Viết cho những người làm báo!

Thứ Tư, 20.06.2018, 16:25

Nếu như trong hệ thống chính trị – xã hội và các thiết chế quyền lực đã được biết đến với ba phân luồng quyền lực là quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền tư pháp, thì ngày nay, báo chí đã được xem như là một thứ quyền lực thứ tư được bổ sung thêm trong hệ thống phân nhánh của các quyền lực ấy. Có nghĩa rằng, tiếng nói của báo chí đã được xem như một tiếng nói có sức mạnh mang tính chất quyền lực bởi những hiệu quả xã hội và những hiệu ứng tác động của thông tin đã gây ra đối với toàn xã hội bởi thứ quyền lực đó. Vì thế, nhân ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, hãy cùng nhìn lại sự phát triển của báo chí và cùng nhắn nhủ, tri ân đến người làm báo trong giai đoạn hiện nay.

Theo đó, trong khoảng 20 năm trở lại đây, khi mà nền khoa học công nghệ và kỹ thuật đã ngày càng phát triển thì xu hướng toàn cầu hóa của truyền thông đại chúng đã ngày càng thêm rõ nét. Khi đó, các loại hình báo chí như báo hình, báo nói, báo in và báo mạng điện tử đã được nâng lên ở một tầm cao hơn cùng với sự phát triển của mọi lĩnh vực đời sống xã hội, cung cấp thông tin đa chiều đến cho người dân và các tòa báo đã không ngừng đổi mới để lớn mạnh, để từ đó có thể chiếm lĩnh được đa phần các công chúng về phía mình. Từ đó, sự đóng góp của báo chí đã vô cùng quan trọng trên mặt trận thông tin và truyền thông, trong công cuộc xây dựng nước một đất nước Việt Nam đổi mới.

Trong xu thế của sự phát triển ngày nay, các loại hình báo chí đa phương tiện đã đang phát triển không ngừng ở khắp mọi nơi trên thế giới, từ những nước giàu cho đến những nước nghèo. Và Việt Nam chúng ta hiện nay tuy chưa phải là một nước phát triển nhưng hầu hết các cơ quan báo chí đã đều phát triển theo hướng đa phương tiện. Theo đó, tất cả các các cơ quan báo in đã đều có phiên bản điện tử, và ngược lại, các đài phát thanh và truyền hình cũng đã đều có báo in. Và đa phần các tin và bài báo ở các báo đã đều có thể tìm được trên mạng Internet.

Tuy nhiên, tại thế kỷ XXI này, việc làm báo và phát triển báo chí như thế nào cho đúng và phù hợp với xu thế truyền thông hiện đại trong sự nghiệp báo chí cách mạng Việt Nam hiện nay cũng cần phải được xem xét, cân nhắc và đánh giá lại một cách nghiêm túc, toàn diện và đúng đắn hơn.

Theo đó, trong nhận thức chung, nghề làm báo hiện nay đã đang được xem là một lĩnh vực nghề nghiệp đặc thù, bởi có một sự đòi hỏi là người làm nghề phải luôn năng động, sáng tạo và luôn cần có sự trải nghiệm không ngừng trong cuộc sống và trong công việc. Vì thế, để trở thành một nhà báo thực thụ, đòi hỏi người theo nghề phải thực sự có kiến thức sâu rộng, có lòng đam mê, sự năng động, óc tư duy liên tục, cùng với đó là sự bền bỉ và dấn thân với nghề.

Phóng viên tác nghiệp

Nếu nhìn từ góc độ đặc thù của công việc, nghề báo đã được xem là một nghề rất vất vả và khó nhọc. Theo đó, muốn trở thành một nhà báo thực thụ thì người làm báo trước hết phải có lòng đam mê với nghề nghiệp, phải lăn lộn, phải biết phát hiện những đề tài mới hay, nóng hổi và nổi cộm của cuộc sống. Và sau khi đã tích lũy được kinh nghiệm và những cái tài cho nghề, người làm báo phải biết cách khai thác và xử lý các tình huống và các luồng thông tin, để từ đó hình thành nên những bài báo hay, mang những ý nghĩa tích cực cho cuộc sống. Ngoài ra, đối với một nhà báo hiện đại còn cần phải cần trang bị cho mình rất nhiều thứ ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, đó là sự am hiểu về nhiều lĩnh vực, tích lũy vốn ngoại ngữ, trình độ tin học, cách khai thác và cập nhật các kênh thông tin trên các phương tiện truyền thông…

Nghề làm báo đã luôn đòi hỏi người theo nghề phải luôn luôn có sự sáng tạo và phong cách riêng biệt, buộc người làm nghề phải có những kiến thức sâu rộng, lòng đam mê và sự sáng tạo với nghề.

Vì thế, khi đã theo nghề và yêu nghề thì những người làm báo sẽ phải luôn có những trăn trở, suy nghĩ và đau đáu với nghề.

Theo Ủy ban bảo vệ các nhà báo Quốc tế (CPJ) vào năm 2014 đã cho biết, đã có tới 61 nhà báo và 11 nhân viên hỗ trợ cho hoạt động báo chí như lái xe, biên dịch viên… bị thiệt mạng vì công việc của họ, và đã có tới 19 nhà báo khác bị sát hại vì những lý do chưa được xác nhận. Đây là những con số cao thứ hai kể thứ khi Tổ chức này bắt dầu tiến hành thống kê số liệu vào năm 1990. Theo đó, trang chuyên tin về những việc làm nổi tiếng thế giới Career Cast đã công bố về những công việc tồi tệ nhất năm 2015 thì nghề phóng viên tin tức đã đang đứng ở vị trí số 1.

Như thế, sự nguy hiểm của nghề làm báo đã được xác định và đã được xếp vào top 10 những nghề nghiệp nguy hiểm nhất thế giới. Do đặc thù của công việc là luôn bảo vệ sự công bằng, đạo lý tốt đẹp cho đời nên nhiều khi các nhà báo đã gặp phải không ít những tình huống khó khăn, cam go, tai ương và phức tạp. Thậm chí, do tính chất của nghề và nghiệp nên người nhà báo cho dù là ở bất kỳ nơi đâu đôi khi cũng có thể bị đe dọa đến cả mạng sống.

Mặt khác, người làm nghề còn phải đối mặt với những sự cản trở trong quá trình tác nghiệp như: không được cung cấp thông tin, mua chuộc, thu giữ các phương tiện tác nghiệp, cố tình làm hư hỏng các phương tiện tác nghiệp, giam giữ người, quấy rối tình dục, vu khống, tấn công vũ lực, gây thương tích, trả thù… và vô số những việc bất lợi khác đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể xác và tinh thần của người làm báo. Nói như thế để chúng ta cùng thấy được rằng, để có được những sản phẩm là những tờ báo, bài báo hay những trang viết mà các độc giả trên khắp thế giới đọc hay cầm trên tay thì công việc của những người làm báo đôi khi đã thấm cả máu và nước mắt.

Ở những nơi vinh quang nhất hay ở những nơi khốc liệt nhất, người làm báo đã đều có mặt, bởi thế họ được mệnh danh là những “con chim báo bão của thời đại” hay những “tâm bão thông tin” của thời đại.

Tuy nhiên, dù các nhà báo luôn được xã hội dành cho sự coi trọng nhất định, nhưng vì tính chất của công việc là luôn có những đặc thù riêng nên đôi khi trong công việc cúa người làm nghề đã có những sự hiểu lầm. Chính vì những đặc thù này nên nghề báo không chỉ có những tính mạo hiểm mà đã còn rất nguy hiểm. Tuy nhiên, nhiều khi sự nguy hiểm đó đã tới chỉ là do những người hành nghề đã chủ quan, nhưng nhiều khi cũng là do những nhân tố khách quan mang lại. Nhưng, cho dù thế nào đi chăng nữa thì những người làm báo luôn là những chiến sỹ văn hóa tiên phong trên nhiều mặt trận để bảo vệ Tổ quốc khi mà vẫn còn đang đầy những cam go, hiểm nguy, thách thức và sóng gió này.

Và, đã có một thử thách khác đã không kém phần phần hiểm nguy mà những người làm nghề đang phải đối mặt, đó chính là sự cám dỗ. Trên con đường tác nghiệp, có không ít cạm bẫy, vì thế, nếu không có bản lĩnh nghề nghiệp và tinh thần vững vàng thì người làm báo không thể vượt qua được họ sẽ rất dễ bị cám dỗ làm lay chuyển và mua chuộc. Vì những lẽ đó, có thể khẳng định được rằng, nghề làm báo là một nghề đầy vinh quang nhưng cũng đầy khó khăn, thử thách, gian nan và vất vả, thậm chí còn có cả những rủi ro. Do đó, đối với những các bạn đã và đang quan tâm tới nghề làm báo, nếu thực sự không có khả năng hay tố chất, nếu không có lòng yêu nghề hay say mê với nghề cùng với bản lĩnh nghề nghiệp thì không nên lựa chọn nghề báo cho thiên hướng sống và phát triển của mình. Bởi vì, việc học và việc có thể trở thành một nhà báo để được xã hội công nhận là cả một quá trình phấn đấu vớ những gian nan, thử thách, phức tạp, cam go và đầy áp lực.

Thay cho những lời kết, tri ân và nhắn nhủ, mong rằng các nhà báo và những người làm nghề báo nói chung, các bạn sẽ khắc phục được những nhược điểm, khó khăn để sẽ luôn vượt được qua những gian nan, thử thách và những sự phức tạp của nghề, để rồi sẽ luôn có được những bài báo hay, độc đáo và sâu sắc đến với các độc giả trong nước cũng như trên khắp thế giới, để tiếng nói của báo chí ngày càng được phát huy và luôn là tiếng lòng của nhân dân trong thời đại ngày nay.