BBT

Nơi lưu trữ những bài viết của các Ban Biên Tập, các bài viết được chọn lựa kỹ càng được lấy từ các nguồn tin đáng tin cậy

TP.HCM muốn tự quyết đầu tư metro: Phải có điều kiện

Thứ Hai, 18.06.2018, 13:46

Việc phân cấp, phân quyền để rút gọn thủ tục, quy trình nhưng phải kèm theo điều kiện. Nếu TP.HCM không đáp ứng được, dứt khoát không phân cấp.

Tronng báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện chiến lược phát triển giao thông vận tải đường sắt Việt Nam được UBND TP.HCM gửi Bộ GTVT, UBND TP kiến nghị cần nghiên cứu cơ chế, chính sách đặc thù để phân cấp, phần quyền cho UBND cấp tỉnh, thành trong việc quyết định phê duyệt các dự án đường sắt đô thị (metro).

TP.HCM cho rằng, nếu được Trung ương phân quyền tự quyết, thành phố sẽ đẩy nhanh tiến độ xây dựng các tuyến metro, tránh được tình trạng dự án bị đội vốn và phải điều chỉnh thiết kế như thời gian qua.

Trao đổi với phóng viên một số chuyên gia ủng hộ việc phân cấp, phân quyền để các địa phương, trong đó có TP.HCM chủ động hơn trong việc đầu tư xây dựng metro, tuy nhiên việc này cần thiết phải đi kèm với các điều kiện.

TS Đinh Sơn Hùng, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM cho biết, ở Việt Nam có tình trạng cái gì Trung ương và các bộ cũng muốn làm, dẫn đến tập trung quan liêu, chỉ huy phân tán. Tình trạng đó dẫn đến hệ quả là cái gì cũng không tốt.

Việc TP.HCM muốn phân cấp, phân quyền trong việc phê duyệt các dự án metro, theo ông Hùng, nên ủng hộ, có điều điều kiện để được phân cấp, trách nhiệm, quyền lợi, nghĩa vụ của các bên phải rõ ràng, minh bạch. Nếu TP.HCM không đáp ứng được thì không thể phân cấp, phân quyền. Sau này, nếu TP không làm được thì cứ dựa vào các cam kết đó để xử lý.

Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM dẫn những sai phạm trong vụ giao đất khu đất vàng ở Lê Duẩn (quận 1, TP.HCM) làm ví dụ để khẳng định nhất định phải đặt ra các điều kiện nếu phân cấp, phân quyền cho địa phương.

Theo đó, 5.000m2 đất thuộc khu đất vàng số 8-12 Lê Duẩn được UBND TP.HCM giao, cho thuê không qua đấu giá. Thanh tra Chính phủ xác định có “dấu hiệu cố ý làm trái” và ông Nguyễn Thành Tài, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM nhiệm kỳ 2011-2015 có trách nhiệm trực tiếp.

Đoạn trên cao của tuyến metro số 1

Cũng cho quan điểm về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi, Trưởng khoa Kinh tế, Đại học Nông lâm TP.HCM cho rằng, với mục đích để các dự án metro hoàn thành nhanh nhất, với chi phí thấp nhất thì việc đơn giản hóa, nhanh gọn các thủ tục trong xét duyệt, giải ngân, thi công các hạng mục công trình là điều hết sức cần thiết.

“TP.HCM gặp rất nhiều khó khăn khi tiến hành các dự án metro. Đối với các vấn đề về thủ tục hồ sơ dự án, nếu cái gì cũng phải thông qua một số bộ, ngành liên quan thì mất rất nhiều thời gian, mà càng chậm thì càng lãng phí. Dự án metro có số vốn đầu tư hàng chục hàng tỷ, nếu thủ tục chậm trễ, kéo dài, thử hình dung mỗi năm mất bao nhiêu tiền lãi?

Chính vì thế, nếu mạnh tay phân cấp, phân quyền để rút ngắn thời gian thủ tục hồ sơ dự án thì nên làm và không có vấn đề gì. Tuy nhiên, nếu phân cấp, phân quyền cho TP.HCM toàn diện thì phải hết sức thận trọng”, vị chuyên gia nhận xét.

PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi không ủng hộ phân cấp toàn diện cho TP.HCM. Theo ông, riêng đối với vấn đề quản lý, cân đối nguồn vốn chung, nợ chung của quốc gia thì không nên phân cấp.

“Nguồn vốn ở đâu ra, tổng số vốn thế nào, vay thế nào, ai chịu trách nhiệm về số nợ này…? Các dự án metro đều phải đi vay nước ngoài với số lượng vốn lớn, mà vay là nợ, nợ của thành phố cũng là nợ của quốc gia, đều tính vào nợ công.

Nếu phân cấp, phân quyền cho TP.HCM ở dự án này thì các dự án khác ra sao, các đơn vị khác, nơi khác lại muốn cơ chế như vậy thì sẽ rối.

Chính vì thế, không nên phân cấp, phân quyền việc quản lý, cân đối nguồn vốn chung, nợ chung của quốc gia”, PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi bày tỏ.

Cũng theo vị chuyên gia, TP.HCM đã có nghị định cơ chế đặc thù. Cơ chế đặc thù cho phép mức dư nợ vay của TP.HCM tăng thêm so với trước đây 20%, tức là TP.HCM được vay tối đa 90% số thu ngân sách TP.HCM được hưởng.

Việc tăng mức giới hạn dư nợ vay bảo đảm cho TP.HCM có thể vay lại từ nguồn Chính phủ vay ngoài nước để đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, đặc biệt là các dự án lớn.

Tuy nhiên, ông Ngãi cho rằng cần phải bóc tách cho rõ: các dự án metro bắt đầu từ lúc nào? Cơ chế đặc thù có hiệu lực từ lúc nào? cho những dự án từ lúc nào?

“Dự án metro đã có từ lâu, cơ chế đặc thù nên tính cho dự án mới mà thôi, nếu quay ngược lại sẽ bị rối.

Lưu ý rằng, cơ chế đặc thù không phải là để cho TP.HCM tự quyết tất cả mọi thứ, đặc biệt là mọi dự án. Phải có sự cân đối chung”.

Trước đó, trong báo cáo gửi Bộ GTVT, UBND TP.HCM cho rằng, metro là dự án trọng điểm quốc gia, do Thủ tướng phê duyệt. Thủ tục trình duyệt dự án phải qua nhiều cấp, có thể dẫn đến chậm triển khai.

Để làm metro cần hàng tỷ USD nhưng ngân sách đang cạn kiệt, không thể kêu gọi xã hội hóa (không hấp dẫn nhà đầu tư). Trong khi đó, các bộ ngành xem xét và duyệt danh mục tài trợ mất quá nhiều thời gian trước khi trình Thủ tướng, mỗi dự án mất khoảng 2-3 năm, nên khi triển khai thường phải điều chỉnh lại thiết kế, tổng mức đầu tư.

Mặt khác, pháp luật về metro của Việt Nam đang trong quá trình xây dựng. Một số quy định về đầu tư của nước ta có khác biệt với các nhà tài trợ nên mất nhiều thời gian để có sự đồng thuận, làm ảnh hưởng tiến độ dự án.

Theo quy hoạch được duyệt, TP HCM có 8 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 220 km, tổng vốn đầu tư ước tính gần 25 tỷ USD.

Hiện, tuyến số 1 và số 2 đã được triển khai đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ODA, vay ưu đãi; tuyến số 5 giai đoạn 1 đã có cam kết tài trợ hoàn chỉnh thiết kế cơ sở và dự án đầu tư.

Trong đó, tuyến metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) được phê duyệt lần đầu vào năm 2007 với tổng mức đầu tư gần 17.400 tỷ đồng. Sau đó, tư vấn chung của dự án đã tính toán và xác định lại, tổng mức đầu tư vào năm 2009 là hơn 47.300 tỷ.

Theo kế hoạch, tuyến metro số 1 sẽ được khai thác vào cuối năm 2020 nhưng điều này không thể thực hiện do dự án luôn trong tình trạng “đói vốn”. Trung ương chậm giải ngân khiến TP HCM phải 3 lần ứng tiền trả nợ nhà thầu để bảo đảm tiến độ thi công.

Tuyến metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) được phê duyệt vào năm 2010 với tổng mức đầu tư hơn 26.100 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến nay, tổng mức đầu tư đã được điều chỉnh lên khoảng 48.000 tỷ đồng.

Hiện, hai dự án metro này phải chờ Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư vì đã được điều chỉnh thiết kế và tổng mức đầu tư dự án.