Doanh nghiệp bất lực, cơ quan quản lý có nghe?

Thứ Năm, 19.04.2018, 15:54

Phát biểu tại buổi toạ đàm lấy ý kiến danh mục rà soát điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức, Giám đốc công ty trách nhiệm hữu hạn Sói biển Trung thực, ông Nguyễn Khánh Trình cho biết trong vòng 20 ngày gần đây, doanh nghiệp này phải tiếp 7 đoàn thanh tra. Những con số tưởng chừng chỉ xuất hiện trong tưởng tượng, nhưng sự thực là nó lại đang hiện hữu.

Doanh nghiệp “kêu trời” vì thanh tra, kiểm tra (trong hội thảo)

Bỏ qua việc đánh giá những đoàn thanh tra có tiêu cực hay không, hay việc thanh tra liên tiếp một doanh nghiệp trong vòng 20 ngày có phải là một cách “gợi ý” để đòi hỏi lợi ích gì đó. Chỉ riêng việc đón tiếp thanh tra một cách bình thường thì mọi doanh nghiệp sẽ bị tổn hại nặng nề đến công việc kinh doanh chứ không riêng gì công ty trách nhiệm hữu hạn Sói biển Trung thực nói trên.

Thứ nhất, chuẩn bị giấy tờ cho đoàn thanh tra. Từ việc nhân viên phải sắp xếp tài liệu, in ấn tài liệu cho đến việc chuẩn bị các bài báo cáo, các số liệu kinh doanh, thông tin về tình hình doanh nghiệp có thể mất đến hàng tập giấy, mực. Với những doanh nghiệp nhỏ, chỉ với chi phí in ấn tài liệu đã là quá mức so với lợi nhuận hàng tháng họ đạt được rồi.

Thứ hai, về trường hợp tại công ty Sói biển Trung thực, mọi cuộc thanh tra đều yêu cầu có mặt của giám đốc công ty. Tôi lấy ví dụ về một cơ quan hành chính Nhà nước, để gặp được lãnh đạo cơ quan, chúng ta sẽ rất khó khăn vì lãnh đạo thì thường có nhiều chuyến đi công tác, lịch trình hoạt động dày đặc đã được xếp trước. Thế thì, tương tự như vậy, một giám đốc công ty, doanh nghiệp tư nhân họ cũng bận trăm công nghìn việc. Nhưng, những cán bộ Nhà nước lại dường như không hiểu điều đó, bắt họ liên tục xuất hiện trong các cuộc thanh tra, kiểm tra. Như vậy thì hỏi công ty, doanh nghiệp tư nhân làm gì để có khả năng phát triển.

Thứ ba, thái độ của thanh tra được cho là “đến mặt đằng đằng sát khí, đi xe bật còi hú” nên cả doanh nghiệp sợ hãi cao độ. Cái sự sợ hãi giữa một doanh nghiệp với các cơ quan quản lý hành chính như vậy, thì những vấn đề phát sinh khác về đăng ký điều kiện kinh doanh, xin hỗ trợ chính sách,… sẽ được thực hiện như thế nào đây.

Thứ tư, nhiều doanh nghiệp, nhiều công ty phải thành lập một lực chuyên trách để đón đoàn thanh tra. Nghe thì lạ kỳ, nhưng hóa ra đúng là sự thật họ đã và đang phải lãng phí cho một nguồn nhân lực không hề nhỏ như thế trong công ty, chỉ với nhiệm vụ đón thanh tra mà thôi…

Tất cả cũng chỉ phản ánh lên một thực trạng “bất lực” của doanh nghiệp với sự kiểm tra dày đặc đến mức khó tin của hệ thống các cơ quan hành chính Nhà nước!

Thế nhưng, họ không thể kêu ai

Điều ám ảnh nhất trong buổi tọa đàm lấy ý kiến danh mục rà soát điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp có lẽ không phải là nhiều công ty kể khổ vì mình bị thanh tra hỏi thăm quá nhiều. Bởi lẽ, thực trạng này đã được phản ánh quá nhiều rồi, có quá nhiều địa phương, quá nhiều khu công nghiệp, doanh nghiệp tư nhân rơi vào hoàn cảnh tương tự. Thế nhưng, Giám đốc công ty trách nhiệm hữu hạn Sói biển Trung thực, ông Nguyễn Khánh Trình còn chia sẻ rằng: “…không thể chịu được nữa nên tôi mới nhận lời tham gia những hội thảo về pháp lý để tranh thủ nói lên tiếng nói của mình thay cho những người thấp cổ bé họng để các cơ quan biết về nỗi khổ chúng tôi đang phải gánh chịu. Từ đó có thay đổi thực sự”.

Phải chăng đây là nỗi lòng của bao nhiêu doanh nghiệp khác trên cả nước. Họ quá “uẫn ức”, phẫn nộ với điều gì đó từ các cơ quan chức năng, nhưng không thể biết phản ánh với ai, phản ánh qua phương tiện thông tin nào, mà chỉ biết chờ, chờ những buổi hội thảo.

Thực tế, chúng ta có tổ chức được mãi những hội thảo để doanh nghiệp nói lên tiếng nói của mình hay không. Nên nhớ rằng, buổi toạ đàm lấy ý kiến danh mục rà soát điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp cũng chỉ được tổ chức trên cơ sở Nhà nước đang có hướng cải tổ nền hành chính trên lĩnh vực này. Nếu sau này, còn phát sinh những khúc mắc khác giữa doanh nghiệp với cơ quan Nhà nước, thì lại phải chờ đến hội thảo hay sao?

Nói thẳng ra là Việt Nam đang hoàn toàn thiếu một cơ chế liên kết giữa doanh nghiệp với hệ thống cơ quan hành chính. Trong quan hệ quản lý, người quản lý không hiểu đối tượng quản lý, đối tượng quản lý không có khả năng tác động lại chủ thể quản lý thì sao quá trình quản lý đạt được hiệu quả.

Như vậy, đi cùng với việc Nhà nước sắp xếp lại các cơ quan hành chính, cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh, cắt giảm thanh, kiểm tra vô bổ, thì một yêu cầu quan trọng và cấp thiết là làm sao để doanh nghiệp nói lên được tiếng nói của mình khi cần thiết. Đâu sẽ là một diễn đàn chung để bất cứ doanh nghiệp nào cũng có thể nhận được sự trợ giúp từ phía cơ quan chức năng. Đâu sẽ là diễn đàn chung để doanh nghiệp bày tỏ ý kiến một cách bình đẳng về cơ chế quản lý?

Yêu cầu này hoàn toàn không khó, càng dễ dàng hơn trong thời đại phát triển công nghệ thông tin như ngày hôm nay. Nhưng quan trọng là chúng ta có tạo ra cơ chế mới này hay không? Các cơ quan chức năng có hiểu được giá trị của việc tạo sức mạnh hòa hợp giữa hệ thống chính trị với các doanh nghiệp hay không? Đấy mới là cốt lõi của vấn đề…