Liệu có nhất thể hóa hay không?

Thứ Sáu, 12.10.2018, 14:59

Sau sự ra đi đột ngột của CTN Trần Đại Quang, bộ tứ quyền lực nhất thuộc dàn lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà Nước đã đột nhiên khuyết một vị trí rất quan trọng.

Thật không may là nguyên CTN Trần Đại Quang ra đi khi mới thực hiện nhiệm vụ được hơn nửa nhiệm kỳ. Điều này đặt ra một yêu cầu vô cùng cấp bách trong việc tìm người thay thế trong bối cảnh nhiệm kỳ chủ tịch nước theo quy định được bầu theo nhiệm kỳ bầu cử đại biểu quốc hội và kỳ bầu cử ĐBQH tiếp theo sẽ chỉ diễn ra vào năm 2021.

Trải qua rất nhiều thảo luận thì cuối cùng Ban Chấp hành TW đã nhất trí đề xuất Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng để Quốc Hội bầu vào vị trí Chủ Tịch Nước trong kỳ họp thứ 6, QH khóa XIV tổ chức ngày 21/10 tới đây.

Tuy nhiên, phát biểu mới đây nhất của TBT trong buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội thì TBT Nguyễn Phú Trọng lại nói rằng, việc TBT được giới thiệu bầu CTN chỉ là tình huống, không phải nhất thể hóa. Vậy vì sao TBT lại đưa ra cách nói này?

Nhìn lại những vị trí chủ tịch nước gần đây, chúng ta sẽ thấy chủ tịch nước thường là người đã từng kinh qua các chức vụ rất cao trong bộ máy Nhà Nước và đều phải là ủy viên bộ Chính trị. Trong quy định về chức danh Chủ tịch nước hiện tại, phải là người có uy tín, trình độ, và đặc biệt là phải đã kinh qua trọn một nhiệm kỳ lãnh đạo tỉnh, Tp hay cơ quan banh nghành thuộc trung ương.

Với tiêu chuẩn này thì hầu hết những ứng viên được gọi là tiềm năng kể trên chỉ mới chân ướt chân ráo ngồi vào vị trí của họ cũng giống như nguyên chủ tịch nước Trần Đại Quang mới đi qua được non nửa nhiệm kỳ, số rất ít còn lại có thể đủ tiêu chuẩn về thời gian nhưng có lẽ không được đánh giá đủ cao để trở thành Chủ Tịch Nước.Để rồi, khi không thể tìm ra được một nhân vật hội đủ các yếu tố ấy thì việc BCH TƯ giới thiệu Tổng Bí Thư để bầu luôn vào chức Chủ Tịch Nước cũng không có gì khó hiểu. Đó là lấp chỗ chống và rõ ràng chỉ là tình huống bởi tre đã già nhưng măng chưa mọc.

Trong một phát biểu tại buổi tiếp xúc cử tri vào tháng 5/2015, TBT Nguyễn Phú Trọng từng nhận xét về chuyện nhất thể hóa là: Bí Thư kiêm Chủ Tịch thì to quá, ai kiểm soát ông. Với quan điểm này thì có lẽ, vào kỳ bầu cử ĐBQH tiếp theo năm 2021, khi đó TBT đã nhiều tuổi sẽ dừng lại và sẽ xuất hiện những ứng viên tiếp theo khi đã đủ chín để trở lại với mô hình có cả TBT và CTN.

Chúng ta dễ dàng nhận thấy được điều này khi TBT nói rõ ràng rằng với hiện tại,không phải là kiêm nhiệm và không phải là nhất thể hóa. Tín hiệu này càng trở nên rõ ràng hơn khi trả lời báo chí mới đây, phó Chánh VP TƯ Lê Quang Vĩnh cũng nói rằng chưa đề cập tới việc sáp nhập văn phòng TW Đảng và văn phòng Chủ Tịch Nước cũng như việc có tiếp tục giới thiệu TBT để bầu Chủ Tịch Nước trong các kỳ tiếp theo hay không còn tùy theo tình hình thực tế từng giai đoạn cụ thể.

Nhìn lại tổng thể quãng thời gian thực tế gần đây, sau rất nhiều các quyết định kỷ luật Đảng, kỷ luật cán bộ các cấp bộ nghành, thậm chí cả ủy viên Bộ Chính Trị, có lẽ nhân sự đủ tâm và tầm ở các cơ quan Đảng và Nhà Nước đang trở nên thiếu hụt nghiêm trọng trong khi đội ngũ nhân sự kế cận chưa đủ độ chín cần thiết cả về năng lực, trình độ và kinh nghiệm để bù lấp vào những chỗ trống ấy. Một nguyên nhân nữa cũng có thể kể đến là việc thực hiện tinh giản bộ máy , sáp nhập của các Bộ nghành đang từng bước được thực hiện rất quyết liệt, chủ trương đẩy mạnh phòng chống tham nhũng đi vào giai đoạn quyết liệt hơn nên tạm thời cũng cần phải có một sự thống nhất trong đường hướng chỉ đạo chung để có thể hoàn thành tốt hơn các giải pháp này.

Việc thí điểm nhất thể hóa đã được thực hiện ở Quảng Ninh, việc đánh giá hiệu quả của mô hình này đang được triển khai để từng bước áp dụng cho các địa phương khác nhau để tiến tới một bộ máy Nhà Nước tinh gọn và hiệu quả hơn. Nhưng có lẽ, với VN, nhất thể hóa sẽ chỉ dừng lại ở cấp tỉnh, thành phố chứ không diễn ra ở cấp cao nhất.Mọi thứ sẽ trở lại như cũ với mô hình tồn tại song song cả Chủ Tịch Nước và Tổng Bí Thư sau 2021 .