Lấy phiếu tín nhiệm, để làm gì?

Thứ Năm, 18.10.2018, 11:10

Theo dự kiến chương trình kỳ họp thứ 6 khai mạc ngày 21/10, Quốc hội (QH) khoá XIV sẽ lấy phiếu tín nhiệm với những người giữ các chức vụ do QH bầu hoặc phê chuẩn.

Ở địa phương, Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp cũng tiến hành công việc này vào kỳ họp cuối năm 2018.

Có hai vấn đề đáng được quan tâm là hình thức lấy phiếu tín nhiệm và kết quả của nó dùng để làm gì, liệu lấy phiếu tín nhiệm có cần thiết và thực sự là thức đo hiệu quả cán bộ hay không?

Theo quy định, QH lấy phiếu tín nhiệm bằng cách bỏ phiếu kín. Trên phiếu ghi rõ họ tên, chức vụ của những người được lấy phiếu tín nhiệm, các mức độ: “tín nhiệm cao”, “tín nhiệm”, “tín nhiệm thấp” (ba mức).

Người được lấy phiếu tín nhiệm có quá nửa tổng số đại biểu QH, đại biểu HĐND đánh giá “tín nhiệm thấp” thì có thể xin từ chức.

Vấn đề đặt ra mà chúng ta hiển nhiên có thể thấy là với ba mức độ đánh giá này, cán bộ của chúng ta chắc chắn là kiểu gì cũng đã được gắn mác “tín nhiệm”, chỉ có điều là ở mức độ nào, cao hay thấp hay vừa vừa mà thôi. Giả như nếu có vị đại biểu QH nào nhận thấy cán bộ không đủ uy tín để tín nhiệm thì cũng không thể phản ánh được lá phiếu của mình là “không tín nhiệm” mà vẫn phải là tôi có tín nhiệm nhưng là THẤP.

Quy trình tiếp theo được nêu ra là nếu người được lấy phiếu tín nhiệm có quá 2/3 tổng số ĐBQH đánh giá tín nhiệm thấp thì có thể xin từ chức. Thoạt nghe, có vẻ như chúng ta sẽ rất vui mừng vì có thể thông qua tiếng nói của những lá phiếu này, “văn hóa từ chức” sẽ xuất hiện và đội ngũ cán bộ của chúng ta sẽ ngày càng “chất” hơn. Tuy nhiên, nếu đánh giá thật kỹ, với chữ “CÓ THỂ” xin từ chức thì rất khó có cán bộ nào của chúng ta mạnh dạn hay đủ bản lĩnh để làm được điều này,nếu nói thẳng ra thì với tình hình hiện nay, có thể dùng từ xa xỉ .

Trường hợp người được lấy phiếu tín nhiệm có từ hai phần ba tổng số đại biểu QH, đại biểu HĐND trở lên đánh giá “tín nhiệm thấp” thì Ủy ban thường vụ Quốc hội trình cấp có thẩm quyền khởi động quy trình bỏ phiếu tín nhiệm. Lại một bước bỏ phiếu nữa mà nếu xét về tên gọi là khác nhau, bước này là “bỏ” phiếu tín nhiệm với hai mức đánh giá CÓ và KHÔNG, được nói là khác với “LẤY” phiếu tín nhiệm ở bước một mặc dù về bản chất thì cả hai quy trình này cũng đều là LẤY hay BỎ hoặc LẤY phiếu rồi BỎ vào hòm phiếu. Ở bước này nếu có nhiều hơn phiếu BẤT TÍN NHIỆM, lại sẽ phải có một nghị quyết hay văn bản nào đó nữa (hiện còn chưa ra đời) từ Ủy Ban Thường Vụ QH để trình cấp có thẩm quyền xem xét. Cấp thẩm quyền được nói tới ở đây cũng chưa biết là cấp nào, và cấp đó còn được XEM XÉT hay “cứu vớt” (nếu có) chứ cũng không phải cứ BẤT TÍN NHIỆM nhiều là có thể “cách chức” ngay và luôn. Vậy không hiểu, những quy trình nêu trên tồn tại liệu có tác dụng gì.

Đã trải qua hai kỳ lấy phiếu tín nhiệm cán bộ, năm 2013, người có số phiếu “tín nhiệm thấp” nhiều nhất là ông Nguyễn Văn Bình, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước với 209 phiếu. Người đứng thứ hai về số phiếu “tín nhiệm thấp” là ông Phạm Vũ Luận, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo với 177 phiếu.Năm 2014, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến có số phiếu “tín nhiệm thấp” nhiều nhất với 192 phiếu. Đặc biệt là không có người nào bị “tín nhiệm thấp” từ 50% trở lên. Hiện nay thì chúng ta đã rõ là ngoài ông Luận đã nghỉ hưu theo tuổi, Ông Bình hiện đã là Ủy viên BCT và là Trưởng Ban Kinh Tế TW còn Bà Kim Tiến vẫn tiếp tục là Bộ Trưởng Y Tế trong chính phủ mới.

Với những vấn đề như vậy,thử hỏi,có thực sự QH chúng ta cần phải tốn nhiều thời gian và giấy mực vào vấn đề LẤY phiếu tín nhiệm hay không khi kết quả của nó cũng chẳng để làm gì. Có lẽ, có nhiều lần lấy phiếu tín nhiệm nữa cũng vậy, chúng ta cũng có thể thấy ngay một kết quả rõ ràng là “KHÔNG AI TÍN NHIỆM THẤP” quá 50% chứ chưa thể nói tới con số 2/3 đủ để bước vào khởi động quy trình hai.

Một điều đáng lưu ý nữa ở kỳ họp QH lần này là việc cán bộ có phần tự khai trong đó có phần tự đánh giá bản thân có tự diễn biến, tự chuyển hóa hay suy thoái hay không. Cá nhân người viết khẳng định luôn là tất cả các cán bộ của chúng ta sẽ không ai đủ can cảm để tự nhận xét hay đánh giá mình ở mục này.Điều này giả như nếu cán bộ nào tự thân nếu có cũng chẳng ai dại gì đi “lậy ông tôi ở bụi này” hay “vạch áo cho người xem lung cả”.

Rất nhiều quốc gia trên thế giới chỉ bỏ phiếu lãnh đạo theo hai mức là tín nhiệm và không tín nhiệm. Việt Nam ta, có lẽ do đặc thù chính trị khác biệt hay bởi do quy trình lấy phiếu của chúng ta tiến bộ hơn chăng nên cũng cần phải có sự khác biệt với các quốc gia khác. Chúng ta cùng chờ xem để thấy được rằng sau khi “lấy” phiếu tín nhiệm xong, kết quả sẽ được công bố công khai và rõ ràng nhưng cuối cùng vẫn sẽ là “hòa cả làng” và chẳng để làm gì. Cùng lắm, nếu có một đề nghị từ chức nào đó được đưa ra trước hội trường từ ĐBQH đối với cán bộ của chúng ta, câu trả lời có thể sẽ đại ý là “tôi không xin chức vụ, Đảng giao thì tôi ghánh vác” như đã từng có trước đây.

Vậy lấy phiếu tín nhiệm, để làm gì?