Những quy định bán hàng chỉ có tại Việt Nam?

Thứ Hai, 11.06.2018, 14:58

Mới đây, Dự thảo Nghị định của Chính phủ về phát triển và quản lý ngành phân phối đang được Bộ Công thương lấy ý kiến và nó đang khiến cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia kinh tế bất ngờ trong bối cảnh Chính phủ quyết liệt cắt giảm các điều kiện kinh doanh.

Bộ Công thương tiếp tục đưa ra một dự thảo gây tranh cãi

Quy định phi thực tế

Được biết, đề xuất xây dựng Dự thảo Nghị định của Chính phủ về phát triển và quản lý ngành phân phối, mục tiêu Bộ Công Thương đưa ra là khắc phục những vướng mắc, bất cập phát sinh từ thực tiễn thi hành, đồng thời đảm bảo tính kế thừa của các quy định còn phù hợp của các văn bản có liên quan như Nghị định số 02 và Nghị định số 114.

Theo đó, Dự thảo nhằm tạo hành lang pháp lý cho hoạt động của chợ, siêu thị, trung tâm thương mại, trung tâm mua sắm, cửa hàng và trung tâm đấu giá hàng hóa cũng như các hoạt động kinh doanh bán buôn, bán lẻ, đại lý, nhượng quyền thương mại, mua bán sáp nhập có liên quan.

Đồng thời nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, hội nhập kinh tế quốc tế về phát triển và quản lý ngành phân phối. Bảo vệ người tiêu dùng, đảm bảo hàng hóa lưu thông tại các kênh phân phối này có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.

Tuy nhiên, chi tiết Dự thảo lại lộ ra nhiều bất cập, đối nghịch với mục tiêu đã nêu trên của Bộ. Cụ thể:

Trong Dự thảo nghị định này đáng chú ý là tiêu chuẩn siêu thị có 13 điểm, trong đó bao gồm bắt buộc diện tích phải từ 250 m2 đến dưới 10.000 m2. Quy định siêu thị phải mở cửa suốt tuần và đến 22 giờ hằng ngày, chỉ được bán hàng giảm giá 3 lần trong một năm. Riêng tiêu chuẩn đối với Trung tâm thương mại (TTTM) là từ 10.000 m2 trở lên.

Ngoài ra, các siêu thị bắt buộc phải có dịch vụ giao hàng tận nhà, bán hàng qua internet, qua bưu điện và qua điện thoại. Nghị định cũng nêu rõ: chỉ có các đơn vị kinh doanh đáp ứng đủ các quy định này thì mới được phép đặt tên là siêu thị hay TTTM hoặc bằng tiếng nước ngoài như supermarket, hypermarket, shopping center, trade center…

Một số quy định đề cập chi tiết như hàng hóa được bán trong siêu thị phải đáp ứng yêu cầu là do tổ chức cung ứng ổn định và thường xuyên thông qua đơn hàng hoặc hợp đồng với các nhà sản xuất kinh doanh. Các đơn vị bán lẻ này phải có ít nhất 1 Giám đốc hoặc thành viên hội đồng quản trị là người Việt và nhân viên ở tất cả các cấp, bao gồm cấp quản lý phải có thành phần là người Việt không dưới 50%…v..v.

Trong bối cảnh, Chính phủ đang nỗ lực cắt giảm hàng loạt các giấy phép con để tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn cho doanh nghiệp phát triển. Nên những quy định mới có tính bất cập trong Dự thảo đang lấy ý kiến bị các chuyên gia lên tiếng là điều không có gì phải bất ngờ.

Bộ Công thương vẫn nắm kỷ lục về giấy phép con

Trong khi chính Bộ này đang nắm kỷ lục về cái gọi là giấy phép con

 

Theo Báo cáo Điều kiện kinh doanh 2017 của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), hiện có 7 ngành nghề, 5 dịch vụ, và 19 hàng hóa cấm kinh doanh; 12 ngành nghề chỉ DNNN được kinh doanh; 1 dịch vụ, 7 hàng hóa hạn chế kinh doanh. Bên cạnh đó, có 243 ngành nghề, 69 dịch vụ, 23 hàng hóa kinh doanh có điều kiện theo quy định của pháp luật.

Một điều đáng chú ý là trong 243 ngành nghề kinh doanh có điều kiện chỉ là ngành nghề kinh doanh “mẹ”, trong từng lĩnh vực cụ thể, mỗi ngành nghề kinh doanh “mẹ” lại gồm nhiều ngành nghề kinh doanh con, cháu. Điều này cho thấy số ngành nghề kinh doanh có điều kiện hiện nay nếu thống kê đầy đủ lên tới hàng nghìn ngành nghề.

Song song, với con số 5.719 điều kiện kinh doanh được thống kê nói chung, và số điều kiện kinh doanh trong ngành Công thương hiện nay vẫn là nhiều nhất với khoảng 700 điều kiện kinh doanh đã được Bộ này ban hành. Những con số trên phần nào cho thấy, “căn bệnh nghiện quản lý” của các cơ quan chức năng.

Nghiên cứu kỹ về bản Dự thảo này có thể thấy một số nội dung trong Dự thảo về bản chất đang “thiết kế” thêm các điều kiện kinh doanh mới. Các quy định này là can thiệp sâu vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp một cách bất hợp lý. Nếu lo ngại các đợt giảm giá tại siêu thị, TTTM sẽ ảnh hưởng đến thị trường cạnh tranh thì cần phải kiểm soát theo pháp luật cạnh tranh, chứ không phải kiểm soát riêng theo cách này.

Đại diện Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam (AVR) cho rằng: “Quy định thời gian mở cửa không phù hợp thực tế, can thiệp sâu vào quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp. Tương tự, các quy định về khuyến mãi là hạn chế quyền kinh doanh của doanh nghiệp. Đồng thời không nên quy định mà đợi thực hiện theo Nghị định mới về xúc tiến thương mại sắp được ban hành để đảm bảo tính thống nhất”.

Ông Vũ Quốc Chinh, giảng viên marketing – Đại học Kinh tế TP.HCM cũng nhận xét: “Ví dụ khuyến mãi bắt 1 năm 3 lần cũng quá vớ vẩn. Thực ra doanh nghiệp có bài toán kinh doanh của họ, chẳng nhẽ sợ cảnh khuyến mãi ồ ạt rồi cá lớn nuốt cá bé? Nếu làm vậy, doanh nghiệp có 1.000 cách để lách luật như tặng quà dịp sinh nhật siêu thị, ngày lễ. Tương tự, việc ép siêu thị bán hàng online hay qua điện thoại là quy định “chắc chỉ thấy tại Việt Nam”.

Những quy định phi thực tế, khiến dư luận, đặc biệt là doanh nghiệp bức xúc là sản phẩm của những người làm luật ngồi “trên trời”, ngồi trong phòng lạnh. Mà đã ngồi phòng lạnh thì làm sao gần dân, sát dân. Đương nhiên nó cũng sẽ rất “lạnh lẽo”, thiếu hơi thở của cuộc sống và hậu quả là những tổn thất nghiêm trọng mà người dân và doanh nghiệp phải gánh chịu.

Trưởng ban Pháp chế VCCI Đậu Anh Tuấn, nhận định: “Khái niệm “để tăng cường quản lý” là sai lầm. Chính “bệnh quản lý” đã nảy sinh những hệ lụy như tạo nền kinh tế ngầm, gánh nặng chi phí hành chính lớn hơn so với thực tế. Đặc biệt, nhiều điều kiện đặt ra đã vô hình trung ngăn cản doanh nghiệp tham gia vào thị trường hay nói đúng hơn là gạt bỏ doanh nghiệp nhỏ ra khỏi thị trường”.

Có lẽ, việc nên làm của các cơ quan Nhà nước, thay vì quản lý bằng giấy phép thì nên xây dựng được bộ máy công chức lành mạnh, tạo điều kiện cho doanh nghiệp làm ăn chân chính và xử lý thích đáng với những doanh nghiệp làm ăn gian dối. Điều đó sẽ tốt hơn cho cả Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Vì thế, đã đến lúc, Bộ Công thương phải nỗ lực thật sự trong việc tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho những “đứa con” của mình phát triển. Chứ không thể cứ mãi chăm chăm vào việc “đẻ” những quy định này, điều kiện nọ mãi được. Nếu không, Doanh nghiệp sẽ bị “giết chết” hoặc không muốn lớn chỉ vì những quy định mà chỉ có ở Việt Nam mới tìm thấy?!