“Dũng sĩ diệt tham nhũng” có đủ sức hấp dẫn?

Thứ Năm, 14.06.2018, 15:51

“Trong chống Mỹ có dũng sĩ diệt Mỹ thì trong thời điểm hiện nay cần có dũng sĩ diệt tham nhũng”

Người dân có muốn tham gia vào chống tham nhũng?

Góp ý kiến trong buổi dự thảo Luật phòng, chống tham những sửa đổi, Đại biểu Nguyễn Bắc Việt (Bắc Ninh) đã cho rằng tham nhũng như sâu mọt, mà đã là sâu mọt thì phải diệt trừ và đề nghị phải có danh hiệu “dũng sĩ diệt tham nhũng” cho những người dám đứng ra tố cáo tham nhũng.

Đại biểu Nguyễn Bắc Việt phát biểu ý kiến của mình tại buổi dự thảo Luật phòng, chống tham những sửa đổi

Đại biểu Việt cho rằng cử tri và nhân dân đã rất vui mừng về quyết tâm của Đảng trong công tác phòng chống tham nhũng. Đặc biệt là những chỉ đạo của Ban Bí thư, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, đặc biệt là sự vào cuộc của Ủy Ban Kiểm tra Trung ương.

Góp ý về vấn đề xây dựng Luật, Đại biểu cũng cho rằng cần phải có quy định tổ chức Đảng vào lực lượng phòng, chống tham nhũng, ông dẫn chứng hoạt động đầy hiệu quả của Ủy ban Kiểm tra Trung ương trong thời gian qua.

Đại biểu Việt đã có phần kiến nghị: “Dự thảo luật cũng chưa rõ việc khen thưởng đối với người có thành tích trong phòng, chống tham nhũng. Trong chống Mỹ chúng ta có “dũng sĩ diệt Mỹ” thì trong công tác này phải có danh hiệu “dũng sĩ diệt tham nhũng”.

“Dũng sĩ diệt tham nhũng” là danh hiệu nhà nước cần trao tặng cho những cá nhân, tổ chức sẵn sàng tham gia vào việc ngăn ngừa tham nhũng, đang gây sự bức xúc trong dư luận hiện nay. Nhưng thử hỏi, liệu người dân Việt Nam có dám đứng lên chống tham nhũng để có thể hưởng cái danh hiệu đầy tự hào, ngang với “dũng sĩ diệt Mỹ” hay không?

Khách quan mà nói, người dân Việt Nam đều biết rất rõ các hành vi tham nhũng, hoặc đã từng thấy hành vi tham nhũng, nhưng gần như rất ít và thậm chí là không dám tố cáo.

Nhận định này không phải là ngẫu nhiên, phỏng đoán của người viết, mà đều dựa theo Tổ chức Hướng tới Minh bạch thế giới, đã khảo sát năm 2013 ở Việt Nam. Kết quả cho thấy, 51% người dân được hỏi cho rằng có tố cáo tham nhũng thì cũng không giải quyết được gì; 28% không dám tố cáo vì sợ phải gánh chịu hậu quả.

Một kết quả khảo sát khác của Thanh tra Chính phủ và Ngân hàng Thế giới cũng cho thấy kết quả rằng 62% người được hỏi nói lý do họ không dám chống tham nhũng vì sợ bị trả thù.

“Dũng sĩ diệt tham nhũng” mà đại biểu Nguyễn Bắc Việt không phải chỉ là cái danh hiệu duy nhất mà người dân nên được nhận khi tố cáo tham nhũng. Mà Thanh tra Chính phủ và Bộ Nội vụ đã ký Thông tư liên tịch số 01/2015/TTLT-TTCP-BNV quy định khen thưởng các nhân có thành tích xuất sắc trong việc tố cáo hành vi tham nhũng.

Nội dung của Thông tư cho thấy, có tới 3 hình thức khen thưởng đối với hành vi tham nhũng. Đó là, huân chương Dũng cảm; Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; và bằng khen của cấp bộ, ngành tỉnh, đoàn thể Trung ương.

Riêng trường hợp thành tích của người được khen thưởng giúp thu hồi được Nhà nước tiền, tài sản có giá trị trên 600 lần mức lương cơ sở, thì có thể được áp dụng mức động viên, khuyến thích bằng vật chất cao hơn mức quy định, nhưng tối đa không vượt mức 10% giá trị; còn nếu ở mức trên 3.000 lần mức lương cơ sở, sẽ được thưởng tới 3,45 tỷ đồng.

Dựa vào ai để có thể thành công trong công cuộc phòng chống tham nhũng?

Ngoài mức thưởng trên, thì các cá nhân còn được khen thưởng từ Quỹ khen thưởng về phòng, chống tham nhũng do Thanh tra Chính phủ quản lý.

Mặc dù mức thưởng được đặt ra có thể được xem là vô cùng to lớn và hậu hĩnh như vậy, nhưng tính đến thời điểm này vẫn có hiếm người dám đứng lên tố cáo tham nhũng.

“Chờ được vạ thì má đã sưng” nên không ai dám tố cáo

Pháp luật Việt Nam tính đến thời điểm này vẫn chưa có một quy chế riêng về việc bảo vệ người dân đứng lên tố cáo chống tham nhũng. Những văn bản pháp luật ra đời nhưng chỉ đưa ra những quy định chung nhất về người tố cáo, người bị tố cáo, người có thẩm quyền giải quyết tố cáo, trình tự và thủ tục giải quyết tố cáo. Hầu hết đều chỉ cho thấy mang tính chất định tính.

Luật Tố cáo năm 2011 quy định Ủy ban Nhân dân các cấp phải có trách nhiệm bảo vệ người tổ cáo đối với những trường hợp bảo vệ người tố cáo tại nơi cư trú. Nhưng trong những trường hợp bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân phẩm và uy tín của người tố cáo thì Luật lại hoàn toàn không có quy định cụ thể về thẩm quyền thuộc về ai?

Bộ Luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung) cũng không có quy định cụ thể nào về cơ quan có tránh nhiệm bảo vệ người tố cáo. Mà chỉ quy định về cơ quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp bảo vệ người tố giác tội phạm, người làm chứng, người bị hại và người tham gia tố tụng, là cơ quan điều tra của Công an nhân dân (hoặc Quân đội nhân dân).

Còn Luật Phòng chống tham nhũng tuy là văn bản chuyên ngành, nhưng lại không hề quy định cụ thể, mà chỉ quy định trách nhiệm của các cơ quan, người có thẩm quyền một cách chung chung.

Trong khi cơ quan bảo vệ người tố cáo thì không cụ thể, còn hạn chế. Thì khi đơn tố cáo của người tố cáo được gửi đi người bị tố cáo hoàn toàn có thể biết ai tố cáo mình và tố cáo cái gì?. Vậy nên, người bị tố cáo đúng là sẽ bị rơi vào trường hợp “chờ được vạ thì má đã sưng”.

Câu chuyện 2 người đàn ông nông dân đã mất 2 năm khui ra gần 3.000 bộ hồ sơ thương binh giả, được Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội trao tặng khen thưởng vì “đã có thành tích xuất sắc trong đấu tranh chống tiêu cực, góp phần thực hiện tốt chính sách lao động, người có công và xã hội” . Là một động lực cho người dân tham gia vào tố cáo tham nhũng trong cơ quan nhà nước ở Việt Nam.

Nhưng để đưa ra ánh sáng được toàn bộ những sự thật đó, thì trong 2 năm ông Nguyễn Tiến Lãng (sinh năm 1938) và ông Nguyễn Công Uẩn (sinh năm 1937) ở huyện Thuận Thành, Bắc Ninh phải chịu biết bao nhiêu cơ cực, bao nhiêu lời đe dọa, tấn công từ những kẻ bị tố cáo. Sự nguy hiểm đó có thể nói ám ảnh tới mức, có thể chỉ cần nghe kể tới thôi thì cũng dễ bị chùn bước và nản chí.

Ông Nguyễn Tiến Lãng và ông Nguyễn Công Uẩn được Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội trao tặng khen thưởng

Thực tế từ cuối năm 2016 đến nay, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, Ủy ban Kiểm tra Trung ương… Công tác phòng chống tham nhũng của Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực, khi các vụ án kinh tế, tham ô, tham nhũng… đã được xử lý và nhận được sự đồng tình, ủng hộ mạnh mẽ từ niềm tin của nhân dân.

Khách quan mà nói, những quyết tâm đó đều đến từ những người đứng đầu của cơ quan nhà nước. Đó chính là từ những nỗ lực sách lược của “người nhóm lò” – Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Hy vọng rằng, một ngày nào đó, “dũng sĩ diệt tham nhũng”sẽ đủ sức hấp dẫn người dân, khiến họ mạnh mẽ hơn, sẵn sàng đứng lên đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng.