Đôi điều về ngày Quốc tế lao động 1/5

Thứ Tư, 02.05.2018, 10:36

Từ cuối thế kỷ XIX đến nay, hàng năm người lao động trên toàn thế giới lại cùng nhau kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động 1/5. Tại Việt Nam, từ 1945 đến nay, đây là ngày mà mọi người dân ai ai cũng được nghỉ ngơi, vui chơi, không phải làm việc và hiện nay công nhân, viên chức không phải làm việc vẫn được hưởng lương.

Tuy vậy, không phải ai cũng biết được lịch sử cũng như ý nghĩa trọng đại của ngày Quốc tế Lao động, nhất là các bạn trẻ thế hệ 1990-2000.

Ngày mùng 1/5 trở thành ngày hội của giai cấp công nhân, người lao động trên toàn thế giới

Nguồn gốc ngày Quốc tế lao động

Tinh thần Quốc tế Lao động, là “phải rút ngắn thời gian lao động trong ngày”. Điều này đã được Các Mác nói nhiều trong “Lời kêu gọi” tuyên bố khi Quốc tế Cộng sản I được thành lập năm 1861. Đại hội lần thứ nhất của Quốc tế Cộng sản I, họp ở Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ) tháng 4/1864, coi vấn đề đấu tranh cho ngày làm việc 8 giờ là một nhiệm vụ quan trọng trước mắt.

Sau đó, tại Đại hội lần thứ hai, ở Luân–Đôn (Anh), E. Đuy-fông, người thay mặt Các Mác đã đưa ra một dự thảo nghị quyết đòi thực hiện ngày làm 8 giờ. Những công nhân, viên chức người Anh di cư sang Hoa Kỳ làm ăn, đã mang tới nước này phong trào đấu tranh đòi làm việc 8 giờ một ngày.

Tháng 1/1886, tại thành phố công nghiệp lớn Chi-ca-gô, Đại hội Liên đoàn Lao động Hoa Kỳ, thông qua nghị quyết nêu rõ: “Từ ngày 1/5/1886, lao động của tất cả các công nhân sẽ là 8 giờ”. Sở dĩ chọn ngày ấy là do hằng năm, hợp đồng mới giữa thợ và chủ được kí vào ngày 1/5 và để bọn chủ tư bản biết trước quyết định của công nhân mà không kiếm cớ chối từ.

Đến ngày 1/5/1886, khắp nơi công nhân mang biểu ngữ: “Từ nay trở đi không người thợ nào phải làm việc quá 8 giờ một ngày”, “Phải thực hiện 8 giờ làm việc, 8 giờ nghỉ ngơi, 8 giờ học tập”. Gần 5.000 cuộc bãi công với khoảng 340.000 công nhân tham gia đã nổ ra trên toàn cõi Hoa Kỳ. Ngay trong hôm đó, ở Washington, New York, Baltimore, Boston… đã có 125.000 công nhân giành được quyền ngày chỉ làm 8 giờ. Tại thành phố Chi-ca-gô, cuộc đấu tranh giai cấp diễn ra hết sức ác liệt với việc toàn thể công nhân nghỉ việc, xuống đường biểu tình đòi làm việc 8 giờ. Nhiều xung đột dữ dội xảy ra, làm hàng trăm công nhân chết và bị thương, các thủ lĩnh công đoàn bị bắt.

Báo cáo của Liên đoàn Lao động Hoa Kỳ xác nhận: “Chưa bao giờ trong lịch sử Hoa Kỳ lại có một cuộc nổi dậy mạnh mẽ, toàn diện trong quần chúng công nghiệp đến như vậy”. Năm 1868, nhà cầm quyền Hoa Kỳ buộc phải ban hành đạo luật, ấn định ngày làm 8 giờ trong các cơ quan, xí nghiệp thuộc Nhà nước, nhưng ở các xí nghiệp tư, công nhân vẫn phải làm việc từ 11 đến 12 giờ mỗi ngày.

Ngày 14/7/1889, Quốc tế Cộng sản II được thành lập ở Pari (Pháp), dưới sự lãnh đạo của Ph. Ăng-ghen và Đại hội lần thứ nhất của Quốc tế Cộng sản II, đã quyết định lấy ngày 1/5 hàng năm làm ngày biểu dương lực lượng và đấu tranh chung của tầng lớp vô sản các nước.

Từ đó, ngày 1/5 trở thành Ngày Quốc tế Lao động, ngày đấu tranh của giai cấp công nhân, ngày nghỉ ngơi và biểu dương lực lượng, ngày hội của công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới. Năm 1920, dưới sự phê chuẩn của Lênin, Liên Xô là nước đầu tiên cho phép người dân được nghỉ làm vào ngày Quốc tế Lao động 1/5. Sáng kiến này dần dần được nhiều nước khác trên thế giới tán thành.

Đối với Việt Nam?

Tinh thần 1/5 là dịp để Việt Nam củng cố khối liên minh giữa công nhân, nông dân và đội ngũ trí thức, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc

Ở nước ta, từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (1930), giai cấp công nhân Việt Nam đã lấy ngày 1/5 hàng năm làm ngày đỉnh cao của phong trào đấu tranh chống thực dân, chống đế quốc, giành độc lập, tự do, dân chủ, giành những quyền lợi kinh tế-xã hội.

Tiêu biểu nhất là cuộc biểu tình lớn gồm hàng chục nghìn người đã diễn ra ở khu Đấu Xảo (Hà Nội), ngày 1/5/1938, với sự tham gia của 25 ngành, giới: thợ hỏa xa, thợ in, nông dân, phụ nữ, người cao tuổi, nhà văn, nhà báo… Đây là cuộc mít tinh lớn nhất trong thời kỳ vận động dân chủ (1936-1939), do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Nó đánh dấu một bước trưởng thành rất quan trọng về nghệ thuật tổ chức và lãnh đạo cách mạng của Đảng ta.

Ngày nay, dưới chế độ xã hội chủ nghĩa, ngày 1/5 đã trở thành ngày hội lớn của nhân dân Việt Nam, ngày biểu dương sức mạnh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, quyết tâm xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Đồng thời, đó cũng là ngày biểu thị tình đoàn kết hữu nghị với giai cấp công nhân và nhân dân lao động thế giới, cùng đấu tranh cho thắng lợi của hòa bình, tự do, dân chủ và tiến bộ xã hội, mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dày công vun đắp.

Đó chính là tinh thần đoàn kết với các dân tộc bị áp bức, với nhân dân lao động toàn thế giới trong cuộc đấu tranh giải phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột: “Dù màu da có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống người: giống người bóc lột và giống người bị bóc lột. Mà cũng chỉ có một mối tính hữu ái là thật mà thôi: tình hữu ái vô sản”; “Bốn phương vô sản đều là anh em”; “Rằng đây bốn biển một nhà, Vàng, đen, trắng, đỏ đều là anh em”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: giúp đỡ một dân tộc khác bảo vệ độc lập, tự do của họ cũng chính là bảo vệ lợi ích của đất nước mình, “giúp bạn là tự giúp mình”. Vì thế, Người luôn động viên nhân dân Việt Nam vừa tiến hành sự nghiệp bảo vệ độc lập, tự do của dân tộc mình, vừa thực hiện sự giúp đỡ vô tư chí tình, chí nghĩa đối với các dân tộc anh em.

Đây chính là bước phát triển mới trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế. Sự đoàn kết ấy là nhằm những mục tiêu lớn của thời đại: Hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ, xã hội chủ nghĩa và tiến bộ xã hội, là hợp tác hữu nghị với tất cả các nước, các dân tộc. Sự đoàn kết ấy dựa trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của mỗi quốc gia; tự nguyện, bình đẳng, hợp tác cùng có lợi và kết hợp giữa lợi ích quốc gia với lợi ích quốc tế.

Đó là cơ sở nền tảng trong đường lối đối ngoại của Việt Nam ngày nay: “Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập tự chủ, mở rộng đa phương hoá, đa dạng hoá các quan hệ quốc tế… Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, tham gia tích cực vào tiến trình hợp tác quốc tế và khu vực”.

Từ năm 2011, trong lễ Kỷ niệm 125 năm ngày Quốc tế lao động (1/5/1886-1/5/2011), Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã phát động “Tháng Công nhân” năm 2011, và trở thành truyền thống của Việt Nam đến ngày nay.

Và “Tháng Công nhân” diễn ra từ ngày 01/5 đến ngày 31/5 thực sự là ngày hội của công nhân, viên chức, lao động, đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước, đồng thời chủ động tổ chức các hoạt động chăm lo đời sống, bảo vệ quyền và lọi ích chính đáng, hợp pháp của người lao động.

Chính vì thế, Lễ kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động 1/5 hàng năm, không chỉ là dịp để ôn lại lịch sử, ý nghĩa của ngày Quốc tế Lao động, củng cố và phát triển đoàn kết quốc tế, mà còn chủ yếu ôn lại lịch sử và truyền thống vẻ vang của giai cấp công nhân Việt Nam. Đồng thời không ngừng củng cố khối liên minh giữa công nhân, nông dân và đội ngũ trí thức, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết của các Đại hội Đảng toàn quốc.