Chuyện gì đang xảy ra ở Bộ Công thương?!

Thứ Ba, 23.10.2018, 17:26

Việc thành lập mới Tổng cục QLTT với những Cục, Vụ…theo sau, không những đang đi ngược lại với chủ trương tinh gọn bộ máy hành chính của Đảng, Nhà nước, mà NSNN sẽ cần phải thêm khoản chi lớn nữa, trong bối cảnh nợ công đang chạm trần, chi thường xuyên liên tục tăng.

Vừa qua, Thủ tướng chính phủ đã ký Quyết định số 34/2018/QĐ-TTg về việc thành lập Tổng cục Quản lý thị trường (QLTT) trực thuộc Bộ Công Thương. Theo mô hình mới, ngành QLTT sẽ được tổ chức theo ngành dọc từ Trung ương đến địa phương. Tại Bộ có Tổng cục QLTT; các tỉnh có cục QLTT tỉnh, liên tỉnh; các đơn vị cấp huyện có đội QLTT liên huyện trực thuộc cục QLTT các tỉnh, liên tỉnh.

Đã không gọn, nay lại bị “phình”!

Theo lý giải của Bộ Công Thương thì Bộ sẽ đảm bảo sự lãnh đạo, điều hành trực tiếp từ trên xuống dưới. Bộ máy Tổng cục ở Trung ương được tổ chức tinh gọn trên cơ sở nâng cấp Cục QLTT hiện nay nhưng không phát sinh tăng đầu mối, biên chế…

Từ cấp Cục với một số phòng, nay nâng thành Tổng cục với nhiều Vụ, Cục; trong mỗi Vụ, cục lại có các Phòng… Ở cấp địa phương, từ các Chi cục nay nâng cấp thành Cục, bên trong sẽ hình thành các Phòng, Đội. Vậy cho dù sáp nhập 2-3 tỉnh lại thì bộ máy vẫn phát sinh. Thế thì chắc chắn đầu mối tăng lên, chức danh lãnh đạo tăng, biên chế phải tăng chứ không thể không tăng như cam kết. Chức danh từ Cục Trưởng lên Tổng cục Trưởng, hình thành thêm nhiều lãnh đạo cấp Vụ, Cục; các địa phương cũng hình thành chức danh lãnh đạo Cục thay vì Chi cục…, kéo theo phát sinh về chế độ, chính sách, phương tiện..v..v.

Mô hình tổ chức của ngành QLTT như hiện nay bất hợp lý, nếu không nói là không có tính hệ thống chặt chẽ, trái với quy cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước. Sự bất hợp lý này đã được một chuyên gia pháp lý chỉ rõ thêm rằng: “Ở Trung ương là cấp Tổng cục, xuống cấp tỉnh là cấp Cục (dưới một cấp), xuống đến cấp huyện lại là cấp Đội (mà không phải là cấp Phòng, tức là dưới hai cấp), thậm chí cấp Đội lại có tư cách pháp nhân, con dấu riêng (điều chưa từng tồn tại trong mô hình tổ chức hành chính nào ở nước ta). Điều này chưa đảm bảo tính khoa học, phù hợp về thẩm quyền kiểm tra, xử lý”- một chuyên gia pháp lý.

Bộ máy hành chính phải tinh gọn, càng lên cao phải càng gọn, chuyên sâu và tăng cường cho bộ máy làm việc trực tiếp ở cấp cơ sở. Như vậy, có thể hình dung chính các đội QLTT cấp huyện là lực lượng chủ yếu thực hiện nhiệm vụ QLTT. Nhưng như đã trình bày, bộ máy Trung ương lại phình ra, cấp cơ sở thì thu hẹp dần?!

Ngân sách cũng phải thêm khoản chi lớn

Theo báo cáo của Ban Kinh tế Trung ương, hiện có gần 3 triệu công chức, viên chức (CCVC) đang làm việc và hưởng lương ngân sách trong bộ máy Nhà nước, tương đương tỷ lệ 30,5 CCVC/1.000 dân. Con số này là quá cao so với các nước trong khu vực: Indonesia là 17,64; Philippines: 13,02; Singapore: 25,69…

Còn theo báo cáo của Bộ Tài chính về thu chi ngân sách 9 tháng đầu năm năm 2018. Tổng thu ngân sách Nhà nước (NSNN) từ đầu năm đến thời điểm 15/9/2018 ước tính đạt 898,3 nghìn tỷ đồng, bằng 68,1% dự toán năm. Tổng chi NSNN từ đầu năm đến thời điểm 15/9/2018 ước tính đạt 936,6 nghìn tỷ đồng, bằng 61,5% dự toán năm, trong đó chi thường xuyên đạt 651 nghìn tỷ đồng, bằng 69,2%; chi đầu tư phát triển 192,8 nghìn tỷ đồng, bằng 48,2%; chi trả nợ lãi 79,3 nghìn tỷ đồng, bằng 70,5%.

Việc thành lập mới một cơ quan không chỉ làm tăng khoản chi thường xuyên, mà còn đi ngược lại với chủ trương tinh gọn bộ máy

Vì thế, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Cao Sĩ Kiêm lo ngại: “Nếu cứ tiếp tục bị bội chi thường xuyên cao như thế này để nuôi bộ máy thì sẽ đến lúc trần nợ công bị phá vỡ. Người dân đi làm chỉ để trả nợ, Chính phủ thì phải vay tiền về để chi ăn, chi nuôi CCVC. Do đó, phải gấp rút làm cuộc “cách mạng” tinh giản biên chế, cơ cấu lại bộ máy sao cho gọn nhẹ, hiệu quả kèm theo cơ chế giải trình trách nhiệm cao. Như vậy mới có thể thúc đẩy được phát triển và tăng trưởng”.

Ai cũng nói đến 30% công chức sáng “cắp ô đi tối cắp về”. Ai cũng nhận thức rõ được việc tinh giản biên chế được nói ra quá nhiều trong thời gian qua và đây cũng là yếu tố cốt lõi để thực hiện cải cách hành chính hiệu quả, nhưng không làm sao đuổi cổ số lượng “cắp ô” ra khỏi cơ quan nhà nước được!

Có lẽ, vì có 30% cán bộ “cắp ô”, cho nên không thể tăng lương. Hoặc là, vì không đủ tiền để tăng, hoặc là phải lấy tiền thuế của dân để tăng cho lực lượng “cắp ô” này. Chỉ khi dẹp được 30% này thì tự khắc lương sẽ được cải thiện. Quan trọng hơn, tinh gọn bộ máy, sử dụng người có năng lực và đạo đức, thì dân nhờ, nước nhờ.

Có thể khẳng định rằng, lâu nay, việc sắp xếp, tinh giản không thành công là vì chỉ điều chỉnh đôi chút, nếu ở chỗ này bớt vài người thì ở chỗ khác thêm vài người, rốt cuộc cũng chẳng bớt được người nào. Cho nên, cần phải có một cuộc “cách mạng” trong vấn đề tinh giản biên chế đúng như ông Cao Sĩ Kiêm lo ngại.

Một trong những nguyên nhân của việc thực hiện cải cách hành chính, tinh gọn không hiệu quả là do phân cấp phân quyền không rõ ràng, mạch lạc dẫn đến tình trạng đùn đẩy, né tránh, lập ra nhiều cấp trung gian.

Điều này đã được ông Lê Thanh Vân, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội chỉ rõ: “Nghị quyết 39 của Bộ Chính trị, Nghị định 108 của Chính phủ về tinh giản bộ máy chưa chuyển biến về chất, chủ yếu về lượng. Giảm đầu mối ở trên thì lại phình ở dưới. Giảm được số lượng người trong bộ máy chủ yếu là về hưu, chuyển ngành, chuyển công tác. Chưa phải là sự thanh lọc thực sự. Qua đánh giá chất lượng cán bộ để loại khỏi bộ máy những người không đủ tiêu chuẩn, như vậy mới là thực chất”.

Bộ máy càng gọn, làm việc có hiệu quả, nghiêm túc thì mọi việc sẽ trôi chảy. Vị thủ lĩnh – đứng đầu các cơ quan Bộ/Sở) phải dám làm, dám chịu, dám hi sinh và có quyết sách đúng thì guồng máy mình chỉ huy sẽ vân hành tốt có hiệu quả và ít hư hỏng, sự cố. Đừng làm việc theo phong cách “bầy đàn”, bởi lâu nay hễ có công việc gì thành công thì tổ chức đơn vị nào cũng nhận về phần mình, nhưng công viêc thua lỗ,thất bại thì cả làng rút kinh nghiệm?!

Thế nên mới nói, dù thành lập Tổng cục QLTT hay bất kỳ một đơn vị nào, câu hỏi đầu tiên phải là nhân sự, con người. Ai sẽ làm việc? Hay lại “nhặt nhạnh” vài vị công chức, viên chức ở Chi cục này, Chi cục nọ về làm việc? Sẽ không thay đổi được gì nếu vẫn những con người ấy?!

Bên cạnh đó, thành lập một cơ quan mới sẽ làm phình thêm quỹ lương, phình thêm chi tiêu công gồm ngân sách hoạt động, cần công sở để hoạt động, thiết bị văn phòng đảm bảo cho các đơn vị có đủ điều kiện hoạt động. Tất cả đều được lấy từ tiến thuế của dân.

Tóm lại, việc thành lập mới Tổng cục QLTT với những Cục, Vụ…theo sau, không những đang đi ngược lại với chủ trương tinh gọn bộ máy hành chính của Đảng, Nhà nước, mà NSNN sẽ cần phải thêm khoản chi lớn nữa, trong bối cảnh nợ công đang chạm trần, chi thường xuyên liên tục tăng.

Thật tình, không hiểu chuyện gì đang xảy ra ở Bộ Công thương!