Đáng lo ngại khi tầng lớp trung lưu làm giàu từ bất động sản, chứng khoán và tiền ảo

Thứ Năm, 12.04.2018, 13:49

Một con số đáng kinh ngạc vừa được World Bank đưa ra, tính từ năm 2014, trung bình mỗi năm có 1,5 triệu người Việt Nam gia nhập vào tầng lớp trung lưu toàn cầu (thu nhập từ 18 – 40 triệu đồng/tháng). Dự báo đến năm 2020, tỷ lệ tầng lớp trung lưu tại Việt Nam sẽ chạm con số 33%. Nhưng, điều đáng bàn đến ở đây là những người giàu lên ở tầng lớp trung lưu này lại chủ yếu nhờ bất động sản, chứng khoán và tiền ảo.

Tầng lớp trung lưu tăng mạnh mỗi năm là nhờ chứng khoán, bất động sản,…

Trước hết, phải khẳng định rằng, dân số giàu lên là một tín hiệu tốt, đáng mừng với một quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Một nghiên cứu của Wold Bank sử dụng số liệu năm 2010 cho thấy cho thấy nếu tăng 1% thu nhập của tầng lớp trung lưu ở Việt Nam sẽ góp phần tăng 0,56% GDP bình quân đầu người, làm tăng tỷ lệ dân số được đào tạo thêm 1,06%, làm giảm hệ số bất bình đẳng GINI khoảng 0,17 và tăng tỷ lệ đầu tư toàn xã hội cho phát triển kinh tế trên GDP thêm 6%.

Thực tế, tăng trưởng GDP quý I/2018 của Việt Nam đạt trên 7%, mức tốt nhất trong 10 năm qua. Đây cũng có thể coi là căn cứ minh chứng cho việc dân số gia tăng vào tầng lớp trung lưu sẽ mang lại dấu hiệu tích cực cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là nếu chỉ giàu lên với hình thức đầu tư bất động sản, chứng khoán, tiền ảo mà không phải do hoạt động kinh doanh, sản xuất vật tư, vật liệu, máy móc, thiết bị,… thì liệu rằng hệ quả sau này có diễn biến khác?

Chuyên gia nói không lo, nhưng vẫn còn đó quá nhiều nghi ngại!

Bày tỏ quan điểm về việc lo ngại tầng lớp trung lưu làm giàu từ bất động sản, chứng khoán, tiền ảo sẽ có những hệ quả tiêu cực sau này, Tiến sĩ Phùng Đức Tùng, Viện trưởng Viện nghiên cứu Phát triển Mekong nhận định: “Không có vấn đề gì ở đây cả“. Theo ông, việc người dân đầu tư vào chứng khoán cũng sẽ giúp các doanh nghiệp có thêm vốn, từ đó họ sẽ tăng cường hoạt động kinh doanh, chung quy cũng đã đóng góp nhiều vào ngành sản xuất của đất nước. Về đầu tư bất động sản và tiền ảo, hai “thị trường” này chỉ là nhất thời và rồi cơ chế thị trường sẽ tự điều tiết cân bằng.

Quan điểm của Tiến sĩ Tùng đưa rất logic, hợp lý. Tuy vậy, nếu chúng ta không đặt ra bất kì một lo ngại nào có phải là đang “quá tự tin” hay không?

Thứ nhất, về việc đầu tư vào thị trường chứng khoán tăng mạnh. Ở đây, đúng là người đầu tư chứng khoán cũng đã góp phần vào công nghiệp sản xuất cho các doanh nghiệp khác. Nhưng, họ hoàn toàn có thể chọn việc đóng góp mạnh hơn vào nền sản xuất được kia mà. Nếu ý thức của thế hệ dân cư mới chỉ “chăm chú” vào đầu tư bất động sản, không phát triển thêm những doanh nghiệp mới thì phải chăng là chúng ta đang tự kéo chậm lại nền kinh tế? Rõ ràng, nếu có nhiều doanh nghiệp, nhiều công ty, nhiều nhà khởi nghiệp hình thành hơn thì nền kinh tế chắc chắn sẽ có sự vận động mạnh hơn. Khi ấy, kinh tế sẽ không chỉ tập trung vào một số doanh nghiệp nhất định nữa là mà chia đều cho nhiều doanh nghiệp trên cả nước. Làm được điều này, dân số Việt Nam biết đâu còn gia nhập nhanh hơn vào tầng lớp thượng lưu chứ không chỉ là tầng lớp trung lưu như hiện tại?

Thứ hai, đầu tư bất động sản lâu nay vẫn là “thị trường” giàu lên nhanh chóng với không ít người ở Việt Nam. Nhìn ngay vào “top” những tỷ phú tại Việt Nam như Phạm Nhật Vượng, Nguyễn Thị Phương Thảo, Trần Đình Long,… đều ít nhiều tham gia vào đầu tư bất động sản. Trong một khoảng thời gian khá dài nữa, đặc biệt là quá trình phát triển, hoàn thiện hạ tầng tại các tỉnh, thành phố thì đầu tư bất động sản vẫn sẽ là một miếng mồi mà nhiều nhà đầu tư lựa chọn.

Bất động sản sẽ vẫn còn là thị trường được quan tâm mạnh trong thời gian dài nữa

Thế nhưng, chính từ đó mà những mặt trái xuất hiện. “Bong bóng bất động sản” liên tục xảy ra tại các địa phương của Việt Nam, đặc biệt là những nơi sắp có dự án mới. Chỉ trong 3 tháng đầu năm 2018, thị trường bất động sản ghi nhận sự tăng giá chóng mặt của phân khúc đất nền các tỉnh thành như thành phố Hồ Chí Minh, Kiên Giang, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên, Hải Dương, Hải Phòng… Nhiều kẻ đầu cơ nhanh chóng trục lợi hàng chục tỷ, nhưng nhiều người cũng rơi vào cảnh mất trắng,…

Thứ ba, về việc đầu tư tiền ảo. Dù Nhà nước không hề thừa nhận loại tiền này, cũng như có những quy định về cấm giao dịch tiền ảo nhưng thực tế của thế giới cũng như thực tiễn Việt Nam đang cho thấy hành vi của người dân là khó quản lý nếu chưa đặt ra các quy định pháp luật cụ thể. Chỉ mới đây thôi, vụ sập đường dây đa cấp tiền ảo hàng chục tỷ đồng tại thành phố Hồ Chí Minh cũng cho thấy, sự quan tâm, thu hút của tiền ảo đối với người dân Việt Nam vẫn còn lớn đến như thế nào.

Vấn đề cốt lõi ở đây là gì, tâm lý của một bộ phận không nhỏ người Việt Nam hiện nay đang là muốn giàu lên nhanh chóng nhưng không hề muốn tự gây dựng con đường phát triển riêng. Nếu những suy nghĩ này lan rộng, sức mạnh nền kinh tế quốc gia về lâu dài chắc chắn sẽ vướng phải những tác động tiêu cực.

Không thể tác động bằng chính sách, pháp luật, nhưng có thể tác động vào nhận thức xã hội!

Việc phần đông những người Việt Nam giàu lên là nhờ đầu tư bất động sản, tiền ảo, chứng khoán, rõ ràng là Nhà nước cũng không thể điều chỉnh bằng bất cứ quy chế pháp luật, chính sách cụ thể nào. Hiện tại thì những tác động tiêu cực của hiện trạng trên cũng khó có thể phản ánh ngay trong thực tế.

Tuy nhiên, vẫn cần đó những hành động, cần những sự tác động riêng để Việt Nam phải tạo được sức mạnh cho nền kinh tế đất nước chứ không phải chỉ trông chờ vào những doanh nghiệp đã hình thành từ trước.

Làm sao phải đẩy mạnh khởi nghiệp ở nhiều lĩnh vực đa ngành hơn nữa!

Ngay từ môi trường giáo dục trường học chắc cũng phải “truyền lửa” nhiều hơn đến thế hệ học sinh, sinh viên để họ cống hiến tài năng cho nhiều lĩnh vực đầu tư chứ không phải là tiếp tục “noi theo” những thế hệ trước đó để đầu tư bất động sản, chứng khoán,…

Tác động tích cực đến tâm lý, quyết tâm khởi nghiệp của người dân còn có thể được thực hiện hóa qua việc Nhà nước tiếp tục tạo những môi trường đầu tư thuận lợi trong các lĩnh vực, đặc biệt là các lĩnh vực về công nghệ cao. Đi cùng đó phải là sự cải tổ mạnh mẽ hơn nữa bộ máy hành chính Nhà nước, bởi lẽ, cải cách hành chính đã và đang cho thấy sự tác động mạnh mẽ đến tăng trưởng kinh tế trong thời gian qua.

Kết lại, đừng để lãng phí năng lực của bất kì một bộ phận xã hội nào. Vốn dĩ hay nên coi đầu tư chứng khoán, đầu tư bất động sản,… chỉ là hình thức kinh doanh “nhàn rỗi”, phụ trợ mà chúng ta làm thêm. Điều tốt nhất cho quốc gia chúng ta chính là một khối phát triển chung vào các ngành sản xuất, sản xuất ra những giá trị thời đại mới…

Từ khóa: