Kế hoạch “chiêu hiền đãi sĩ” bị phá hủy?

Thứ Năm, 24.05.2018, 12:58

Sau gần15 năm Đà Nẵng triển khai đề án “thu hút và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao”, đã góp phần trẻ hoá và làm chuyển biến về chất lượng cán bộ của thành phố. Bổ sung nhiều cán bộ có trình độ, có năng lực, có khả năng đảm đương dần những trọng trách.

Tuy nhiên, thời gian gần đây hiện tượng “chảy máu” nhân lực từ ngay chính các học viên mà thành phố thu hút, đào tạo đã đến mức báo động khiến cho người làm chính sách ở đây phải suy nghĩ và dư luận cũng thấy bất bình.

Chính sách thu hút là đúng đắn

Đại hội X nhấn từng nhấn mạnh về Chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Đất nước ta đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa rút ngắn, tiếp cận kinh tế tri thức trong điều kiện phát triển kinh tế – xã hội còn thấp, đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là trí lực có ý nghĩa quyết định tới sự thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Đại hội X, Đảng đưa ra định hướng tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao như: Trọng dụng nhân tài, các nhà khoa học đầu ngành, tổng công trình sư, kỹ sư trưởng, kỹ thuật viên lành nghề và công nhân kỹ thuật có tay nghề cao. Có chính sách thu hút các nhà khoa học công nghệ giỏi trong nước và ngoài nước, trong cộng đồng người Việt định cư ở nước ngoài.

Như vậy, nguồn nhân lực chất lượng cao bao gồm đội ngũ các nhà khoa học và công nghệ, tổng công trình sư, kỹ sư trưởng, kỹ thuật viên lành nghề và công nhân kỹ thuật có tay nghề cao.

Đến Đại hội XI, xuất phát từ yêu cầu thực hiện mục tiêu tổng quát là “đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại”, Ðảng ta đã xác định ba khâu đột phá chiến lược: Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; Xây dựng và hoàn thiện kết cấu hạ tầng đồng bộ và phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là“yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững.

Đúng là, yếu tố con người, đặc biệt là những người tài năng và đức độ trong bộ máy nhà nước đóng góp vai trò quyết định đối với sự thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Muốn công việc tiến triển tốt đẹp thì phải biết sử dụng nhân tài. Nhà lãnh đạo, quản lý nhân sự giỏi phải hiểu người và giỏi dùng nường. Quản lý nhân sự hiện đại chú trọng việc phân cấp quản lý và phải đặt người tài vào các vị trí lãnh đạo chủ chốt. Chọn nhân tài trong bộ máy nhà nước và trọng dụng họ là sự bảo đảm về mặt tổ chức thực hiện quyết sách khoa học trong quản lý nhân sự công.

Ở một nước còn nhiều khó khăn như Việt Nam, chính sách đãi ngộ, điều kiện sẽ không thể bằng các nước tiên tiến khác trên thế giới. Đây rõ ràng là vấn đề lớn với Đảng và Nhà nước, địa phương, lẫn các đối tượng thu hút.

Tuy nhiên, bằng sự đổi mới, quyết tâm cao từ “kiến trúc thượng tầng” nơi đây, Đà Nẵng đã trở thành tấm gương điển hình cho các địa phương khác noi theo.

Đà Nẵng từng là “miền đất hứa”

Đà Nẵng từng là “miền đất hứa” thu hút nhân tài

Thừa nhận rằng, tỉnh/thành nào cũng có Đề án thu hút nhân tài trong thời gian qua. Đây là chính sách tốt cho phát triển địa phương cũng như đất nước. Và đạt được hiệu quả nhất, gây tiếng vang lớn nhất mà dư luận cảm nhận được là thành phố Đà Nẵng.

Kể từ năm 2004, thành phố đã triển khai đề án đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao (Đề án 922) với sự tham gia của 608 lượt người, trong đó có 385 học viên bậc đại học, 103 học viên sau đại học và 120 học viên tham gia các hoá đào tạo bác sĩ, bác sĩ nội trú. Đã có 250 học viên tốt nghiệp với 60% đạt loại giỏi và xuất sắc, đã về nhận nhiệm vụ tại các đơn vị.

Sau gần 15 năm triển khai công tác phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thành phố Đà Nẵng đã tiếp nhận và bố trí công tác cho 1043 người tốt nghiệp Đại học công lập, chính quy trở lên. Trong đó có 13 tiến sĩ (1%), 224 thạc sĩ (22%) và 806 người tốt nghiệp Đại học (77%); 45 người tốt nghiệp tại các cơ sở đào tạo nước ngoài (4,3%). Nhiều cán bộ có chiều hướng phát triển tốt, sau thời gian công tác tại Đà Nẵng, 297 người (28,4%) đã trở thành Đảng viên, 206 (19,75%) được bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo, quản lý từ cấp phòng trở lên (trong đó có 0,8% cán bộ thuộc diện Ban thường vụ Thành ủy quản lý).

Mới nhất, HĐND TP.Đà Nẵng vừa ban hành nghị quyết “phát triển nhân lực chất lượng cao khu vực công thành phố Đà Nẵng đến năm 2020 (gọi tắt là đề án 13100).

Theo đó, người được thu hút, làm việc lâu dài tại Đà Nẵng được hỗ trợ kinh phí đặc biệt, nếu tốt nghiệp cơ sở đào tạo uy tín trong nước (trừ các cơ sở đào tạo top 400 của thế giới) được hỗ trợ lần lượt 80 – 120 -200 lần mức lương cơ sở theo trình độ ĐH – thạc sĩ – tiến sĩ.

Tốt nghiệp trong 201 – 400 trường hàng đầu thế giới được hỗ trợ 130 – 180 – 230 lần mức lương cơ sở lần lượt theo trình độ ĐH – thạc sĩ – tiến sĩ. Tốt nghiệp trong 200 trường hàng đầu thế giới được hỗ trợ 180 – 230 – 280 lần mức lương cơ sở tương ứng trình độ ĐH – thạc sĩ – tiến sĩ.

Điều này cho thấy, Đà Nẵng vẫn đang “đãi cát tìm vàng” nhằm tìm kiếm, chọn lọc, thu hút, trọng dụng, sử dụng nhân tài cho bộ máy công quyền của mình.

“Mảnh đất” đã không còn “màu mỡ”?

Nhân tài ở Đà Nẵng đang “khó ở” và muốn ra đi?

Theo thống kê, đến tháng 5/2018, đã có đến 93 người đã rút khỏi Đề án phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của Đà Nẵng (Đề án 922). Trong đó dù được bố trí việc làm, 40 người đã xin thôi việc với các lý do đoàn tụ gia đình, sức khỏe không tốt, hoặc muốn tìm công việc khác. 47 học viên vi phạm hợp đồng (chủ yếu không đạt kết quả theo yêu cầu của đề án).

Trung tâm Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao (thuộc Sở Nội Vụ Đà Nẵng) cho biết, khi học viên có nguyện vọng xin ra khỏi đề án, cơ quan quản lý đều mời học viên và phụ huynh đến làm việc để hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng, tìm cách giải quyết các vướng mắc cũng như động viên công chức tiếp tục công tác. Đồng thời, thông báo cụ thể đến học viên và phụ huynh tất cả thủ tục, quy định liên quan việc bồi hoàn kinh phí trong trường hợp xin ra khỏi đề án..v..v.

Đến nay, Trung tâm đã nộp đơn khởi kiện ra tòa 32 học viên (8 đang trong quá trình xét xử tại TAND các cấp; 10 đã chuyển sang giai đoạn thi hành án; 3 đã bồi hoàn xong sau phiên xét xử sơ thẩm; 11 rút đơn khởi kiện do học viên hoàn thành việc bồi hoàn trước khi vụ án đưa ra xét xử).

Từ thực tiễn này cho thấy, để tạo ra một quan chức, một giáo sư/tiến sĩ rất dễ ở Việt Nam, nhưng tạo ra được một con người có trách nhiệm với xã hội, đất nước là rất khó! Thực sự những người như vậy còn lại rất ít và họ sống bằng cái tâm và đang phải vật lộn với cuộc sống kim tiền hàng ngày, cho đến khi hỏ buông bỏ vì kiệt sức.

Cũng nhìn từ thực tế, bấy lâu nay người ta cứ chê trách địa phương này, địa phương kia hay cơ quan này, cơ quan nọ không sử dụng nhân tài, không tạo điều kiện cho nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhưng, Đà Nẵng đã đầu tư từ A đến Z mà khá nhiều học viên trong đề án vẫn phá vỡ hợp động, thế mới thấy chuyện gì cũng có 2 mặt của nó.

Có lẽ, Đà Nẵng cũng nên xem lại mình. Những học viên thực hiện đúng đề án, thành phố đã làm gì để họ gắn bó cống hiến? Tại sao lại “chảy máu” nguồn lực nhân tài sau khi đã thu hút, đào tạo? Có sự “chảy máu” nhân tài thì cần phải nhìn lại thực tế: Môi trường làm việc, mức lương và những chế độ, chính sách phát triển liên quan…ra sao? Để một người toàn tâm toàn ý cho công việc thì đừng để họ phải gánh nặng nỗi lo “cơm áo gạo tiền” hàng ngày.

Và, một khi những nhân tài quyết tâm rời bỏ, mà chính quyền cứ bắt họ làm đúng hợp đồng thì họ cũng làm cho xong hợp đồng rồi ra đi. Có nghĩa, kế hoạch “chiêu hiền đãi sĩ” đã bị phá hủy, đề án trở thành “ngân hàng chính sách”, tức là thành phố cho học viên vay tiền để đi học, sau đó nhân tài về trả nợ và kết thúc.

Qua đây ta thấy, nhân tài là những người có tài năng thực sự và thể hiện được trong công việc và cuộc sống hàng ngày, chứ không phải là những học viên tốt nghiệp “Đề án đào tạo nhân lực chất lượng cao”. Nghĩa là, đào tạo nhân tài kiểu “nuôi gà nòi” như Đà Nẵng đã bộc lộ rõ bất cập, rất khó phát triển.

Thay vào đó, hãy cứ tạo môi trường tốt tự nhiên sẽ có người tài tìm đến vì cơ chế chính là “cái máy đãi vàng” .