Mạng xã hội sinh ra cái văn hóa tranh luận mà “tay nhanh hơn não”

Thứ Hai, 04.06.2018, 11:17

Chưa khi nào, mà cụm từ giữ “Cái đầu lạnh, trái tim nóng và đôi tay sạch” lại được đưa ra để kêu gọi những cá nhân trên mạng xã hội nhiều đến vậy. Mạng xã hội cần lắm những “trái tim nóng” để bớt vô cảm, vô trách nhiệm và để kết nối; cần lắm “cái đầu lạnh” để giảm sự mê muội, sáng suốt thẩm định thông tin, để có tư duy phản biện và phản biện mang tính xây dựng; và còn “đôi tay sạch” để biết được rằng lợi ích của mình, lợi ích của người phải gắn với lương tâm.

Người Việt kém về tranh luận mạnh mạnh công kích cá nhân

Trong thời đại internet ngày nay đã xuất hiện ngày càng nhiều các cuộc tranh luận về những vấn đề liên quan đến chính trị, văn hóa, xã hội. Thiết nghĩ, sự ra đời của các diễn đàn mạng xã hội để tranh luận sẽ làm cho người Việt thống nhất một vấn đề. Nhưng không! Mạng xã hội ở Việt Nam đang sản sinh ra những con người chẳng hướng đến một kết cục nào của cuộc tranh luận, mà lại hướng đến sự công kích, ném đá, tấn công lẫn nhau.

Mạng xã hội là con dao 2 lưỡi có thể điều chỉnh hành vi của người khác kiểu “nếu đủ lai tôi sẽ…”

Chẳng biết từ khi nào, việc phê bình các tác phẩm văn học, điện ảnh, âm nhạc… là một điều không hề dễ dàng, đòi hỏi mọi người phải có kiến thức chuyên sâu trước khi bình luận. Nhưng chỉ với một đôi bàn tay gõ được bàn phím, thì người Việt đã có thể đưa ra những lời đánh giá, phê bình, thậm chí là “dìm hàng”.

Tranh luận trên mạng xã hội gần như mọi người không hề tìm hiểu về nguồn thông tin đó đến từ đâu, thông tin có hoàn toàn chính xác, có nguồn tin đáng tin cậy… Mà người Việt sẵn sàng bị “cuốn theo chiều gió”, cuốn vào việc người viết đưa ra thông tin, rồi lên tiếng ủng hộ hay đả kích nguồn tin đó theo quan điểm cá nhân.

Hiếm khi nào trên một cuộc tranh luận ở mạng xã hội, lại thấy người ta thừa nhận về cái sai của mình. Mà hoàn toàn chỉ có những lời kiểu “hòn bấc ném đi, hòn chì ném lại”, nặng lời, to tiếng rồi sau đó là dùng lời lẽ thô tục dành cho nhau.

Kết cục của một cuộc tranh luận trên mạng xã hội đó lại là không tìm ra được vấn đề, mà chỉ cảm thấy sự bực mình, thù hằn lẫn nhau. Vậy nên, nói người Việt không có văn hóa tranh luận cũng đúng, vì trong văn hóa của một quốc gia nặng về tư tưởng nho giáo, về truyền thống gia trưởng trong gia đình, quan điểm không được cãi thầy – cô, bố – mẹ đã ăn sâu vào mỗi người Việt.

Vậy nên, khi bước vào mạng xã hội họ mới được “bộc phá” quan điểm cá nhân của mình, vì có thể mọi người không biết họ là ai. Mỗi một “anh hùng bàn phím” tự mang theo cho mình đún cái tư tưởng nho gia kia. Họ sẽ là vua!.

Mà “vua” trên mạng xã hội cũng giống như vua, quan thời phong kiến, những ai trái ý họ thì sẽ được xem là “phạm húy” và để bảo vệ quan điểm của mình, một ông “vua mạng xã hội” sẽ bảo vệ đến cùng quan điểm của mình, dùng bàn phím để thay cho “nắm đấm”.

Vậy nên, chỉ tính riêng 48 triệu tài khoản Facebook và trong số đó là hơn 30 triệu người online mỗi ngày, thì chẳng khác gì có 30 triệu ông “vua mạng xã hội” đang thường trực và bảo vệ “lời ăn tiếng nói” của mình.

Kết cục của một văn hóa tranh luận trên mạng xã hội của người Việt đó là biến mạng xã hội thành nơi cãi lộn, khi ý kiến người này hoàn toàn trái ngược với người kia. Và vì vậy, để bảo vệ quan điểm của mình họ sẽ cật lực để “ném đá” đối phương bằng nhiều cách, để có thể bảo vệ đến cùng quan điểm của mình dù đúng hay sai.

Thông tin cũ, sai lệch nhưng với mạng xã hội vẫn còn nguyên “tính thời sự”

Cách đây gần 1 năm, trên các diễn đàn mạng xã hội đăng tải thông tin về một bức ảnh của bà Vũ Thị Thu Thủy – Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh liên quan đến câu nói về tình hình biển Đông và quan hệ 2 nước Việt Nam – Trung Quốc.

Bức ảnh mang tính chất bôi nhọ hồi tháng 7/2017 lại được đưa ra bàn luận và công kích

Những thông tin này khi được kiểm chứng và được cơ quan công an vào cuộc thì đã phát hiện được các đối tượng có mục đích tấn công, bôi nhọ, danh dự, uy tính của lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, nhất là trong thời điểm đó tình hình biển Đông và quan hệ Việt Nam – Trung Quốc có một số căng thẳng.

Sau một thời gian các đối tượng bị xử lý và những bức ảnh đó được gỡ bỏ, thì trong thời gian hiện nay chính những bức ảnh về bà Vũ Thị Thu Thủy lại được đăng tải trên các diễn đàn mạng xã hội. Và trở thành nơi những “anh hùng bàn phím” Việt Nam vào công kích, tấn công, hạ thấp danh dự của lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ninh và an ninh quốc gia.

Dường như, những kẻ tung tin này chỉ chờ thời gian và thời điểm để đăng tải thông tin, còn người tiếp nhận thông tin đó thì chỉ chờ tay gõ bàn phím buông ra những lời nói vô căn cứ, mang tính xúc phạm người khác.

Chắc chắn rằng, những người liên tục đưa ra lời bình luận đó đều thể hiện lòng yêu nước của mình, nhưng họ lại không cố gắng tìm hiểu thông tin một cách kỹ càng. Mà lại sử dụng một cái “đầu nóng” để nói về các vấn đề chính trị – thời sự nhạy cảm như thế.

Thế mới nói, mạng xã hội đang tha hoá hành vi sống của chúng ta và đang giết chết tình yêu dân tộc của mỗi người Việt, sẽ tạo nên khoảng cách xa lạ và ghét bỏ lẫn nhau của những “anh hùng bàn phím”.

Còn nhớ, năm 2014, khi Trung Quốc đặt giàn khoan HD-981 ở Biển Đông và tình hình trở nên căng thẳng, thì người Việt lúc nào cũng bị cuốn theo một dòng xoáy là lên mạng xã hội đả kích chính quyền Việt Nam khoan nhượng, đả kích hành vi của Trung Quốc.

Vậy nên, điều mà các đơn vị Quân đội Việt Nam phải làm khi đó không phải là tìm cách “trả thù” Trung Quốc, đuổi giàn khoan HD-981 ra khỏi lãnh hải, mà đó là phải điều hướng dư luận, điều hướng cái đầu nóng của những “anh hùng bàn phím”.

“Hãy yêu nước đúng pháp luật, có một trái tim nóng nhưng cũng cần một cái đầu lạnh”, hạn chế đưa thông tin và cập nhật thông tin kiểu “nghe đồn”, “nghe nói”, “hình như là”, “nguồn tin không chính thức”… là thông điệp nhiều các trang mạng không ngừng lan tỏa tới dư luận trong những ngày đó.

Để mỗi người Việt đều là những người yêu nước có trách nhiệm.

Mạng xã hội là nơi thích công kích cá nhân

Khảo sát của Chương trình nghiên cứu Internet và Xã hội (VPIS) năm 2017 cho thấy, 78% người dùng mạng tại Việt Nam khẳng định từng là nạn nhân hoặc biết những trường hợp phát ngôn gây thù ghét trên mạng xã hội. Với 61,7% người dùng mạng xã hội từng chứng kiến hoặc trở thành nạn nhân của trò nói xấu, phỉ báng, bôi nhọ danh dự và 46,6% từng bị vu khống, bịa đặt thông tin.

Nhưng cũng thật chớ trêu, vì mạng xã hội còn là nơi mà những nhân vật “giống nhau” có thể là nạn nhân “vô tình” của một cuộc chiến của những cái “tay nhanh hơn não”. Trong những ngày qua, sự kiện đưa tin Mỹ Tâm bị sàm sỡ và diễn viên Minh Tiệp bị mạng xã hội tấn công chỉ vì nhầm lẫn với một BTV của VTV là một ví dụ.

Không có gì là lạ khi một Phó Tổng biên tập báo Lao động – ông Nguyễn Đình Chúc chỉ vì hâm mộ cô ca sĩ Mỹ Tâm và lên tặng hoa. Nhưng thật không may khi ông đã trở thành mục tiêu tấn công mạng xã hội với các bài viết cho rằng đó là hành vi sàm sỡ.

Sự kiện diễn ra tối ngày 25/5, trong chương trình gặp gỡ chào mừng ngày thành lập một công ty, ngay sau phần giao lưu ý nghĩa, thân mật của công ty với các đại biểu, khách mời (đa phần là lãnh đạo) là phần văn nghệ với sự tham gia của các ngôi sao ca nhạc nổi tiếng như: Đàm Vĩnh Hưng, Mỹ Tâm, Lệ Quyên, Tóc Tiên,…

Mỹ Tâm thực hiện phần biểu diễn tiết mục cuối cùng. Cô xuất hiện trong phong cách nữ tính, nhẹ nhàng; lời chào hỏi cũng có phần kín đáo, chừng mực. Ca khúc “Người hãy quên em đi” được trình diễn trẻ trung, ngọt ngào và nhận được sự ủng hộ của các khán giả.

Bày tỏ sự ngưỡng mộ của mình, Phó Tổng Biên tập báo Lao Động – ông Nguyễn Đình Chúc đã lên tặng hóa cho Mỹ Tâm và ôm nhẹ thần tượng của mình, nhưng sự thật với một số nguồn tin thì không phải vậy.

Họ sẵn sàng viết lên những từ ngữ được cho là hành động sàm sỡ, đụng chạm tới cô ca sĩ này. Và đưa ra thông tin Mỹ Tâm đã rời bỏ sân khấu mà không gửi lời chào.

Kiểm chứng lại những thông tin mà được Live stream trên các toàn khoản Facebook cá nhân, thì những lời bài viết này cho thấy họ đã có mục đích tấn công chứ không phải là bày tỏ quan điểm bảo vệ cô ca sĩ Mỹ Tâm.

Lại nói về việc diễn viên Minh Tiệp và BTV Minh Tiếp của của Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC đã “kêu trời, kêu đất” vì bỗng trở thành “”kẻ bạo hành trẻ em”.

Chỉ sau vài giờ khi nhân vật T.D đăng tải dòng trạng thái kêu cứu về bị anh rể là Biên tập viên Minh Tiệp của Đài truyền hình Việt Nam VTV dùng bạo lực, thì ngay lập tức các cư dân trên mạng xã hội đã “vào cuộc” để “bảo vệ trẻ em” và “đưa ra ánh sáng”… vụ việc.

Thế nhưng, “ánh sáng” chưa thấy đâu, thì diễn viên Minh Tiệp và BTV Minh Tiệp của Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC đã bị đả kích “lây” chỉ vì lý do vô cùng đơn giản là nhầm lẫn vì 3 người cùng tên.

Diễn viên Minh Tiệp và BTV Minh Tiệp của Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC đã bị đả kích, tấn công mạnh trong những ngày qua dù “chẳng liên quan”

Sức mạnh lan tỏa thông tin của mạng xã hội có thể thấy là vô cùng mạnh, nhưng cũng thật là “tai hại”, khi mạng xã hội lại cho thấy những con người còn mang “bản năng nhất thời” của loài động vật lên mạng xã hội để tấn công người khác kiểu “cho vui” và “tát nước theo mưa”.

Chưa khi nào, mà cụm từ giữ “Cái đầu lạnh, trái tim nóng và đôi tay sạch” lại được đưa ra để kêu gọi những cá nhân trên mạng xã hội nhiều đến vậy. Mạng xã hội cần lắm những “trái tim nóng” để bớt vô cảm, vô trách nhiệm và để kết nối; cần lắm “cái đầu lạnh” để giảm sự mê muội, sáng suốt thẩm định thông tin, để có tư duy phản biện và phản biện mang tính xây dựng; và còn “đôi tay sạch” để biết được rằng lợi ích của mình, lợi ích của người phải gắn với lương tâm.

Từ khóa: