BBT

Nơi lưu trữ những bài viết của các Ban Biên Tập, các bài viết được chọn lựa kỹ càng được lấy từ các nguồn tin đáng tin cậy

Thu hồi 75,01% cổ phần Cảng Quy Nhơn: Đấu giá tiếp?

Thứ Sáu, 28.09.2018, 10:56

Theo chuyên gia, phương án tối ưu đối với Cảng Quy Nhơn là để tư nhân quản lý, quan trọng là phải minh bạch quá trình cổ phần hóa.

Không thể trở về mô hình quản trị cũ

Bàn tiếp về vấn đề cổ phần hóa Cảng Quy Nhơn sau khi Thanh tra Chính phủ có kết luận thanh tra chỉ ra nhiều vi phạm, khuyết điểm trong quá trình cổ phần hóa cảng này, PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Hoa Sen khẳng định, việc cổ phần hóa là đúng, bởi có như vậy mới thay đổi được cơ chế quản lý và phát triển được.

Tuy nhiên, một vấn đề lớn của cổ phần hóa là xác định giá trị doanh nghiệp như thế nào. Nếu định giá sai thì rất dễ xảy ra thất thoát tài sản nhà nước trong quá trình này.

“Vì lẽ đó, Thanh tra Chính phủ vào cuộc thanh tra việc cổ phần hóa Cảng Quy Nhơn là đúng và cần thiết để làm minh bạch vì đây là tài sản lớn. Việt Nam đã có bài học lớn từ vụ MobiFone mua cổ phần của AVG nên không chỉ đối với Cảng Quy Nhơn, đã đến lúc Thanh tra Chính phủ cần phải vào cuộc thanh tra, làm rõ nhiều chỗ khác để minh bạch, hạn chế thất thoát tài sản chung của quốc gia.

Kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ đã xác định khuyết điểm, vi phạm của các cơ quan, đơn vị có liên quan. Sai chỗ nào giải quyết chỗ đó và cần phải truy trách nhiệm những ai làm sai, không để thất thoát tài sản qua cổ phần hóa. Việc này phải làm quyết liệt, tới nơi tới chốn để có hồi chuông cảnh báo đến tất cả những nơi khác”, PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi nói.

Trước đề xuất của UBND tỉnh Bình Định muốn đưa cảng Quy Nhơn trở lại là cảng của Nhà nước, vị chuyên gia không tán thành. Ông khẳng định không nên quay trở lại sở hữu nhà nước bởi lâu nay doanh nghiệp nhà nước (DNNN) của Việt Nam có quá nhiều vấn đề, đặc biệt là làm ăn kém hiệu quả.

“Các chuyên gia kinh tế thế giới đã kết luận rằng, những gì thuộc về sở hữu nhà nước thì thường kém hiệu quả hơn sở hữu tư nhân, vì thế tôi không ủng hộ quay trở lại sở hữu nhà nước.

Cổ phần hóa cảng, giao cho tư nhân quản lý không có nghĩa là chúng ta mất kiểm soát, kể cả về quốc phòng – an ninh. Một mặt, Nhà nước vẫn có thể tăng cường quản lý về quốc phòng-an ninh, mặt khác cứ để cho tư nhân quản lý cảng bởi như thế sẽ hiệu quả hơn”, ông bày tỏ quan điểm.

Thu hoi 75,01% co phan Cang Quy Nhon: Dau gia tiep? Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng giao Bộ GTVT chủ trì, chỉ đạo, thực hiện việc thu hồi 75,01% cổ phần tại Công ty CP Cảng Quy Nhơn. Ảnh: Zing Ngay trong trường hợp doanh nghiệp có sai phạm trong việc cổ phần hóa Cảng Quy Nhơn, theo Phó Hiệu trưởng trường Đại học Hoa Sen, cũng không phải vì thế mà quay trở lại sở hữu nhà nước.

“Phải xem xét bản chất vấn đề, sai phạm ấy là do cá nhân, do lợi ích nhóm hay vì lý do nào khác. Sai phạm chỗ nào thì giải quyết chỗ đó, không phải vì sai phạm mà quay ngược lại sở hữu nhà nước”, ông nhấn mạnh.

Từ đây, PGS.TS Nguyễn Văn Ngãi cho rằng, phương án tối ưu đối với Cảng Quy Nhơn là hãy cứ để tư nhân quản lý, quan trọng là phải làm minh bạch quá trình cổ phần hóa với phương châm sai phạm chỗ nào xử lý chỗ đó.

Cũng bày tỏ quan điểm về mong muốn của UBND tỉnh Bình Định phải đưa Cảng Quy Nhơn trở lại Nhà nước nắm chi phối, Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) cho hay, mong muốn của tỉnh Bình Định không mới. Cảng Quy Nhơn đã hoạt động theo mô hình DNNN được 37 năm, mô hình công ty cổ phần mà Nhà nước nắm giữ đa số được 3 năm nhưng không có nhiều đổi mới, bên cạnh đó tồn tại  nhiều bất cập, tiêu cực trong công tác quản lý doanh nghiệp.

Thứ nhất, vẫn tồn tại cơ chế xin cho trong công tác tuyển dụng lao động và cán bộ quản lý dẫn đến bộ máy quản lý cồng kềnh, năng lực yếu kém, nguồn nhân lực lao động quá đông nhưng năng suất thấp. Theo VAFI, đây là nhân tố ảnh hưởng nghiêm trọng đến con đường phát trỉển Cảng Quy Nhơn.

Thứ hai, suất đầu tư rất cao so với khu vực tư nhân, nhiều khoản đầu tư cao gấp đôi lần so với đầu tư tư nhân.

Thứ ba, tình trạng “ hoa hồng” tồn tại  trong ký kết hợp đồng bốc xếp. Có tình trạng cửa quyền trong công tác xếp dỡ hàng hóa do Cảng Quy Nhơn ở vị thế tương đối độc quyền cộng với cơ chế quản lý theo kiểu DNNN.

Thứ tư, doanh thu lợi nhuận dưới thời DNNN thấp, chi phí cao không tương xứng với thực trạng của Cảng.

Công ty Hợp Thành không phải đối tác có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực kinh doanh quản lý cảng biển nhưng ở giai đoạn Hợp Thành, doanh thu và lợi nhuận tăng lên chủ yếu do tình trạng tiêu cực giảm.

Khẳng định như vậy nhưng VAFI cho rằng “nói như vậy không có nghĩa là chấp nhận những dạng đối tác chiến lược làm sai” mà là “không thể phát triển Cảng Quy Nhơn theo mô hình cũ với vai trò chi phối của Vinalines.

Theo VAFI, Vinalines gần đây có một số tiến bộ nhỏ so với trước kia nhưng vẫn thể hiện là một tập đoàn có bộ máy quản lý cồng kềnh cộng với cơ chế quản trị yếu kém.

“Vinalines vừa hoàn tất sơ bộ cổ phần hóa nhưng hầu như không thu hút được các nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Nhà đầu tư quay lưng với Vinalines không phải vì tập đoàn này không hấp dẫn hay không có tiềm năng phát triển mà vì công tác quản trị doanh nghiệp và định hướng phát triển không có nhiều thay đổi, dĩ nhiên là nhà đầu tư không thể mạo hiểm bỏ vốn vào trừ khi Vinalines chỉ ra những thay đổi căn bản sau cổ phần hóa.

Hiện nay, các đơn vị cảng do Vinalines quản lý đều có năng suất lao động thấp, hiệu quả sinh lời của đồng vốn thấp. Chẳng hạn như khu vực các cảng tại Hải Phòng, CTCP Cảng Hải Phòng (trực thuộc Vinalines ) là đơn vị nắm giữ và sở hữu nhiều cầu cảng nhất, ở các vị trí khai thác thuận lợi nhất nhưng doanh thu, lợi nhuận, sản lượng hàng thông qua cảng đều thua xa các đơn vị tư nhân ít cầu cảng như Gemadept, Viconship…

Điều này nói lên rằng không phải cứ Nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối là đảm bảo an ninh quốc phòng, là đảm bảo công cuộc phát triển kinh tế cho cả vùng kinh tế”, VAFI chỉ rõ.

Từ những phân tích trên, VAFI khẳng định, Cảng Quy Nhơn muốn phát triển mạnh mẽ để thúc đẩy kinh tế cho tỉnh Bình Định và các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên thì không thể trở về mô hình quản trị cũ với đối tác chiến lược là Vinalines mà phải dựa vào các nhà đầu tư chiến lược tư nhân có năng lực quản trị và tiềm lực tài chính mạnh như Viconship, Gemadept….

Thay đổi thế nào?

Đề xuất thay đổi cơ chế quản trị của Cảng Quy Nhơn, VAFI gợi ý phải thúc cảng này nhanh chóng niêm yết. Đây là nhiệm vụ của Bộ GTVT và Vinalines, Cảng Quy Nhơn đã làm xong thủ tục niêm yết từ lâu, vấn đề bây giờ là phải đưa cảng lên sàn để thực hiện minh bạch tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh và đầu tư.

Tiếp theo, tổ chức bán đấu giá công khai 75,01%% cổ phần nhà nước cho các nhà đầu tư chiến lược. Cần phải đưa ra chi tiết tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược tốt nhất cộng với cam kết đầu tư lâu dài.

Trước băn khoăn về việc không có cổ phần nhà nước thì Cảng Quy Nhơn có duy trì được mục tiêu an ninh-quốc phòng, VAFI cho rằng, Luật Hàng Hải và các bộ luật hiện hành đều quy định rõ vai trò quản lý nhà nước đối với vùng đất, vùng nước của tất cả các cảng biển. Các đơn vị quản lý nhà nước như Cảng vụ, Biên phòng, Hải quan, Kiểm dịch, Công an, … đều có quyền hoạt động tại các cảng biển và có quyền kiểm soát mọi hoạt động liên quan đến an ninh quốc phòng trong cảng.

“Cảng biển không phải như một nhà dân mà người chủ sở hữu có quyền ngăn cản các cơ quan quản lý nhà nước.

Hơn nữa, thực tiễn thông lệ trên thế giới đều chỉ ra rằng hầu hết tất cả các cảng biển đều do công ty tư nhân vận hành khai thác và đều đảm bảo an ninh-quốc phòng.

Nếu lấy quan điểm là doanh nghiệp khai thác cảng phải là doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ chi phối thì sẽ rất khó phát triển cảng với chất lượng hiệu quả cao, đặc biệt với trường hợp Cảng Quy Nhơn, từ đó khó thu hút đông đảo doanh nghiệp tham gia đầu tư vào Bình Định…

Hiện nay ở nước ta, tại các khu cảng lớn như Hải Phòng, Sài Gòn, Vũng Tàu vai trò của các cảng biển mà Nhà nước nắm chi phối có vai trò rất nhỏ. Đa phần lượng hàng thông quan qua khu vực cảng biển tư nhân và yếu tố này đã liên tục thúc đẩy kinh tế nước nhà phát triển”, VAFI chỉ rõ.