Hiểu rõ hơn về việc Luật An ninh mạng quy định đặt văn phòng đại diện tại Việt Nam.

Thứ Năm, 14.06.2018, 15:27

Ngày 12/6, với 423 phiếu thuận tương đương với tỷ lệ 86,86% số Đại biểu Quốc hội đã thống nhất thông qua Luật An ninh mạng, bao gồm 7 chương và 43 điều. Luật An ninh mạng chính thức sẽ có hiệu lực kể từ ngày 1/1/2019 và được đánh giá là sẽ góp phần tác động sâu rộng vào mọi mặt đời sống xã hội, đảm bảo giải quyết được những vấn đề cơ bản đặt ra cho công tác an ninh mạng trong thời kỳ hiện nay.

Những văn bản pháp luật Việt Nam quy định doanh nghiệp nước ngoài phải đặt văn phòng đại diện

Nội dung mà Luật An ninh mạng văn bản luật được nhiều Đại biểu Quốc hội băn khoăn, nhất là điều 26 của Luật có quy định: “Doanh nghiệp trong và ngoài nước khi cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng internet và các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng tại Việt Nam có trách nhiệm… Doanh nghiệp nước ngoài quy định tại khoản này phải đặt chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam”.

Không gian mạng cần có những quy định chặt chẽ hơn để bảo vệ an toàn cho người dân và an ninh quốc gia

Một số đại biểu và dư luận cho rằng không gian mạng là không gian mở, nên việc yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng như Google, Facebook… phải đặt trụ sở hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam khó có thể thực hiện.

Tuy nhiên, lại có những ý kiến của Đại biểu và một bộ phận nhân dân lại có ý kiến đồng tình với điều 26, đây là quy định phù hợp và cần thiết nhằm đảm bảo an ninh mạng, an ninh quốc gia và thông lệ quốc gia.

Hơn nữa, không chỉ Luật An ninh mạng, mà Luật Thương mại, Luật Quản lý ngoại thương cũng có quy định về các doanh nghiệp nước ngoài, hoạt động thương mại tại Việt Nam được đặt Văn phòng đại diện, Chi nhánh tại Việt Nam.

“Thương nhân nước ngoài được đặt Văn phòng đại diện, Chi nhánh tại Việt Nam; thành lập tại Việt Nam doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài theo các hình thức do pháp luật Việt Nam quy định”.

Khoản 2, điều 16, Luật Thương mại 2005 quy định:

Tổ chức xúc tiến thương mại và tổ chức của nước ngoài (sau đây gọi chung là tổ chức xúc tiến thương mại nước ngoài) được thành lập văn phòng đại diện tại Việt Nam để thực hiện các hoạt động liên quan đến xúc tiến thương mại, phát triển hoạt động ngoại thương.

Khoản 1, điều 106, Luật Quản lý ngoại thương 2017, quy định:

Đặc biệt là Nghị định 28/NĐ-CP 2018 của Chính phủ về quy định chi tiết luật quản lý ngoại thương về một số biện pháp phát triển ngoại thương, trong đó quy định: “Tổ chức xúc tiến thương mại nước ngoài bao gồm các tổ chức thuộc Chính phủ hoặc phi Chính phủ, các hội, hiệp hội (hoặc các hình thức khác tương đương) được thành lập theo pháp luật của nước nơi tổ chức đặt trụ sở khi thực hiện các hoạt động liên quan đến xúc tiến thương mại tại Việt Nam phải thành lập Văn phòng đại diện tại Việt Nam”. – Khoản 1, điều 24.

Như vậy, doanh nghiệp viễn thông kinh doanh thông tin dịch vụ, cũng sẽ phải như các doanh nghiệp trong lĩnh vực khác và phải thực hiện theo nguyên tắc đặt văn phòng đại diện ở Việt Nam, theo quy định pháp luật của Việt Nam.

Đó là quy định ở góc độ pháp luật của Việt Nam, còn theo thông lệ quốc tế thì liệu rằng Việt nam có vi phạm các quy ước quốc tế đã ký kết?

Việc lưu giữ dữ liệu quan trọng quốc gia trong nước, thì theo thống kê tính đến thời điểm này đã có 18 quốc gia trên thế giới quy định doanh nghiệp viễn thông, thông tin đa quốc gia, phải lưu trữ dữ liệu ở trong nước. Các nước đó là: Mỹ, Canada, Liên bang Nga, Pháp, Đức, Trung Quốc, Đan Mạch, Phần Lan, Thụy Điển, Thổ Nhĩ Kỳ, Australia, Indonesia, Hy Lạp, Bulgaria, Venezuela, Colombia, Argentina, Brazil.

Còn về các văn bản cam kết gia nhập WTO như: Hiệp định chung về thuế quan và thương mại (GATT 1994), Hiệp định chung về thương mại dịch vụ (GATS), Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS) đều có các điều về “ngoại lệ an ninh”, cho phép tôn trọng và bảo vệ an ninh quốc gia ở mức cao nhất.

Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) mà Việt Nam đã ký kết, cũng luôn có điều khoản mục về ngoại lệ về an ninh, tôn trọng và đề cao an ninh quốc gia trong bất cứ hoạt động thương mại nào.

Như vậy là thông lệ quốc tế đã có, Việt Nam cũng không phải là quốc gia đầu tiên áp dụng quy định này.

Quy định đặt văn phòng đại diện chỉ có Việt Nam mới làm?

Còn về Google và Facebook, đơn vị cung cấp dịch vụ thông tin được nhiều người dùng ở Việt Nam quan tâm, thì tính sơ bộ hiện nay Google đã đặt khoảng 70 văn phòng đại diện và Facebook khoảng 80 văn phòng đại diện tại các quốc gia khác trên thế giới.

Tại khu vực Đông Nam Á, Google và Facebook đã mở văn phòng đại diện tại Singapore, Malaysia và Indonesia. Indonesia là quốc gia đầu tiên ở Đông Nam Á yêu cầu đặt trung tâm dữ liệu theo pháp luật của nước này vào năm 2014, để có thể kiểm soát được dịch vụ trên không gian mạng.

Quốc hội thống nhất thông qua Luật An ninh mạng với 86,86% chứng tỏ đây là văn bản luật có ý nghĩa quan trọng đối với quốc gia

Ngay sau khi pháp luật của Indomesia được thông qua, công ty truyền thông xã hội khổng lồ Facebook Inc của Mỹ cũng đã quyết định mở văn phòng đại diện tại Jakarta. Bởi đây là một thị trường đầy tiềm năng đối với Facebook, khi đứng ở vị trí thứ 4 về số người dùng Facebook trên thế giới với 126 triệu tài khoản.

Còn Việt Nam đứng ở vị trí thứ 7 với trên 64 triệu tài khoản Facebook, như vậy Việt Nam cũng là một thị trường đầy tiềm năng và không dễ gì Facebook lại bỏ lỡ và không tuân thủ theo quy định pháp luật của Việt Nam. Chắc chắn rằng, văn phòng đại diện của Facebook Inc trong thời gian tới cũng sẽ có mặt ở Việt Nam.

Và sắp tới, sẽ còn nhiều quốc gia khác có hệ thống pháp luật, chính sách quản lý nhà nước về an ninh mạng đối với các loại hình dịch vụ được cung cấp trên không gian mạng, có ảnh hưởng tới an ninh quốc gia như hiện nay. Ở Đông Nam Á, hiện nay Philippins cũng đang chuẩn bị có các chính sách tương tự như Việt Nam.

Thậm chí, nhiều quốc gia khác trên thế giới còn hướng tới sự bảo đảm an ninh bằng các biện pháp quyết liệt như: Phạt tiền ở Đức lên tới 60 triệu USD; yêu cầu lập trung tâm giải quyết tin tức xấu độc như ở Châu Âu; yêu cầu đặt máy chủ ở Nga đối với Facebook nếu không muốn dừng hoạt động…

Tháng 3 vừa qua, thế giới rơi vào một vụ bê bối chấn động đó là vụ 87 triệu tài khoản của Facebook đã bị lộ và chia sẻ trái phép cho công ty Cambridge Anlytica sử dụng vì mục đích thương mại và chính trị. Điều này đã dẫn đến việc Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) phải mở cuộc điều tra khẩn cấp.

Đến ngày 10/4 thì ông chủ Tập đoàn Facebook – Mark Zuckerberg,, phải ra điều trần Ủy ban tư pháp Thượng viện Mỹ, sau đó là cuộc điều trần trước Ủy ban Năng lượng và Thương mại Hạ viện Mỹ.

Còn tại EU, thì Ủy ban của Quốc hội Anh liên tục đề nghị Mark Zuckerberg phải trực tiếp tới Quốc hội Anh thực hiện điều trần. Do những nghi ngờ về các tài khoản Facebook bị lộ và sử dụng trái phép, ảnh hưởng tới cuộc trưng cầu dân ý về việc Anh rời Liên minh Châu Âu

Rieeng tại Mỹ, vì lý do an ninh quốc gia, mà ngày 30/3 Bộ Ngoại giao mỹ đã công bố lấy ý kiến chính sách siết chặt kiểm soát người nhập cư vào nước này. Trong đó, có nội dung yêu cầu người nhập cảnh phải cung cấp thông tin về mạng xã hội trong vòng 5 năm trở lại đây. Không chỉ riêng tài khoản Facebook, Twitter, Youtube, Instagram, Google+, Linkedin, Flickr, Pinterest, Tumbir… mà còn cả một số tài khoản mạng xã hội của Trung Quốc, Nga…

Như vậy, nhiều quốc gia trên thế giới đã có những biện pháp mạnh mẽ để thắt chặt an ninh trên không gian mạng, bằng việc quan tâm tới lưu trữ dữ liệu cá nhân, thu thập thông tin và bảo vệ thông tin người dùng của chính quốc gia của mình.

Các tài khoản trên mạng xã hội, sẽ được xem như một công dân và cần được bảo vệ một cách an toàn nhất. Dữ liệu người dùng sẽ luôn được coi là tài sản quốc gia, mang lại những giá trị quan trọng trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, đặc biệt là chủ quyền không gian mạng. Vấn đề được đánh giá là có thể nơi cuộc chiến tranh thế giới mới sẽ bùng nổ.