Khi Giáo sư, Phó giáo sư cùng chung họ “Đạo”

Thứ Tư, 23.05.2018, 11:48

Lùm xùm xung quanh chuyện giáo sư Nguyễn Đức Tồn đạo văn của học trò khiến không ít người quan tâm. Trong một động thái mới nhất, ông Tồn đã có đơn kiến nghị gửi đến Thủ tướng đề nghị Chính phủ tham gia vào việc làm rõ các nghi án đạo văn khác. Ôi, hóa ra đâu phải riêng gì ông Tồn mà hàng loạt Giáo sư, Phó giáo sư của chúng ta đều chung họ “Đạo”.

Giáo sư Nguyễn Đức Tồn gửi đơn kiến nghị lên Thủ tướng

Kể từ đợt xét phong học hàm Giáo sư, Phó giáo sư năm 2017, những rắc rối liên quan đến học hàm, học vị liên tục phát sinh. Khi câu chuyện ứng viên làm hồ sơ giả để được công nhận học hàm trước khi Luật mới có hiệu lực vừa tạm lắng xuống thì những nghi án đạo văn liên tục xuất hiện. Từ Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cho đến các nhà khoa học đứng đầu nhiều ngành đều bị báo chí phanh phui những điểm hoài nghi. Thậm chí, các nhà khoa học – những người từng là đồng nghiệp của nhau – cũng liên tục đấu tố nhau, bới móc nhau. Thế mới thấy, thế giới nghiên cứu không hề bình yên như mọi người nghĩ, cùng với việc nghiên cứu thì vấn đề đấu đá nội bộ, tranh giành vị trí cũng diễn ra không phải là hiếm.

Nguồn gốc của số lượng Giáo sư, Phó giáo sư đứng đầu khu vực

Người ta vẫn thường đặt câu hỏi: vì sao số lượng Giáo sư, Phó giáo sư của chúng ta lại nhiều như vậy mà số lượng sáng kiến, phát sinh thì chẳng thấy đâu? Tuy nhiên, qua vụ lùm xùm đạo văn của Giáo sư Nguyễn Đức Tồn, tôi cũng đã có câu trả lời của vấn đề này. Khi mà tất cả các công trình nghiên cứu, khi mà các sản phẩm khoa học đều chung một nguồn gốc, khi mà những nhà khoa học đều chung họ “Đạo” thì hiển nhiên số lượng Giáo sư, Phó giáo sư nhiều là đúng rồi. Bởi suy cho cùng, kết quả nghiên cứu chỉ có một. Vì vậy nên nếu người này được thừa nhận là Giáo sư thì chẳng có lý do gì để người khác sử dụng sản phẩm đã làm nên danh hiệu cho một ông Giáo sư trước đó lại không được.

Việc giáo sư Nguyễn Đức Tồn kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo làm rõ những nghi án đạo nhái của các Giáo sư, Phó giáo sư khác như một sự “không ăn được thì đạp đổ”. Chắc chắn, hành động này của ông Tồn sẽ khiến không ít người nóng gáy và phập phồng lo âu, thầm mắng ông Tồn là kẻ ích kỉ. Tuy nhiên, tôi lại thích sự ích kỉ của giáo sư Tồn đang thể hiện ra. Ngoài ra, tôi cũng không khỏi bất ngờ trước việc ông Tồn “phản pháo” lại những người đang đứng ra “vạch trần” mình. Ngay cả những tên tuổi như GS Trần Ngọc Thêm, PGS Phạm Hùng Việt, những người đang lên án giáo sư Tồn, cũng bị vạch ra không ít nghi án đạo nhái công trình, sản phẩm nghiên cứu của người khác. Điều này cũng đồng nghĩa với việc trắng – đen chẳng được phân tách rõ ràng, quân tử – tiểu nhân đang trà trộn lẫn nhau.

Qua sự chia sẻ của giáo sự Nguyễn Đức Tồn, có thể thấy đằng sau những tố cáo đạo nhái khoa học là không ít cuộc tranh đấu nội bộ. Cụ thể, ông Tồn cho biết giữa ông và giáo sư Nguyễn Văn Hiệp – một trong những người liên tục công kích, tố cáo ông Tồn – đang “trực diện đấu tranh vì các hành vi tiêu cực tại Viện Ngôn ngữ học”. Thế mới thấy, thế giới khoa học đâu chỉ có nghiên cứu. Song song với nó là không ít toan tính cá nhân. Thậm chí, ở một góc độ nhất định, có thể thấy việc nghiên cứu nhiều khi còn bị lơ là, sao nhãng, bị đặt thấp hơn so với những chuyện tranh đấu chức quyền, tiếng tăm. Đây là nguyên nhân chính khiến cho các sản phẩm nghiên cứu của chúng ta vô cùng nghèo nàn, chất lượng không đâu đến đâu, chẳng mang lại lợi ích gì cho xã hội. Có lẽ, từ sự “đấu đá” giữa những nhà khoa học này, không ít chuyện hay ho sẽ tiếp tục được phanh phui. Và hiển nhiên, khi mà “trâu bò đánh nhau” thì không ít “ruồi muỗi” xung quanh cũng sẽ bị đưa lên thớt. Nếu cơ quan chức năng làm đúng, làm công khai, làm thẳng thắn thì chắc chắn thế giới Giáo sư, Phó giáo sư ở nước ta hiện nay sẽ được “thanh lọc”

Loại bỏ họ “Đạo” ra khỏi giới khoa học

Đạo văn, đạo kết quả nghiên cứu, đạo sản phẩm của người khác. Đó là thực trạng đang diễn ra một cách tràn lan trong thế giới khoa học của chúng ta. Chẳng biết từ bao giờ, “Đạo” đã trở thành một trong những “điểm nhấn”, thành “đặc sản” của giới khoa học. Và hiển nhiên, món “đặc sản” này vô cùng dễ nuốt đối với những kẻ giả khoa học nhưng lại vô cùng khó tiêu đối với toàn xã hội. Điều này khiến cho không ít kẻ “ngụy khoa học” lên ngôi trong khi những con người lao động thực sự, nghiên cứu thực sự thì bị đè nén, ức hiếp.

Hơn 30 năm đổi mới, nghiên cứu khoa học của chúng ta đã đạt được không ít thành quả. Vậy nhưng nếu nhìn lại, chúng ta cũng không khỏi phải thở dài vì những bước tiến khoa học của ta còn chậm và chưa hề chắc. Cùng với đó, chuyện đạo nhái diễn ra đang làm chao đảo cả xã hội, khiến cho bản chất của nghiên cứu khoa học bị biến tướng. Đây không chỉ là thách thức của riêng những người làm công tác nghiên cứu chân chính mà nó còn là thách thức đối với sự phát triển chung của đất nước.

“Cháy nhà mới ra mặt chuột”, cha ông ta dạy từ trước đến nay vẫn luôn luôn đúng. Không biết số lượng “chuột” bị móc ra từ vụ Giáo sư Nguyễn Đức Tồn là bao nhiêu nhưng nếu cơ quan chức năng làm một cách quyết liệt thì chắc chắc con số này cũng không phải là ít.