Vận xui của Mỹ Linh và tâm lý đám đông

Chủ Nhật, 21.10.2018, 16:27

Sau khi cùng chồng là nhạc sĩ Anh Quân gây tranh cãi trên mạng xã hội vì những quan điểm về nhà hát giao hưởng 1.500 tỷ đồng của TP. HCM, ca sĩ Mỹ Linh – diva hành đầu Việt Nam – đã liên tiếp gặp xui xẻo.

Mỹ Linh có muốn hối hận vì những phát ngôn trên mạng của mình thì cũng đã muộn, một phần cũng bởi tâm lý đám đông quá đáng sợ.

Bên cạnh việc bị dân tình phản đối, viết hàng loạt bài công kích và kêu gọi tẩy chay trên mạng xã hội … căn biệt thự tuyệt đẹp, rộng tới hơn 1 hecta của gia đình chị nằm gần khu vực rừng phòng hộ Sóc Sơn (Hà Nội) đã bị thanh tra để điều tra sai phạm liên quan đến khâu cấp quyền sử dụng đất. Mặc dù chưa thể khẳng định bất cứ điều gì, bởi không chỉ riêng Mỹ Linh, còn rất nhiều nhân vật nổi tiếng và tai to mặt lớn khác … cũng đang sở hữu lâu đài, biệt phủ tại đây … nhưng nguy cơ chị sẽ bị xử phạt là rất lớn, và nghiêm trọng hơn là ảnh hưởng tới thanh danh cùng uy tín làm ăn.

Được biết, công ty TNHH Gốm sứ Minh Long 1 vừa ra quyết định gỡ bỏ toàn bộ hình ảnh Mỹ Linh khỏi những nội dung quảng cáo cho dòng sản phẩm sứ dưỡng sinh của họ. Trước đó, giữa hai bên đã có một mối quan hệ không thể tốt đẹp hơn khi Minh Long chọn Mỹ Linh làm đại sứ cho dòng sản phẩm mà hãng đã bỏ rất nhiều công sức, trí tuệ, tiền bạc để cho ra đời … và quảng bá rầm rộ trên các phương tiện truyền thông lẫn mạng xã hội trong thời gian gần đây. Thậm chí, hôm 30/09, Minh Long còn tổ chức hẳn một sự kiện giao và tri ân khách hàng với Mỹ Linh. Như vậy, xem ra thiệt hại mà danh ca này phải chịu là không hề nhỏ, chưa tính đến ảnh hưởng tới các hợp đồng quảng cáo và thương vụ làm ăn khác về sau … Bởi do sức ép và định kiến xã hội, nhiều đối tác có thể sẽ phải cân nhắc lại khi có ý định hợp tác với Mỹ Linh.

Trên thực tế, Minh Long chính là một trong những thương hiệu uy tín nhất của Việt Nam, khi chiếm lĩnh gần như toàn bộ phân khúc đồ gốm sứ cao cấp, đánh bại các sản phẩm của Trung Quốc, nhờ vào những nỗ lực không biết mệt mỏi để làm chủ công nghệ nung một lần ở nhiệt độ cao – trên 1300 độ C (ngang ngửa với Đức và Nhật Bản). Có thể nói, hiếm doanh nghiệp Việt Nam nào tạo dựng được vị thế vững chắc và đặc biệt như Minh Long. Nhưng ngay cả như vậy thì một người tuyệt vời như ông Lý Ngọc Minh (chủ của Minh Long) cũng không thể thắng nổi điều tiếng và áp lực đe dọa tẩy chay của đám đông … dù rằng công ty của ông chẳng hề liên quan và cũng không phải chịu trách nhiệm vì bất cứ lời nói nào của Mỹ Linh (không liên quan tới các quy định trong hợp đồng). Sẽ ra sao nếu Minh Long suy sụp chỉ vì scandal này.

Công ty gốm sứ Minh Long nổi tiếng chọn Mỹ Linh làm đại sứ thương hiệu cho dòng sản phẩm sứ dưỡng sinh của mình (một sáng tạo độc đáo, đặc biệt là khả năng luộc rau củ không cần nước).

Những chi tiết trên đây cũng cho thấy, ở Việt Nam, tâm lý đám đông đáng sợ đến mức nào, nhất là trong thời đại này khi mạng xã hội đang có xu hướng lên ngôi và đóng vai trò ngày càng lớn trong việc chi phối, dẫn dắt dư luận. Công bằng mà nói, Mỹ Linh đã hành xử không đúng, thậm chí còn rất sai, và với tư cách của một người nổi tiếng, chị cần phải chịu trách nhiệm cho những phát ngôn của mình. Tuy nhiên, phải chăng đối với đám đông, sự bao dung và độ lượng thực sự là một món quà quá xa xỉ, khi chúng ta đã không thể sống và đối xử với nhau bằng lý lẽ thông thường – vốn được xem là cách sống đơn giản và lành mạnh nhất. Âu đó cũng là căn tính dường như đã ăn sâu, bám rễ trong huyết quản của dân tộc này.

Bác sĩ, nhà tâm lý học người Pháp Gustave Le Bon (tác giả cuốn Tâm lý học đám đông) từng nói rằng: hiện nay các chủng tộc chỉ còn là chủng tộc lịch sử – tức không chỉ được hình thành từ nòi giống xa xưa, mà còn do các cuộc di dân, xâm chiếm. Mỗi con người hiện đại, về mặt sinh học, chứa đựng đặc tính di truyền của các thế hệ tổ tiên từ hàng ngàn năm trước đó; còn về mặt tâm lý, bao gồm tính cách, tư duy, tình cảm … thì cũng gần như vậy. Do đó, hành vi ứng xử của người dân, về vô thức còn phản ánh tâm thức của rất nhiều thế hệ tổ tiên đã chết. Sau khi quan sát các chủng tộc, Le Bon cho rằng chỉ có dân Anh và phần lớn người Mỹ (chủng tộc Anglo Saxon) là phát triển đến độ chín của tâm lý, mạnh mẽ, điềm đạm và sâu sắc trong suy nghĩ, tình cảm lẫn hành động. Người Anh thường biết kiềm chế cảm xúc với những gì trước mắt, dù điều đó có liên quan nhiều mấy đến lợi ích, để nghĩ tới những thứ lâu dài – tức tầm nhìn và viễn kiến xa hơn. Sau này, dân tộc Nhật Bản cũng có thể được gộp thêm vào nhóm này – theo quan điểm của cá nhân người viết.

Quan quan sát các chủng tộc, Le Bon đưa ra những kiến giải rất thú vị về tâm lý đám đông. Nhiều điểm vẫn rất có giá trị cho đến tận ngày nay.

Có thể nói, kiến thức, công nghệ là thứ không khó để chuyển giao, phổ biến từ nơi này sang nơi khác, từ chủng tộc này qua chủng tộc khác, nhưng tính cách thì không. Mà tính cách con người thì chỉ thể hiện được các đặc tính nổi bật ở vào những hoàn cảnh hay tình huống đặc biệt. Trong suốt lịch sử dựng và giữ nước của dân tộc Việt Nam, chúng ta thường xuyên phải đối phó với các mối họa xâm lăng từ phương Bắc, lẫn tranh đoạt và cướp bóc của nhau (tổng thời gian các triều đại phong kiến Việt Nam đánh giết lẫn nhau còn nhiều hơn cả chống ngoại xâm … hay các hoạt động đấu tố thời cải cách ruộng đất), cho nên không có gì lạ khi hôm nay chúng ta vẫn thường xuyên đối xử với nhau như vậy. Quay trở lại với Le Bon, mặc dù là một người Pháp (trên thực tế Pháp là một dân tộc có nền khoa học kỹ thuật phát triển nhất thế giới), nhưng ông này cay đắng nhận xét rằng dân tộc mình kém xa người Anh về sự điềm tĩnh và tầm nhìn. Còn người Việt Nam chúng ta, hay trước dân An Nam trước đây vốn từng được người Pháp góp phần khai hóa văn minh, thì chắc hẳn còn tệ hại hơn nữa, nhất là qua vụ Mỹ Linh và Minh Long vừa rồi.