logistics lớn – gánh nặng con tàu kinh doanh

Thứ Tư, 18.04.2018, 15:55

Sáng 16/4, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ trì hội nghị về logistics. Hàng loạt yếu kém của hoạt động logistics mà đặc biệt là gánh nặng chi phí đang là rào cản lớn nhất đối với doanh nghiệp đã được chỉ ra trong Hội nghị.

Logistics là gì? Bạn có bao giờ thắc mắc như vậy không?

Nhớ lại những năm mới mở cửa, Việt Nam bắt đầu hội nhập với kinh tế thế giới. Với sự ra đời của hàng loạt dự án luật về kinh tế, thì lần đầu tiên trong Luật thương mại 2005, thuật ngữ logistics đã được đưa vào nguyên với tên tây như vậy đi kèm với giải thích từ ngữ rất dài để mô tả hoạt động dịch vụ này, vì đơn giản thời điểm đó chúng ta chỉ có một vài hoạt động chủ yếu gắn với vận tải chứ chưa có thêm gì trong các hoạt động logistics. Điều 233 Luật thương mại nói rằng: “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao.”

Từ cái thủa ban đầu ngây ngô ấy, cho đến nay, đánh giá một cách sòng phẳng là cùng với sự phát triển của nền kinh tế, giao thương quốc tế rộng mở, dịch vụ logistics đã trở thành một bộ phận cơ hữu gắn chặt với sự vận động của nền kinh tế, với những dịch vụ phức tạp phục vụ quá trình hàng hóa từ nơi sản xuất tới tận tay người tiêu dùng.

Ngành dịch vụ logistics có tiềm năng tăng trưởng tốt với tốc độ tăng khoảng 15%, thu hút thêm ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia. Nhưng ở một góc độ khác chi phí logistics hiện đang rất cao, khoảng 21% so với tổng sản phẩm quốc dân, trong đó chi phí vận tải chiếm tới 60%, so với Trung Quốc chỉ chiếm 19% GDP, Thái Lan khoảng 18%, Nhật Bản khoảng 11%, các nước EU khoảng 10%.

Chi phí logistics cao là gánh nặng đề lên vai doanh nghiệp, làm suy giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế. Nhiều hạn chế được chỉ ra từ năm này, qua năm khác vẫn chưa có sự cải thiện. Đó là công tác quy hoạch ngành liên quan vẫn chưa có sự kết nối, cơ sở hạ tầng giao thông, thương mại, công nghệ thông tin còn yếu kém, chưa kết nối được với các nước trong khu vực, nguồn nhân lực cho hoạt động logistics còn chưa đáp ứng được yêu cầu. Rồi việc đầu tư phát triển lệch giữa các loại hình giao thông như đầu tư cho đường bộ chiếm tỷ trong rất cao, trong khi đường sắt, đường thủy chưa được đầu tư tương xứng để tạo sự kết nối giao thông đồng bộ…

Nhìn vào các bản báo cáo phân tích của các bộ, ngành đưa ra tại Hội nghị quốc gia về logistics ngày 15/4 vừa qua, từ thực trạng cho đến giải pháp thì thấy quá đúng, quá trúng. Vấn đề là làm sao biến những kế hoạch, giải pháp đó thành hành động, thành chuyển biến trên thực tế, chứ không chỉ dừng lại ở những bản báo cáo, kế hoạch hay trên giấy. Đơn cử với ngành giao thông, thực trạng đầu tư mất cân đối giữa đường bộ với các loại hình khác như đường sắt, đường thủy đã được nhắc tới cả chục năm nay nhưng xem ra để thực hiện tái cơ cấu đầu tư của ngành này vẫn còn là câu chuyện dài. Thủ tục kiếm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu cũng lại là một vấn đề cho tới bây giờ vẫn là rào cản lớn gây đội chi phí và thời gian với doanh nghiệp. Còn chuyện chi phí không chính thức, chi phí bôi trơn của doanh nghiệp để hoàn thành các thủ tục hành chính thuế, hải quan khi tham gia chuỗi logistics thì cũng là nỗi bức xúc lâu nay của các doanh nghiệp.

Để dịch vụ logistics thực sự là ngành có đóng góp đáng kể vào tăng trường GDP, chứ không phải là gánh nặng cản trở sự phát triển cần quyết tâm chính trị rất lớn để kiên định với những giải pháp đề ra, với tầm nhìn chung và dài hạn.

Thị trường là bàn tay vô hình đã có sự vận động của riêng nó. Ví như trước nhu cầu đòi hỏi thực tiễn hiện nay, khi Việt Nam là nước có độ mở của nền kinh tế ở mức cao, cùng hoạt động thương mại điện tử bắt đầu phát triển, một số trung tâm logistics bắt đầu hình thành, phát triển như chuỗi cảng biển, cảng phía Bắc và phía Nam. Với sự đầu tư ứng dụng công nghệ và trang thiết bị hiện đại, bất động sản logistics đang là phân khúc sôi động thu hút nhiều nhà đầu tư. Bàn tay hữu hình nhà nước có ý nghĩa tạo dựng thể chế tốt, minh bạch, định hướng nguồn lực xã hội vào những trọng điểm phát triển.

Việc Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tổ chức hàng chục hội thảo chuyên đề mang tầm quốc gia trong năm nay như: Hội nghị về dịch vụ logistics vừa rồi có ý nghĩa quan trọng khẳng định quyết tâm của Chính phủ về kiến tạo phát triển. Mong rằng từ quyết tâm này, ngành logistics của Việt Nam sẽ có bước chuyển thật sự với sự chịu trách nhiệm rõ ràng của từng bộ, ngành, chứ không thể mãi ì ạch tạo gánh nặng chi phí cho nền kinh tế như bấy lâu nay.