“Tiểu quốc Formosa” – không ai dám đụng chạm?

Thứ Tư, 02.05.2018, 11:35

Không ngoa khi nói Formosa là một trong những “vệt đen” mà chúng ta đang phải đối mặt. Việc Formosa đặt chân vào Việt Nam lợi thì chưa thấy đâu mà hại đã vô số kể. Có những lúc, tưởng trừng như những gì mà Formosa làm ra đã “đảo loạn” bàn cờ chính trị. Ấy vậy nhưng Formosa vẫn sừng sững, vẫn hiên ngang tồn tại. Và thậm chí, trong số hàng trăm doanh nghiệp bị thanh tra về môi trường thì nó vẫn nhởn nhơ nằm ngoài danh sách…

Formosa nằm ngoài danh sách bị thanh tra môi trường

Trong một động thái mới nhất liên quan đến bảo vệ môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã đưa ra kế hoạch thanh tra việc thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường của hàng trăm doanh nghiệp, khu công nghiệp. Theo đó, khu vực miền Bắc sẽ có khoảng 90 doanh nghiệp bị thanh tra. Việc thanh tra môi trường là một hoạt động cần thiết để kiểm tra, giám sát hoạt động bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, vấn đề đáng nói là Formosa, cái tên đứng đầu trong bảng doanh nghiệp gây ra sự cố môi trường lớn nhất cả nước, lại đang nằm ngoài những danh sách bị thanh tra. Có những người tự an ủi với nhau rằng việc thanh tra có khi cũng chỉ như “trò hề”, thanh tra chỉ diễn ra theo kiểu “thanh cha, thanh mẹ, thanh dì – có cái phong bì là lại OK” nên thanh tra hay không thanh tra Formosa cũng chẳng giải quyết được vấn đề gì. Tuy nhiên, cũng có người vô cùng bực tức, đáng lẽ ra việc thanh tra phải bắt đầu từ những “cái nôi” gây ô nhiễm môi trường như Formosa. Dù rằng có thể kết quả thanh tra cũng “chẳng đi tới đâu” nhưng “méo mó có hơn không”. Ôi Formosa, không biết cái tên này còn gây ám ảnh cho người dân đến bao giờ?

Formosa – giới hạn nào cho sự chịu đựng?

Kinh tế và chính trị là hai vấn đề có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Nếu coi chính trị là một bàn cờ thì kinh tế và những quân cờ mà các nước đang chơi với nhau. Điều khác nhau lớn nhất ở đây có lẽ chỉ là việc chúng ta có quyền đồng ý hay không đồng ý cho phía bên kia đặt quan cờ vào nước mình. Vì vậy, những người chơi cơ phải thực sự thông minh để làm sao mang lại lợi ích lớn nhất cho quốc gia của mình. Việc đi quân nào, vị trí nào đều được tính toán cẩn thận. Người tra nói “sai một li, đi một dặm” nhưng trong ván cờ chính trị – kinh tế giữa các nước, việc đi nhầm một quân cờ cũng có thể làm cho cả ván cờ bị hỏng.

Với tôi, việc chúng ta đồng ý cho Formosa xuất hiện ở nước ta có lẽ là một sự sai lầm quá lớn, sai từ khi chưa bắt đầu. Khi hợp tác và chấp nhận dự án của nước ngoài, cái mà chúng ta mong muốn nhận được là tận dụng nguồn lực từ bên ngoài để phát triển đất nước. Tuy nhiên, với Formosa thì hiệu quả kinh tế chưa biết đến đâu nhưng tính “phá hoại” thì đã có thể thấy rõ ràng. Cũng vì vấn đề này mà mâu thuẫn giữa một bộ phận người dân và chính quyền đã gia tăng, mâu thuẫn giữa chính những người dân trong vùng cũng ngày càng sâu sắc.

Nhìn lại toàn bộ vụ việc, tôi băn khoản tự hỏi không biết vì sao doanh nghiệp Trung Quốc này lại đặt mình ở vị trí Hà Tĩnh. So về sự nhộn nhịp trong phát triển kinh tế, khu vực này khó mà bằng được so với Hà Nội và một số tỉnh đồng bằng bắc bộ hay Thành phố Hồ Chí Minh. Có lẽ, đằng sau đó là cả một “mưu đồ” về chính trị. Nhìn vào bản đồ Việt Nam, có thể thấy Hà Tĩnh nằm ở khu vực giữa của cả nước. Nếu địch chiếm được vùng này thì rất có thể nó sẽ trở thành một “vĩ tuyến 17” phân tách, chia cách hai miền của đất nước. Thậm chí, chẳng cần phải địch chiếm giữ, chỉ cần Formosa gây ra một động thái nhỏ là những giáo dân “manh động” ở khu vực Nghệ An sẽ kéo lên quốc lộ 1 tụ tập chống đối. Khi đó, tuyến đường huyết mạch của cả nước bị ùn ứ, thiệt hại về mặt kinh tế là khó tránh khỏi. Ngoài ra, ta cũng phải thấy, từ Hà Tĩnh đến Đà Nẵng, Khánh Hòa, phía Trung Quốc đều tập trung đầu cơ nắm giữ đất đai. Vì vậy, ta phải tính toán đến việc nếu những khu vực này đều rơi vào tay Trung Quốc, liên kết thành một chuỗi thì sẽ gây ra hậu quả như thế nào?

Không thể kiểm soát?

Chính quyền của chúng ta quá “thờ ơ” với Formosa hay vì một nguyên do nào mà không dám động vào doanh nghiệp này? Nhân tiện đây, tôi cũng rất bức xúc về việc Formosa biến khu vực của mình thành một “lãnh địa” trong lòng Việt Nam. Có dịp qua khu vực này, tôi vừa ngạc nhiên, vừa đau đớn trước cảnh người Việt muốn đặt chân lên một vùng đất thuộc lãnh thổ của mình phải xin phép người nước ngoài. Phía Formosa đã xây dựng những tường rào rất lớn, kiểm soát việc ra vào vô cùng chặt chẽ. Cùng với đó, họ cũng “mang” một loạt người Trung Quốc đến làm việc ở đó (nếu người Việt muốn vào làm việc phải đáp ứng một loạt điều kiện “vô lý”, thậm chí chỉ người công nhân cũng phải sử dụng thành thạo tiếng Trung). Có lẽ, nếu vào được khu vực này thì chúng ta cũng khó lòng có thể nhận ra nó là bộ phận thuộc lãnh thổ Việt Nam.

Việc Formosa không nằm trong danh sách bị thanh tra là do Formosa không gây ô nhiễm môi trường, không tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường hay vì nó là một “tiểu quốc” và chúng ta đã không thể kiểm soát? Đừng để chỉ một hành động nhỏ nhoi mà mang danh “bán nước” thưa một số vị đáng kính!