Môi trường hoàn toàn không thể khẳng định là “yên tâm” đâu thưa Bộ trưởng!

Thứ Tư, 06.06.2018, 14:20

Sau 2 lần đăng đàn trả lời chất vấn trước Quốc hội ngày 4 và 5/6, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên – Môi trường Trần Hồng Hà dường như đã rất tự tin trước những câu hỏi của các đại biểu Quốc hội, với câu nói chắc nịch là “các đại biểu có thể yên tâm” về vấn đề môi trường ô nhiễm ở Hà Nội, nguy cơ 3 nhà máy nhiệt điện hạt nhân gần Việt Nam , sự cố ở Formosa Hà Tĩnh và về 2 dự án alumin.

Bộ trưởng có vẻ đang quá tự tin về môi trường Việt Nam ở mức “an toàn”

Trong buổi chất vấn đầu tiên ngày 4/6, đại biểu Phạm Tất Thắng (Vĩnh Long) đã đặt câu hỏi với vấn đề rất mới – đó là nguy cơ ô nhiễm môi trường từ bên ngoài biên giới, điều mà Việt Nam không thể chủ động ứng phó.

Bộ trưởng Trần Hồng Hà trả lời các câu hỏi chất vấn của đại biểu quốc hội với phần trả lời chắc nịnh là “yên tâm”

“Hiện nay Trung Quốc đang vận hành 3 nhà máy điện hạt nhân đặt khá gần Việt Nam, khoảng cách 50-200km. Nguy cơ ô nhiễm phóng xạ đối với Việt Nam là rất lớn, đề nghị bộ trưởng cho biết giải pháp phòng ngừa và ứng phó với nguy cơ này?” – đại biểu Phạm Tất Thắng đặt câu hỏi.

Trả lời cho câu hỏi này, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho ràng Bộ đã biết rõ về các nhà máy này, Chính phủ cũng đã giao cho Bộ Khoa học Công nghệ là cơ quan quản lý về an toàn hạt nhân, Việt Nam đã chủ động xây dựng các trạm quan sát để luôn theo dõi và báo cáo tình hình chính xác về 3 nhà máy ở giáp biên giới Việt Nam.

Theo Bộ trưởng, các nhà máy điện hạt nhân của Trung Quốc không chỉ nhận được sự quan tâm của người dân Việt Nam, mà còn cả các cộng đồng trên toàn thế giới. Bộ khoa học công nghệ sẽ chính thức làm việc với cơ quan hạt nhân quốc tế để thường xuyên có những đoàn thanh tra quốc tế, kiểm soát các quy chuẩn an toàn. Thành phố Hà Nội cũng đã đưa ra một kế hoạch rất cụ thể về việc phòng ,tránh ô nhiễm hạt nhân nếu điều đó có thể xảy ra, Bộ trưởng nói thêm.

“Tôi cho rằng với những công nghệ hiện đại và phối hợp quốc tế để giám sát, kiểm soát, cũng như chúng ta có trách nhiệm với người dân trong vấn đề thường xuyên theo dõi, giám sát, thì chúng ta hoàn toàn có thể yên tâm với vấn đề này” – Bộ trưởng Trần Hồng Hà khẳng định.

Lần chắc nịnh về môi trường “yên tâm” đó là từ câu hỏi của đại biểu Hoàn Quốc Thưởng (Hải Dương) liên quan đến sự cố Formosa ở Hà Tĩnh hồi năm 2016. Đại biểu đặt câu hỏi: “Hiện nay, tập đoàn Formosa tiếp tục vận hành lò cao số 2, được biết Bộ TN-MT đã chủ động tăng cường giám sát và địa phương cũng đã vào cuộc. Bộ trưởng có tin tưởng sẽ không xảy ra sự cố đáng tiếc như thời gian vừa qua một lần nữa không?”.

Trả lời câu hỏi này của đại biểu, bộ trưởng cho rằng hoạt động của Formosa sau sự cố môi trường đến nay, thì Bộ đã thay đổi phương pháp quản lý đối với Formosa. Trong đó, Bộ đã yêu cầu đầu tư công nghệ sản xuất, bổ sung công nghệ xử lý môi trường và công suất xử lý.

Công nghệ giám sát, kiểm soát môi trường trực tuyến sẽ có 3 mức đề phòng sự cố. Đó là, ở ngay tại chính nơi sản xuất, trong phạm vi nhà máy và ngoài nhà máy. Nước ở hồ sinh học sau khi xử lý cũng hoàn toàn có thể tái sử dụng và đạt loại A khi đổ ra môi trường.

Đó là công nghệ giám sát, kiểm soát môi trường trực tuyến, có đến 3 nấc đề phòng sự cố – ngay tại nơi sản xuất, trong phạm vi nhà máy và ngoài phạm vi nhà máy. Nước ở hồ sinh học cũng hoàn toàn có thể tái sử dụng, đạt loại A khi đổ ra môi trường.

Để chắc chắn về độ an toàn của Formosa và không thể xảy ra sự cố này một lần nữa, Bộ trưởng Trần Hồng Hà một lần nữa dùng từ “yên tâm” để “yên lòng dân”. Bộ trưởng nói: “Với Formosa tôi xin báo cáo như vậy để đại biểu yên tâm”.

“Các giải pháp môi trường hiện nay, tôi cho rằng có thể yên tâm được” là lần được xem “yên tâm” đầy tự tin lần thứ 3 của Bộ trưởng khi trả lời câu hỏi của đại biểu Đinh Duy Vượt (Gia Lai) về sự lo lắng 2 dự án alumin ở Nhân Cơ (Đắk Nông) và Tân Rai (Lâm Đồng) đang có nguy cơ gây ra thảm họa môi trường nếu vỡ hồ thải và hồ bùn đỏ.

Với cương vị là Bộ trưởng Bộ tài nguyên – môi trường, ông Hà cho biết bản thân ông đã cùng đoàn công tác có đợt kiểm tra dự án ở Nhân Cơ (Đắk Nông). Nên nếu sự cố xảy ra sẽ rất cục bộ và không phải sự cố có thể gây ra khủng hoảng lớn về môi trường, nếu có rò rỉ dù là rất nhỏ thì Bộ cũng sẽ chấn chỉnh ngay.

Biện pháp an toàn nếu vỡ hồ thải và hồ bùn đỏ này là bằng hệ thống 3 lớp bảo vệ có thể đề phòng lúc có mưa lớn hoặc xảy ra sạt lở. Thiết kế và độ bền của hồ thải ở Nhân Cơ đã được Bộ xây dựng thẩm định. Vì vậy, “Các giải pháp môi trường hiện nay, tôi cho rằng có thể yên tâm được” – Bộ trưởng nói.

Vậy môi trường nào ở Việt Nam không an toàn và “yên tâm”?

Ngày thứ 2, Bộ trưởng Trần Hồng Hà đăng đàn trả lời đại biểu quốc hội ở hội trường Diên Hồng của Nhà Quốc hội cũng là ngày môi trường thế giới (ngày 5/6). Ngày môi trường năm nay có chủ đề “giải quyết ô nhiễm nhựa và nilon”, hay còn được gọi là “ô nhiễm trắng”.

Ở Việt Nam vấn đề “ô nhiễm trắng” cũng là một vấn nạn vô cùng nguy hại và trong nhiều năm qua vấn đề ô nhiễm môi trường này cũng được đặt lên hàng đầu. Thậm chí, có nhiều ý kiến đã được đưa ra cho rằng Việt Nam đã đến lúc cần bảo vệ môi trường như quyết tâm chống tham nhũng.

Việt Nam là quốc gia đứng thứ 17 trên tổng số 100 quốc gia được Ngân hàng thế giới khảo sát về “ô nhiễm trắng”, mỗi ngày có trên 2 vạn tấn rác thải nhựa được sử dụng và thải ra môi trường. Mặc dù Việt Nam được đánh giá là đã có nhiều nỗ lực trong khắc phục tình trạng xả thải nhựa ra biển, nhưng vẫn còn ở mức hạn chế và nằm trong 5 quốc gia xả rác thải nhựa xuống biển nhiều nhất thế giới (theo xếp hạng của Hiệp hội bảo tồn đại dương) với 1,8 triệu tấn mỗi năm.

Sẽ chẳng có gì ngạc nhiên nếu hàng trăm ha rừng phòng hộ ở Hậu Lộc (Thanh Hóa) bị phủ kín bởi rác thải, túi nilong theo thủy triều dạt vào bờ và mắc lại. Sẽ chẳng có gì la khi thành nhà Mạc ở Lạng Sơn thay vì là di tích lịch sử, thì nay nơi này trở thành bãi rác và chứa những ống kim tiêm. Sẽ không có gì ngạc nhiên khi cảng biển Việt Nam lại được gọi là cái nơi chứa rác với hàng chục nghìn tấn phế liệu không phù hợp tiêu chuẩn đã được nhập khẩu vào Việt Nam mỗi năm. Và bãi rác rộng gần 5ha với hàng nghìn tấn rác tập trung từ khắp các xã của huyện Nga Sơn (Thanh Hóa) sẽ chẳng ai biết bao nhiêu đời người nữa mới có thể phân hủy hoàn toàn…

Hơn 5km vùng biển Hậu Lộc (Thanh Hóa) được phủ kín rác thải và túi nilon

Rõ ràng “ô nhiễm trắng” không thể “yên tâm” nếu câu hỏi này được đưa lên nghị trường Quốc hội để thảo luận.

Bộ Tài nguyên – môi trường cũng đã từng đưa ra những con số đủ “giật mình” về bức tranh toàn cảnh môi trường Việt Nam, chứ không phải là “yên tâm” như Bộ trưởng khẳng định.

Môi trường ở Việt Nam đang phải chịu áp lực rất lớn từ phát triển kinh tế – xã hội trong nước, theo dòng thương mại quốc tế và tác động xuyên biên giới. Việt Nam có 283 khu công nghiệp với hơn 550.000m3 nước thải được thải ngày đêm; trong 615 cụm công nghiệp, thì chỉ có khoảng 5% có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Với hơn 500.000 cơ sở sản xuất và hơn 4.500 làn nghề, thì có hơn nửa là loại hình sản xuất ô nhiễm môi trường. Hơn 13.5000 cơ sở y tế hàng ngày thải ra hơn 47 tấn chất thải và 125.000m3 nước thải y tế.

Việt Nam hiện có 787 đô thị với hơn 3.000.000m3 nước thải ra ngày đêm, nhưng hầu hết không được sử lý và thải trực tiếp ra môi trường. Mỗi năm có hơn 100.000 tấn hóa chất bảo vệ thực vật được sử dụng, có hơn 630.000 tấn chất thải thuộc nhóm nguy hại, 23 triệu tấn chất thải từ sinh hoạt và 7 triệu tấn chất thải công nghiệp. Với 458 bãi chôn lấp rác thải, thì 337 bãi không hợp vệ sinh.

Khu vực FDI hiện đóng vai trò chủ yếu trong xuất khẩu của Việt Nam, chiếm khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu và 59% kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam. Về tốc độ tăng trưởng thì các doanh nghiệp FDI đóng góp tới 70%.

Nhưng một số doanh nghiệp, dự án FDI cũng vi phạm pháp luật về ô nhiễm môi trường nhiều nhất, có thể kể đến các sự cố ô nhiễm môi trường vô cùng lớn như: Vedan, Miwon, Formosa, Nhiệt điện Vĩnh Tân 2, Công ty Lee&Men… Theo các chuyên gia, nếu tăng trưởng 1% GDP thì Việt Nam sẽ phải trả giá 3% thiệt hại do ô nhiễm môi trường.

Dòng sông sủi bọt trắng xóa ở một khu công nghiệp tỉnh Hà Nam

“Không đánh đổi môi trường lấy lợi ích kinh tế” là một trong những mục tiêu được đề ra tại nhiệm kỳ của Chính phủ lần này. Nhưng nếu không nhanh chóng thực hiện hóa bằng các hành động, thì sự phát triển bền vững này cũng khó mà đạt được hiệu quả.

Ngân sách nhà nước để chi cho việc bảo vệ môi trường cần tăng cao hơn nữa, thay vì chỉ là 13.880 tỷ đồng như năm 2017. Để có một sự phát triển kinh tế – chính trị – xã hội ngày một thịnh vượng, thì Đảng, Chính phủ cần có những quyết định liên quan tới môi trường cần được tôn trọng và đảm bảo hơn nữa.