Thay vì loay hoay soạn thảo luật mới, Bộ Tài chính nên quản lý tốt trước đã

Thứ Tư, 02.05.2018, 14:27

Mới đây, Bộ Tài chính vừa đưa ra Dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) đề xuất “hoạt động kinh doanh thương mại điện tử bắt buộc phải thanh toán thông qua tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (ngân hàng), hoặc dịch vụ trung gian thanh toán được cấp phép, theo quy định của pháp luật”.

Cần nhanh chóng đưa thương mại điện tử vào các hoạt động giao dịch?

Đề xuất trên nhằm quản lý và thu thuế với hoạt động thương mại điện tử. Theo lý giải của Bộ Tài chính, hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam phát triển mạnh những năm gần đây. Việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, quảng cáo thông qua các phương tiện như phát sóng truyền hình, các website thương mại điện tử, sàn giao dịch thương mại điện tử, các mạng xã hội của nước ngoài ngày càng nở rộ. Do sự phát triển của thương mại điện tử là một xu thế tất yếu, nên để quản lý thuế đối với hoạt động này, ngoài sự chủ động vào cuộc của cơ quan thuế, cũng cần sự phối hợp của các bộ, ngành có liên quan.

Như chúng ta đã biết, nếu các giao dịch thương mại được thanh toán qua ngân hàng thì việc quản lý và thu thuế sẽ được triển khai dễ dàng hơn. Vì thế, không chỉ thương mại điện tử mà các hình thức kinh doanh thương mại khác cũng đều được khuyến khích tiêu dùng bằng thanh toán qua ngân hàng (thanh toán không dùng tiền mặt).

Chủ trương đúng nhưng sai thời điểm!

Thực tế, thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ có lợi cho việc quản lý thuế mà bản thân nó còn mang lại lợi ích rất lớn cho cả người mua và người bán. Từ việc thanh toán nhanh chóng tiện dụng, đến việc bảo đảm an toàn, không lo mất, nhầm lẫn,… Trên thế giới, tại các thị trường phát triển thì thanh toán không dùng tiền mặt cũng đang trở thành thói quen của tất cả mọi người.

Hiện nay, khi tham gia mua sắm ở các trang thương mại điện tử tại Việt Nam, người tiêu dùng cũng dễ dàng nhận thấy các chương trình khuyến mại được đưa ra nếu người mua dùng hình thức thanh toán qua ngân hàng, ví điện tử,… Tại trang bán hàng trực tuyến tiki.vn, khi khác hàng thanh toán qua ví điện tử Zalopay sẽ được tặng thêm 1 voucher 100.000 đồng và miễn phí dịch vụ giao hàng nhanh trong hai tiếng đồng hồ. Tại trang bán điện thoại trực tuyến của Thế giới di động, FPTshop,… nếu khách hàng mua điện thoại, máy tính mà thanh toán bằng thẻ trực tuyến sẽ được giảm giá trực tiếp hàng triệu đồng. Chính các trang bán hàng điện tử cũng rất mong muốn người tiêu dùng thanh toán mua hàng qua ngân hàng, qua ví điện tử,… Như thế, việc Bộ Tài chính đưa ra đề xuất thanh toán như trên có thể sẽ rất hợp mong muốn các trang thương mại điện tử tại Việt Nam hiện nay.

Tuy nhiên, đề xuất này đối với phương diện người tiêu dùng thì khác, hầu như ai cũng phản đối. Tại các chia sẻ trên mạng xã hội về đề xuất của Bộ Tài chính, người tiêu dùng đều lên tiếng về câu chuyện thanh toán trực tuyến khi mua hàng sẽ gặp những phát sinh không mong muốn. Một vấn đề được phản ánh nhiều nhất là các trang thương mại điện tử hiện nay chưa tạo ra được uy tín đối với người tiêu dùng. Nhiều người chia sẻ về việc mua hàng có thanh toán trước qua ngân hàng tại các trang thương mại điện tử nhưng sau đó bị gửi hàng sai mẫu mã, sai màu sắc, hàng không đúng hình ảnh,… Khi khiếu nại thì rất lâu sau mới được đổi sản phẩm hoặc hoàn lại tiền. Ngoài ra, nhiều trường hợp khác lo ngại việc hệ thống thanh toán điện tử bị lỗi, có nhiều khách hàng phản ánh về việc bị ngân hàng trừ tiền hai lần cho một dịch vụ. Sau đó họ phải mất thời gian để khiếu nại, chờ giải quyết… Nhìn chung, những bất cập trên đã làm cho người tiêu dùng trở nên “muốn an toàn nhất” bằng cách chỉ dùng tiền mặt để thanh toán. Nếu đề xuất của Bộ Tài chính được hiện thực hóa, chắc chắn nhiều người sẽ e ngại với việc dùng dịch vụ thương mại điện tử. Từ đó, làm ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của loại hình này tại Việt Nam.

Rõ ràng, ngay tại thời điểm hiện tại, khi thanh toán bằng thẻ chưa phát triển chung tại Việt Nam, khi người tiêu dùng vẫn đang có thói quen dùng tiền mặt và đặc biệt khi các nhà kinh doanh thương mại điện tử vẫn còn chưa tạo được uy tín, khó lòng nào có thể đưa ra một quy định của pháp luật để áp đặt người tiêu dùng phải sử dụng thanh toán qua ngân hàng hay các trung gian thanh toán khác.

Quan trọng vẫn chỉ là quản lý thu thuế!

Ngay Bộ tài chính cũng đã thừa nhận rằng, đề xuất của mình đưa ra nhằm hướng đến quản lý và thu thuế đối với hoạt động thương mại điện tử. Điều này càng khẳng định sự loay hoay, kém chuyên nghiệp trong hoạt động quản lý thuế đối với thương mại điện tử của Bộ Tài chính.

Như chúng ta đã biết, trong các giao dịch thương mại hàng hóa truyền thống (giao dịch mua bán không qua trung gian điện tử), phương pháp quản lý thuế là kiểm soát qua hóa đơn bán hàng. Như vậy, tại sao thanh toán trên các trang thương mại điện tử Bộ Tài chính lại không kiểm soát được?

Thực tế, tất cả các giao dịch trên các trang thương mại điện tử hiện nay đều có hóa đơn điện tử đi kèm. Điều này được xem là ưu điểm hơn so với giao dịch thương mại hàng hóa truyền thống bởi nhiều khi người bán còn không in hóa đơn để trốn thuế.

Vậy, Bộ Tài chính hoàn toàn có thể kiểm soát thuế, thu thuế qua các hóa đơn điện tử giữa các trang thương mại điện tử với người tiêu dùng. Chỉ cần vận dụng các quy định sẵn có của pháp luật, một vấn đề mà Bộ Tài chính đang loay hoay lại có thể được giải quyết một cách dễ dàng. Nhưng quan trọng là lâu nay Bộ Tài chính vẫn còn yếu trong khâu quản lý hóa đơn bán hàng. Đã yếu trong quản lý, mà còn liên tiếp đặt ra những quy định mới, không biết Bộ Tài chính còn có đủ sức mà quản lý hết không, trong khi hiện nay biên chế còn đang tiếp tục giảm nữa.

Mặt khác, hãy nhìn qua các nước phát triển như Anh, Mỹ, Pháp, Singapore,.. Người dân các nước này chủ yếu sử dụng thanh toán qua ngân hàng để chi trả cho dịch vụ mình sử dụng mà không cần có bất kỳ quy định pháp lý nào của Nhà nước yêu cầu họ làm như vậy. Đơn giản vì họ thấy được tiện ích của thanh toán qua ngân hàng không dùng tiền mặt. Đồng thời, uy tín của người bán hàng, uy tín của các trang bán hàng trực tuyến tại các quốc gia này cũng ở mức cao. Nhà nước cũng bảo vệ tuyệt đối người tiêu dùng với các hành vi lừa đảo.

Nhìn vào đây có thể thấy, muốn cho người tiêu dùng Việt Nam sử dụng nhiều hơn dịch vụ thanh toán ngân hàng, thanh toán qua trung gian khác thì trước hết hãy phải cho họ thấy được lợi ích của hình thức thanh toán này và thấy được sự uy tín của các trang bán hàng trước đi đã. Nếu làm được điều này thì người dân sẽ tự giác sử dụng thanh toán qua ngân hàng mà chẳng cần quy định bắt ép nào cả. Bộ Tài chính sẽ không cần phải liên tục sửa đổi quy định của pháp luật để băn khoăn về vấn đề quản lý thuế nữa…