được chọn lựa kỹ càng được lấy từ các nguồn tin đáng tin cậy

Việt Nam, tại sao cần biểu tình?

Thứ Ba, 04.09.2018, 10:42

Nếu một chính quyền có thể làm tất cả mọi thứ, hay nói rõ hơn: Làm tất cả mọi thứ luôn đúng, người ta sẽ chẳng bao giờ cần ghi quyền biểu tình vào trong hiến pháp.

 

“Việc biểu tình được Hiến pháp quy định từ rất lâu, nhưng nếu không được thể chế hóa bằng những quy định cụ thể thì người dân rất khó thực hiện quyền của mình, trong khi xã hội phát triển, nhu cầu của người dân ngày càng lớn. Rõ ràng viêc để chậm như vậy là trách nhiệm của Chính phủ, đặc biệt là Bộ Công an, cơ quan được giao chủ trì soạn thảo”,Đại biểu Quốc hội Bùi Văn Xuyền, Ủy viên Thường trực Ủy ban Pháp luật của Quốc hội nói.

Sức ép của dư luận là thứ mà không ai có thể làm ngơ. Một sự việc gây bức xúc nếu được báo chí đăng tải, nếu được mạng xã hội đưa tin dồn dập, bình luận sôi nổi, chế giễu trên cấp độ rộng thì những người liên quan khó có thể ăn ngon ngủ yên.

Ví dụ một việc nhỏ thôi: Con rồng “Pikachu” ở Hải Phòng – vốn là một sự việc không lấy gì nghiêm trọng, nhưng khi trở thành đề tài châm biếm rộng rãi trên mạng, chính quyền Hải Phòng đã phải lập tức dỡ bỏ. Hay một ông huấn luyện viên bóng đá, sau một trận thua có thể mất chức chỉ vì bình luận của những người hâm mộ phía dưới một bài báo.

Ngay mới đây, sau khi công chúng lên tiếng, Bộ Giao thông Vận tải đã phải yêu cầu nhà thầu Trung Quốc dỡ bỏ các biển hiệu tiếng Trung tại nhà ga nằm trong tuyến đường sắt trên cao Cát Linh – Hà Đông.

Mới chỉ là trên mạng xã hội, trên báo chí mà đã có tác động lớn như thế, thử hình dung với một số lượng lớn người xuống đường tuần hành, sức ép ấy sẽ khủng khiếp như thế nào?

Xuống đường biểu tình có thay đổi được điều gì không? Có chứ, lịch sử đã khẳng định điều đó.

Khi liệt kê những nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, có một nguyên nhân được nhắc tới là: “Nhờ sự ủng hộ của nhân dân tiến bộ Mỹ” – ý nói đến phong trào phản chiến ở Mỹ, trong đó rất nhiều thanh niên Mỹ đã xuống đường phản đối chiến tranh Việt Nam.

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, không thể không nói đến tầm quan trọng của những phong trào bãi công của công nhân, bãi khóa của học sinh, bãi thị của những người buôn bán…

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã từng chia sẻ: “Chúng tôi không có quyền tự do báo chí và tự do ngôn luận, ngay cả quyền tự do hội họp và lập hội cũng không có. Việc những tờ báo hoặc tạp chí có tư tưởng tiến bộ được coi là một tội nặng.”

Bác Hồ rất coi trọng các quyền tự do của công dân: “Nhân dân có quyền đôn đốc và phê bình Chính phủ. Nếu Chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ. Từ Chủ tịch nước đến giao thông viên cũng vậy, nếu không làm được việc cho dân, thì dân không cần đến nữa”.

 

Nếu không sự phản đối, chắc chắn vụ Formosa sẽ chìm xuồng, không có quan chức nào bị xử lý, Formosa sẽ không đền bù một xu nào.

 

Ít nhất một quan chức, đó là Võ Kim Cự (nguyên Bí thư Tỉnh ủy, nguyên Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Hà Tĩnh) đã bị kỷ luật, Formosa bị bắt phải đền 500 triệu đô la.

Đấy mới chỉ là kết quả của một số ít người lên tiếng. Nếu người Việt Nam có những quyền tự do căn bản để có thể bày tỏ thái độ của mình, sẽ có bao quan chức phải chịu tội chứ không phải chỉ một người, Formosa sẽ phải bồi thường bao nhiêu tỷ đô la và từ nay có công ty nào dám xả thải ra môi trường như vậy không?

Trong thảm kịch đắm phà Sewol xảy ra năm 2014 – sự việc khởi nguồn cho sự sụp đổ của cựu Tổng thống Hàn Quốc Park Geun Hye, người ta tính toàn từng phút để luận tội, đó là: bà Park nhận được báo cáo đầu tiên về tai nạn vào lúc 9 giờ 30 phút sáng chứ không phải 10 giờ như nữ tổng thống và các trợ lý thông báo.

Điều này khiến người dân Hàn Quốc tức giận vì tổng thống phản ứng quá chậm: “Lý do họ lùi nửa tiếng có lẽ là để thu hẹp khoảng thời gian từ lúc bà Park nhận được báo cáo đầu tiên tới lúc bà ra chỉ thị đầu tiên – được cho là vào khoảng 10 giờ 15 phút sáng”.

Thật ra Tổng thống có ra chỉ đạo sớm hơn cũng chẳng cứu được phà Sewol, vì bà Park không thể là người am hiểu về hàng hải hơn các lựu lượng cứu hộ; có hay không chỉ thị từ Tổng thống, họ cũng phải làm hết chức trách của mình. Nhưng trách nhiệm của Tổng thống là theo dõi sát sao sự việc; người khác làm hết chức trách nhiệm vụ, còn bà thì không, đó là vấn đề.

Sự đánh giá đó hết sức khắt khe, nhưng là bình thường ở xã hội tự do dân chủ. Áp lực đó đủ lớn để lãnh đạo không thể lơ là trong mọi chuyện. Ông Võ Kim Cự không thể là người quyết định cao nhất trong sự việc liên quan đến Formosa. Nếu việc tàn phá môi trường khủng khiếp này xảy ra tại Hàn Quốc, Nhật Bản hay Đài Loan… chắc chắn không chỉ quan chức của một tỉnh chịu trách nhiệm, mà người đứng đầu đất nước như Tổng thống hay Thủ tướng cũng phải bị bỏ tù.

Thế đấy, việc biểu tình hóa ra có quan hệ mật thiết tới môi trường sạch hay ô nhiễm, tới cá tươi hay cá chết, tới nước mắm sạch hay nước mắm lẫn hóa chất độc hại, tới hoa quả, tới rau, tới ung thư…

Còn vu khống nữa không?

Người xuống đường chỉ vì lo cho sức khỏe, cho cuộc sống của bản thân, của gia đình, cho tương lai của con cái; chắc chắn chỉ có người bị bệnh tâm thần mới mong mình bị đánh đập, vì bị đánh đập thì mang hậu quả về sức khỏe và kinh tế ngay, còn môi trường ô nhiễm hay luật đặc khu: để chờ đến lúc ảnh hưởng tới sức khỏe và đời sống thì cũng còn khá lâu đấy.

Vậy mà có những kẻ ‘tâm thần’ đến mức nói rằng: “Phương châm của biểu tình là phải tạo ra được sự đàn áp của chính quyền. Biểu tình mà không bị đàn áp thì coi như công cốc, chẳng ai quan tâm”.

Nói vậy khác nào chửi thầm quan chức Việt Nam khi cho con cái du học, mua nhà định cư ở các nước tư bản. Bởi vì các nước này biểu tình liên miên, mà cuộc biểu tình nào cũng “phải tạo ra được sự đàn áp của chính quyền”, thế thì mấy nước như Mỹ, Nhật, Anh, Úc, Canada… suốt ngày loạn, quá mất an toàn, họa có điên mới bỏ cả đống tiền để sinh sống học tập tại đó. Tại sao không ở lại Việt Nam yên bình gần như chẳng bao giờ có biểu tình?

Các quốc gia phát triển này đều có luật biểu tình, trong đó quy định rõ người biểu tình được phép và không được làm những gì. Bình thường thì cảnh sát nước họ hỗ trợ người biểu tình hết mức có thể, từ cung cấp nước cho đến chuẩn bị sẵn xe cứu thương; cảnh sát chỉ phải dùng tới biện pháp mạnh khi người biểu tình vượt quá quyền hạn.

Ở ngoài nhìn vào không thể biết đâu là sự thật, nhưng vấn đề là nếu người Việt muốn sống trong một đất nước tự do, trong một môi trường sạch, thì phải biết tìm hiểu sự việc theo chiều hướng nào, phải thấy phía nào có lý hơn, phải biết đứng về phía ai chứ.

“Biểu tình cần được hiểu theo nghĩa rộng theo đúng tinh thần Hiến pháp 2013 là tụ họp hoà bình, bao gồm: Tụ họp văn hoá thể thao, du lịch; tụ họp để bày tỏ nhu cầu, chính kiến, nguyện vọng… Tính công khai và tập trung là 2 đặc trưng chủ yếu của quyền này và khi thực hiện không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác, của xã hội và đất nước” – đại biểu Trương Trọng Nghĩa phân tích.

Nhà nước còn nợ nhân dân Luật Biểu tình

“Biểu tình là quyền hiến định nên trước hết chúng ta phải làm luật để tạo hành lang pháp lý cho nhân dân thực hiện quyền này, Nhà nước thực hiện trách nhiệm quản lý. Chưa có luật là Nhà nước nợ nhân dân”. ĐBQH Trương Trọng Nghĩa.

Phi Cảnh

  • Bài viết thể hiện văn phong và quan điểm riêng của tác giả.