Vì sao lao động Việt thường bị “vắt chanh bỏ vỏ”?

Thứ Ba, 15.05.2018, 14:52

Ngay đến những doanh nghiệp Nhật Bản nổi tiếng tôn trọng người lao động cũng dùng một số “thủ đoạn” để đối xử với người lao động Việt. Đó là một điều rất đau xót…

Đầu năm 2018, tôi có dịp làm việc với các doanh nghiệp Nhật Bản trong những tình huống không mấy vui vẻ. Đó là những việc liên quan tranh chấp giữa lao động Việt Nam và chủ lao động là các tập đoàn lớn của Nhật Bản, trong đó có cả những cái tên lừng danh thế giới. Số là những lao động Việt Nam (ở những vị trí quản lý) làm việc cho doanh nghiệp Nhật bị công ty đối xử kiểu vắt chanh bỏ vỏ. Sau khi đã cống hiến, các công ty sẽ dùng cách: Không giao việc và vô hiệu hóa trong một thời gian rồi sau đó đuổi việc vì không hoàn thành nhiệm vụ. Tôi rất ngạc nhiên về cách đối đãi của các ông chủ người Nhật với người lao động Việt Nam. Người Nhật nổi tiếng tử tế với lao động. Họ xây dựng môi trường trung thành và thích người lao động làm việc lâu dài cho đơn vị họ. Doanh nghiệp Nhật nổi tiếng là đối xử tử tế với người lao động, không có lí nào lại vậy.

Tôi đã gặp luật sư của các doanh nghiệp kia và nghiên cứu cách làm của các vị luật sư đó. Quả thật, những cách làm rất “Chí Phèo” ép người lao động đến đường cùng. Một vị luật sư trong một công ty luật chuyên tư vấn cho các đơn vị nước ngoài đã làm việc với tôi. Sau khi bóc mẽ những thủ đoạn phía đối tác làm với những người lao động tôi đang đại diện, tôi kiên quyết không làm việc với luật sư nữa. Tôi có tuyên bố: Việc tranh chấp này, anh đã cố tình đẩy nó vào sự lằng nhằng trong tranh chấp tiền vô khoáng hậu của Luật dân sự. Nhưng sự thiếu tôn trọng người lao động của một doanh nghiệp nước ngoài và những thủ đoạn của doanh nghiệp sử dụng để đẩy người lao động vào bước đường cùng, tôi tin rằng 90 triệu con người Việt khi biết thông tin này, họ sẽ không để yên vì tự tôn dân tộc. Cuộc làm việc được ghi âm và gửi cho lãnh đạo công ty kia. Ngay lập tức, sự việc được giải quyết trực tiếp giữa người lao động và chủ lao động người Nhật mà không qua luật sư. Mọi yêu cầu của người lao động được đồng ý ngay lập tức mà không kèm mặc cả hay thủ đoạn nào cả.

Trong siêu thị của Nhật, có hẳn dòng chữ cảnh báo bằng tiếng Việt vì người Việt hay ăn cắp vặt

Khi làm việc xong, chúng tôi có tìm hiểu thông tin tại sao các doanh nghiệp Nhật lại đối xử với những người lao động Việt như vậy? Họ có nói, tất cả là do luật sư tư vấn. Họ chỉ muốn thuê Luật sư để Luật sư giải quyết nhanh cho họ. Nhưng Luật sư đã làm những thủ thuật không tốt với người Việt Nam. Họ chỉ biết, họ đã đưa trọn gói tiền đền bù cho người lao động và thuê Luật sư đứng ra làm các thủ tục. Mọi người ngỡ ngàng về những thông tin đó…

Tiếp xúc với một ông chủ người Nhật khá nổi tiếng trong cộng đồng người Nhật tại Việt Nam. Sau khi tạo được sự tin tưởng, ông có nói với tôi rằng: Ban đầu, những người Nhật sang Việt Nam làm ăn cũng rất muốn đối xử tốt với người lao động Việt. Họ muốn trả lương cao và muốn người lao động cống hiến sức lao động hết mình. Tuy nhiên, người lao động Việt luôn làm việc đối phó, kết bè kết phái và không chịu làm việc hết mình. Thậm chí, có nhiều quản lý người Nhật sang lo đời sống tinh thần, vật chất cho người Việt còn bị tố cáo, hãm hại và phải về nước. Nên để thích nghi với môi trường làm việc với người Việt, những người quản lý được thuê sang đã dùng chính tâm lý của người Việt để “trị” người Việt.

Gần đây, các doanh nghiệp tuyển dụng của Nhật Bản tuyển người lao động Việt làm việc tại các khu công nghiệp của Nhật tại Việt Nam hoặc làm việc ở Nhật với mức lương thấp bằng 1/2 lương trước kia nhưng khối lượng công việc vẫn thế. Tôi hỏi: Tại sao lại vậy? Bạn tôi trả lời: Tính rủi ro cho những gì người lao động sẽ “phá hoại” của công ty sau một thời gian lao động. Tôi ngỡ ngàng kêu lên! Các doanh nghiệp Trung Quốc đối xử với người lao động rẻ mạt và bóc lột không sao, giờ đến cả doanh nghiệp Nhật cũng vậy thì làm sao bây giờ? Lỗi tại ai?

Lật lại câu chuyện về ý thức người lao động của chúng ta, tôi có ngồi nói chuyện với một đại diện tuyển dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam. Bạn này có chia sẻ: Trong tất cả các doanh nghiệp, các doanh nghiệp Trung Quốc đối xử với lao động Việt thiếu tử tế nhất. Nhưng cho đến nay, hầu hết các doanh nghiệp trên thế giới đều đề phòng lao động của Việt Nam. Lí do, tính chấp hành kỷ luật lao động của người Việt rất kém. Tỷ lệ người lao động Việt trốn khỏi nơi làm việc để đi làm những việc “ngon” hơn nhưng chịu rủi ro cao hơn ở các nước thuê lao động rất cao. Chưa tính đến việc người lao động Việt thường có tâm lý trộm cắp sản phẩm, trộm cắp đồ khiến giá trị người lao động Việt thường rất thấp. Người lao động Việt bất chấp bằng mọi giá, kể cả làm hồ sơ lừa dối chủ sử dụng lao động để có công việc. Sau đó, dùng mọi cách để thu tiền bất chấp thủ đoạn. Ngay cả nguyên tắc không thu tiền phí của người lao động, các công ty môi giới cũng phải phá vỡ và thu phí người lao động. Lí do: Để đền bù các thiệt hại mà người lao động gây ra với chủ lao động khi phá vỡ hợp đồng.

Họ nói nhiều thứ nữa, tôi choáng váng và xấu hổ! Cách ứng xử của người khác với mình là tấm gương phản chiếu những gì mình đang làm, đang có, đang tư duy. Chúng ta cần công việc nhưng lại không trân trọng giá trị của chúng ta. Những thứ tẹp nhẹp trong đầu khiến người lao động nhất định không chịu tư duy học hỏi và hoàn thiện bản thân. Lúc nào cũng nghĩ những mánh lới sẽ thắng và qua mắt người khác. Trong khi, người ta phát triển được đến tầm thật thà, chân thật mới liên kết được sức mạnh. Ý nghĩa của bài học bó đũa, có lẽ người Việt Nam mãi không hiểu được! Xin ai đó có thể đọc được những điều này, hãy biết đau và bắt đầu bằng một câu chuyện tử tế!