Mãi “vận động” người dân bằng chế tài?

Thứ Sáu, 19.10.2018, 16:13

Mới đây, Hà Nội vừa báo cáo Bộ Xây dựng về tình hình cải tạo, xây dựng nhà chung cư cũ trên địa bàn và đề xuất hàng loạt cơ chế để đẩy nhanh công việc này. Trong đó có đề xuất, để cải tạo xây mới nhà chung cư cũ chỉ cần trên 70% chủ sở hữu đồng ý; với những chủ sở hữu còn lại sẽ có chế tài nếu không đồng ý phá dỡ.

 

Hà Nội muốn đẩy nhanh cải tạo chung cư cũ bằng chế tài?

Việc đẩy nhanh tiến độ cải tạo, xây dựng lại những nhà chung cư cũ trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay là một vấn đề vô cùng cấp thiết. hàng loạt những khu chung cư cũ đang ở trong tình trạng mất an toàn, mất mỹ quan đô thị. Việc cải tạo, xây mới vừa giúp bảo đảm đến sự an toàn sức khỏe, tính mạng của cộng đồng dân cư vừa góp phần thay đổi bộ mặt chung của thành phố, khang trang hơn, hiện đại hơn.

Tuy nhiên, việc cải tạo, xây dựng mới các khu chung cư đến nay vẫn đang gặp nhiều cản trở của người dân đến mức phải nghĩ đến các biện pháp chế tài xử lý thì thật đáng ngại. Ai cũng biết rồi, ở Việt Nam cứ cấm thì người ta lại cứ làm. Chế tài có thể buộc người dân phải chấp hành ngay chủ trương xây mới, cải tạo chung cư cũ, nhưng đó cũng có thể là nguồn cơn để tạo ra những phản ứng xã hội tiêu cực sau này. Vấn đề thực sự không còn đơn giản.

Sao không người dân nào thấy tốt?

Như đã nói, các khu chung cư cũ vừa xấu xí về mặt thẩm mỹ, vừa thiếu an toàn cho người sử dụng vì kết cấu hạ tầng không bảo đảm, hệ thống phòng cháy, chữa cháy đều thiếu hoặc hoạt động không hiệu quả. Chính những người dân sống trong các khu chung cư này là những người đang phải gánh chịu rất nhiều nỗi lo. Họ lo sợ cho chính sức khỏe, tính mạng của bản thân họ và gia đình họ. Thử nghĩ xem, những con người ấy nếu được cho sống ở những khu nhà đẹp hơn, an toàn hơn thì họ có từ chối hay không? Ấy thế mà đến nay người dân vẫn không muốn rời bỏ các khu chung cư cũ là vì sao?

Nói thẳng, là vì người dân thấy chủ trương xây dựng, cải tạo các khu chung cư cũ “không tốt”! Đương nhiên, cảm quan của mỗi người khác nhau thì họ sẽ thấy những điểm không tốt khác nhau, nhưng chung quy là nó sẽ ảnh hưởng đến chính lợi ích chính đáng của những người trong cuộc.

Rõ ràng, đã phải sống ở các khu chung cư cũ kĩ thì toàn là người lao động nghèo, không có điều kiện cao rồi. Nếu có điều kiện, nếu đầy đủ hơn, có lẽ từ lâu họ đã chuyển đến các khu đô thị mới, các tòa nhà chung cư cao cấp hạng sang. Vấn đề chính là điều kiện kinh tế và khả năng đáp ứng cuộc sống.

Mặt khác, nhiều người dân đã thẳng thắn bày tỏ quan điểm rằng các dự án cải tạo, xây dựng chung cư cũ đang bị trục lợi nên họ không muốn đi. Nhiều dự án cải tạo, xây dựng chung cư cũ ở Hà Nội trước đây để tình trạng tồn tại không minh bạch về tài chính. Nhà đầu tư được hưởng những đặc quyền lớn, có toàn quyền khai thác thêm rất nhiều diện tích nhà ở sau cải tạo, xây dựng nhưng người dân lại chỉ nhận được những ngôi nhà mới còn nhỏ hơn trước, và mất các vị thế kinh doanh.

Ở đây, chẳng qua là sự bất tín của các nhà đầu tư đã in dấu rất sâu trong lòng người dân.Cứ nhìn vào trường hợp nhà khu tập thể Kim Liên (Hà nội) là thấy rõ. Mặt tiền đắc địa sau cải tạo, xây mới đã rơi vào tay ai? Không bảo đảm quyền lợi, làm trăm điều đều khó.

Vậy đấy, cơ bản là phải làm sao cho người dân thấy quyền lợi của mình trước đã, rồi muốn làm gì mà chẳng được. Các vị chưa nghĩ đến quyền lợi của người dân, chưa giải quyết được những hoài nghi trong quá khứ, chưa ổn định lòng người mà chỉ chăm chăm vào chế tài để ép buộc người dân thì thật là quá đáng. Quyền lực vốn dĩ sinh ra để “vì dân”, nhưng nếu làm thế kia thì thử hỏi hai chữ “vì dân” đã chạy đi đâu mất?

Liên quan đến hàng loạt vấn đề khác, cần đồng bộ!

Cũng vẫn từ những vấn đề phát sinh trong quá khứ của việc xây dựng, cải tạo chung cư cũ tại Hà Nội. Nhìn vào mật độ phát triển đô thị hiện nay, nếu không thận trọng thì hàng loạt các vấn đề xã hội, dân sinh khác sẽ rơi vào thế quá tải.

Trước đây, khu vực Trung Hòa – Nhân Chính (Hà Nội) từng sử dụng để làm khu tái định cư trong các dự án cải tạo chung cư cũ, nhưng đến nay nơi này đã thành trung tâm thành phố. Thực tế, cứ 1 tòa chung cư cũ 5 tầng bị phá đi, thì ta lại xây thành chung cư 25-40 tầng để đảm bảo lợi ích doanh nghiệp. Nếu lối mòn này tiếp tục được thực hiện thì thử hỏi mật độ nhà ở tại Hà Nội thời gian tới sẽ trở nên như thế nào.

Vừa thực hiện cải tạo chung cư cũ, vừa cấp phép cho những dự án chung cư mới thì đó sẽ là sự tăng trưởng kép. Vấn đề chính yếu là vài chục năm nữa, chúng ta lấy đâu quỹ đất để cải tạo những chung cư xây mới hiện nay xuống cấp. Điện, đường, trường, trạm, và giao thông đang bị tê liệt vì tắc, vì ngập lụt sẽ trở nên như thế nào nữa? Không cẩn thận, sự mất kiểm soát sẽ là đương nhiên xảy ra…