Những ông lớn từ Thái Lan vào thị trường Việt và nguy cơ “mất bò mới lo làm chuồng”

Thứ Sáu, 04.05.2018, 14:07

Sau sự kiện tập đoàn TCC Holdings đã chi 4,8 tỷ USD để mua 53,65% vốn điều lệ của Sabeco. Thì mới đây người Việt lại phải đón nhận một tin “không vui” về việc 51% vốn cổ phần Nhựa Bình Minh, đã thuộc viề tay Tập đoàn Siam Cement Group (SCG) của Thái Lan và trở thành ông chủ mới của doanh nghiệp nhựa hàng đầu Việt Nam. Như vậy, tính đến thời điểm này các doanh nghiệp của “xứ sở chùa Vàng” ngày càng hiện diện nhiều ở Việt Nam.

Những “cơn lốc” xâm chiếm thị trường Việt của Thái Lan

Những sự kiện nhiều năm trở lại đây, hàng loạt các vụ mua bán – sáp nhập, trong lĩnh vực bán lẻ và hàng tiêu dùng ở Việt Nam ngày càng có sự hiện diện của các doanh nghiệp đến từ Thái Lan. Những cái tên nổi tiếng tại thị trường Việt Nam có thể được kể đến với cái tên như: Central Group, TCC Holdings, Siam Cement Group, F&N…

Thái Lan đã và đang rất thành công khi xâm nhập vào thị trường bán lẻ Việt Nam

Năm 2017, một trong những thương vụ mua bán – sáp nhập lớn nhất về mặt giá trị không chỉ với Việt Nam, mà còn quy mô toàn Châu Á trong năm vừa qua là việc thông qua công ty TNHH Vietnam Beverage, ThaiBev (thuộc sở hữu của tập đoàn TCC Holdings), tỷ phú Charoen Sirivadhanabhakdi đã chi xấp xỉ 4,8 tỷ USD (110.000 tỷ đồng) mua cổ phần bia Sài Gòn. Và trở thành ông chủ mới của Tổng công ty Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) với 53,56% vốn điều lệ.

Trước đó, TTC Holdings đã sở hữu nhiều khoản đầu tư vô cùng lớn ở Việt Nam với giá trị hàng tỷ USD từ việc bán lẻ, đồ uống, bất động sản… Như: sở hữu 65% cổ phần tại Khách sạn Melia Hà Nội, một khách sạn lớn nằm tại vị trí đắc địa ở thủ đô; sở hữu cao ốc văn phòng Melinh Point Tower TP.HCM, thông qua F&N với tỷ lệ sở hữu tới 75%…

Thông qua F&N Bev Manufacturing và F&N Dairy Investments (2 đơn vị thuộc Tập đoàn F&N của Singapore nhưng đã bị TTC Holdings mua lại), người Thái còn nắm 19,06% vốn Vinamilk – doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất thị trường Việt Nam. Số cổ phần này hiện trên thị trường có giá hơn 56.000 tỷ đồng và F&N vẫn không ngừng đăng ký mua theeo cổ phiếu của Vinamilk để nâng cao sở hữu.

Cái tên Vinamilk và Sabeco là 2 doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất tại thị trường chứng khoán Việt Nam, nhưng người Thái đã phần nào nắm quyền kiểm soát được cả 2 doanh nghiệp này, trong cương vị là cổ đông lớn nhất của Sabeco và là cổ đông thứ 2 của Vinamilk.

“Cánh tay” của tỷ phú Thái Lan – Charoen Sirivadhanabhakdi, còn dài hơn thế khi năm 2015 Tập đoàn Berli Jucker (BJC) – một đơn vị của TCC Holdings, đã khiến thị trường vô cùng ngạc nhiên về việc thâu tóm hệ Metro Cash & Carry Việt Nam từ Tập đoàn Metro (Đức), trở thành một trong những ông chủ của hệ thống bán lẻ ở Việt Nam.

Berli Jucker cũng là tập đoàn đã thâu tóm được 64,55% cổ phần của Phú Thái Group, vào năm 2013 – một trong những doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực phân phối và bán lẻ tại khu vực phía Bắc, với hàng chục công ty thành viên.

Tháng 4/2016, thông qua tỷ phú Chirathivat – người đứng đầu Central Group vượt qua hàng loạt “ông lớn” trong thị trường bán lẻ như: TCC Holding, Aeon, Lotte, Việt Nam Saigon Co.op.. để mua lại toàn bộ hệ thống 33 siêu thị, trung tâm thương mại BigC Việt Nam với giá 1,14 tỷ USD.

Khi các doanh nghiệp Việt được chuyển về tay các đại gia người Thái, thì hàng Việt cũng không thể có mặt ở tại các siêu thị này. Cửa hàng của công ty cổ phần đầu tư Thế giới Di động đã phải “chia tay” Big C, sau khi Central Group lên làm chủ; Bibica và Công ty TNHH Minh Long 1 phải rời khỏi hệ thống siêu thị Metro, khi tập đoàn TCC tăng chiết khấu với hàng Việt

Thị trường bán lẻ Việt Nam có tiềm năng như thế nào?

Thị trường bán lẻ Việt Nam được đánh giá là là cơ hội lớn, đang có sự tăng trưởng nóng và sẽ giữ xu hướng đi lên qua các năm. Bởi theo kết quả khảo sát thường niên về Chỉ số phát triển bán lẻ toàn cầu năm 2017 (GRIDI) của Hãng tư vấn A.T. Kearrney, thì Việt Nam đã tăng 5 bậc lên vị trí thứ 6 của bảng xếp hạng (chỉ đứng sau Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia, Thổ Nhĩ Kỳ và các Tiểu vương quốc Ả-rập thống nhất (UAE)).

Như vậy, dẫn đầu các nước trong khu vực Đông Nam Á, vượt mặt cả thị trường đông dân như Indonesia hay thị trường bán lẻ tốt nhất trong khu vực nhiều năm qua như Philippines, Thái Lan… Điều này cho thấy sự hấp dẫn của thị trường Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Thị trường bán lẻ Việt Nam năm 2014 là một trong những tiềm năng lớn trong khu vực

Nhờ vào những ký kết này mà doanh nghiệp ngoại đã thoát khỏi được những vướng mắc về thủ tục pháp lý, giấy tờ hành chính như việc xin thành lập doanh nghiệp, địa điểm kinh doanh, mở trung tâm thương mại…

Trong những năm qua đã có rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực bán lẻ hiện đại như: Aeon (Nhật Bản), Lotte (Hàn Quốc), Central Group (Thái Lan)… đã và đang đầu tư vào Việt Nam bằng nhiều hình thức khác nhau, trong đó chủ yếu thông qua những thương vụ mua bán – sáp nhập.

Theo số liệu của Bộ Công Thương năm 2017 cho biết, các nhà bán lẻ ngoại ở Việt Nam mới chiếm 17% thị phần, còn 83% thị phần thuộc nhà bán lẻ trong nước. Những thương hiệu bán lẻ đang ngày càng khẳng định được vị trí và chỗ đứng của mình như: Vingroup, Fivimart, Big C, Coopmart, Aeon Mall…

Với sự mở cửa của Việt Nam hiện nay, thì nhìn một cách tổng quát các doanh nghiệp ngoại chắc chắn sẽ sớm xâm nhập sâu mạnh vào thị trường tiềm năng này. Những nhà bán lẻ ngoại vào Việt Nam sẽ tập trung vào mua bán – sáp nhập, để tập trung mở rộng các cửa hàng tiện ích và tạo nên diện mạo mới cho thị trường Việt. Thực hiện chiến lược này sẽ giúp doanh nghiệp ngoại nhanh chóng có được vị trí ở thị trường Việt, nhờ có sự hỗ trợ và hạ tầng của đối tác cũ.

Trong khi doanh nghiệp trong nước vẫn đang loay hoay tìm lối đi, tìm phương pháp quản trị năng lực, nguồn nhân lực còn thiếu, quy mô hoạt động, tầm quyển soát. Thì doanh nghiệp nước ngoài lại có định hướng rõ ràng là mở rộng quy mô, chiếm lĩnh thị phần.

Thái Lan đã chuẩn bị gì cho cuộc tấn công thị trường Việt?

Trong khi “cơn lũ” từ Thái vào Việt Nam một cách báo động, thì Bộ Công Thương đã phải tiến hành họp khẩn để bàn các biện pháp ứng phó khi nhập siêu hàng thái vào Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2017.

Hàng Thái Lan đã có mặt tại hơn 9.000 chợ lớn nhỏ ở Việt Nam và chiếm 30 – 50% ở các siêu thị hàng tiêu dùng, điện máy ở các thành phố lớn trên cả nước. Con số mà hàng Thái đã tràn vào Việt Nam trong 8 tháng của năm 2017, lên tới 3,5 tỷ USD và chắc chắn con số này sẽ còn tăng mạnh hơn nữa.

Trong khi đó, số mặt hàng của Việt Nam thâm nhập vào thị trường Thái Lan mới chỉ được gọi là “thành công bước đầu”. Các sản phẩm bún tươi, bánh gỏi thương hiệu Ba cô gái, bánh Bông lan… đã từng bước vào thị trường Thái.

Mặt hàng mà thị trường Thái tiêu thụ nhiều nhất của Việt Nam đó có lẽ là duy nhất cá tra. Xuất khẩu cá tra của Việt Nam san Thái trong quý 1/2016, đạt 12 triệu USD, tăng 8% so với cùng kỳ.

Trong con mắt của người Thái, thị trường Việt đã được nghiên cứu cụ thể thành mục tiêu chiến lược từ lâu. Đầu năm 2014, theo báo cáo của Viện nghiên cứu McKinsey cho biết, có tới 52% doanh nghiệp nước này họ cho biết khi những ký kết của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) có hiệu lực thì thị trường nội địa Việt Nam là một cơ hội tốt.

Người Thái đã tính toán rất nhiều về cơ hội thị trường nội địa Việt Nam với dân số 90 triệu người. Việt Nam được người Thái đánh giá là quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh, dân số trẻ, xu hướng tiêu dùng nội địa tăng trưởng mạnh, cơ hội rào quản thuế quan giảm xuống thì các doanh nghiệp lớn trên thế giới sẽ sớm tấn công ồ ạt để khai thác tiềm năng này.

Các tập đoàn lớn của Thái Lan đã dành nhiều thời gian để nghiên cứu rất kỹ về tâm lý tiêu dùng của người Việt. Chẳng hạn như sự tương đồng của người Việt và người Thái là thích mua hàng khuyến mại, đây là điểm có lợi khi doanh nghiệp Thái đã làm rất tốt điều này tại quốc gia họ.

Một hãng thời trang của Thái Lan mới xuất hiện và nhận được sự ủng hộ của người Việt

Hay tâm lý người Việt có điểm rõ ràng đó là không ưa hàng Trung Quốc, nguyên nhân vì sản phẩm kém chất lượng, không tốt cho sức khỏe và nhanh hỏng… Trong khi hàng nội địa Việt Nam vẫn chưa nhận được sự ủng hộ của người tiêu dùng… Điều đó làm cho người Thái càng có cơ hội tin hàng hóa của họ ở Việt Nam. Và thực tế đã chứng minh, thì đến nay phần nào họ đã thắng nhờ vào xác định chiến lược rõ ràng ngay từ đầu.

Chính phủ Thái Lan cũng đã có những định hướng rất tốt khi đưa doanh nghiệp họ vào thị trường Việt. Ngay sau khi những ký kết chung của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) được đưa ra, Chính phủ Thái Lan đã có những chính sách đào tạo nhân lực để nghiên cứu thị trường các nước ASEAN.

Vì thế, một lượng lớn nhân lực phụ trách trong lĩnh vực thương mại của họ đã được lan tỏa đi các nước trong khu vực, thực hiện các xúc tiến thương mại quan trọng, tìm hiểu thị trường của từng địa phương, đặc điểm văn hóa của từng vùng miền của các nước…

“Cơn lũ” từ các doanh nghiệp Thái đã tấn công vào thị trường Việt, chủ yếu là thị trường bán lẻ đã tạo nên một diện mạo mới cho thị trường Việt. Nhưng cũng đặt ra những thách thức cho doanh nghiệp, cơ quan quản lý, trung tâm xúc tiến thương mại và tập đoàn bán lẻ Việt phải hành động và thay đổi, để có thể được cạnh tranh.