Chính quyền cũng bất lực nhìn “cát tặc” lộng hành?

Thứ Ba, 10.04.2018, 11:38

Sông Lam chảy qua 9 xã thuộc huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, trong đó 3 xã Hưng Lợi, Hưng Lam và Hưng Lĩnh đang được xem là điểm nóng khai thác cát trái phép ở trên và dưới cầu đường bộ, đường sắt nối liền 2 tỉnh Nghệ An – Hà Tĩnh nhiều tháng qua. Thế nhưng trước tình cảnh ấy, trong khi người dân chỉ biết “kêu cứu” thì chính quyền xã lại tỏ ra “bất lực”.

Người dân kêu cứu, chính quyền địa phương bất lực nhìn “cát tặc” lộng hành

Theo thông tin được phản ánh, đoạn sông bị khai thác cát trái phép dài hơn 30km. Hằng ngày có đến 30 tàu khai thác cát, trong đó mỗi tàu hút khoảng 100m3, bình quân mỗi ngày khoảng 3.000m3 cát dưới sông bị hút lên.

Hoạt động khai thác cát trái phép đã, đang và sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết cấu của công trình bờ kè chống sạt lở nghìn tỷ hai bên sông. Nhiều nhà dân cũng như những công trình di tích lịch sử 2 bên bờ sông có nguy cơ cũng bị ảnh hưởng, sạt lở, lún bất cứ lúc nào. Việc khai thác cát cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh hoạt của người dân, đặc biệt là sự ầm ĩ vào ban đêm khiến cuộc sống của cư dân nơi đây bị đảo lộn.

Được hỏi về vấn đề này, ông Trần Văn Duyệt – Chủ Ủy ban nhân dân xã Hưng Lam khẳng định: “Đặc điểm của kẻ hút trộm cát chọn vào thời điểm con nước lên. Hai là vào đêm khuya vắng, rơi vào ngày nghỉ, từ 1-3h sáng. Uỷ ban nhân dân xã không có nhân lực để bắt giữ cát tặc. Không có chuyện bảo kê khai thác cát trái phép”.

Có nhất thiết phải sử dụng nhiều lực lượng mới bắt được “cát tặc”?

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hưng Lam cho rằng, vì không đủ lực lượng, kẻ khai thác cát trái phép khai thác vào khung giờ buổi tối nên không thể bắt giữ. Nhưng đây liệu rằng có phải là biện pháp duy nhất để xử lý?

Thứ nhất, hai bên bờ sông Lam tại huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An hiện nay được ghi nhận có 15 bãi tập kết cát, trong đó có 7 đơn vị được cấp phép, còn lại là chưa có phép. Những bãi tập kết cát chưa được cấp phép rõ ràng cũng không bị xử lý, không có biện pháp cưỡng chế dừng hoạt động. Những bãi không phép này còn hoạt động thì đương nhiên sẽ kéo theo những tàu khai thác cát trái phép hoạt động theo. Tại sao chính quyền xã, huyện lại không xử lý những bãi tập kết cát này khi lúc nào nó cũng “hiện nguyên hình” ở đó chứ không phải như tàu, thuyền khai thác cát trái phép là chỉ hoạt động từ 1-3h sáng vào ngày nghỉ?

Thứ hai, theo phản ánh của báo chí, nhiều đêm liền hàng trăm người dân phục kích để phục kích, bắt quả tang “cát tặc”. Thế mà lực lượng chính quyền xã lại đổ cho cát tặc khai thác vào ngày nghỉ, không có nhân lực trực ban, không thể giải quyết. Một bên là người dân có thể túc trực để bắt “cắt tặc” nhưng không có thẩm quyền xử lý, một bên có thẩm quyền xử lý nhưng không có lực lượng trực. Trách nhiệm này là thuộc về ai?

Thứ ba, nếu chính quyền xã đã nắm được quy luật của bọn cát tặc, chỉ khai thác trong khoản thời gian từ 1-3h sáng vào ngày nghỉ. Tại sao không tập trung các lực lượng có liên quan để xử lý một lần cho dứt điểm. Câu hỏi này chính quyền các xã tại huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An cần phải nhìn nhận lại.

Không đủ nhân lực thì phải làm gì?

Riêng về vấn đề quản lý khai thác cát, sỏi trên sông, một loạt các cơ quan có thẩm quyền liên quan như: Bộ Giao thông vận tải (đơn vị quản lý việc duy tu, nạo vét lòng sông, luồng lạch); Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh (đơn vị có chức năng quản lý khai thác cát sỏi); Bộ Tài nguyên và Môi trường (liên quan đến quản lý tài nguyên nước, bảo vệ môi trường, hoạt động khoáng sản); Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (liên quan đến an toàn đê điều, công trình thủy lợi), Bộ Công an (quản lý đường thủy). Ở cấp cơ sở, trách nhiệm thuộc về các cơ quan cấp tỉnh tương ứng.

Rõ ràng, lực lượng không hề thiếu, để xử lý nạn “cát tặc” thì lực lượng của các cơ quan, ban ngành trên đều phải tham gia. Ít nhất là cho đến khi pháp luật về quản lý cát sỏi lòng sông được ban hành trong thời gian tới.

Trong trường hợp tại xã Hưng Lam, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, có khi nào chính quyền xã này thấy thiếu lực lượng mà có công văn, văn bản xin ý kiến của chính quyền huyện, tỉnh, yêu các sở, ban ngành hỗ trợ xử lý những cá nhân, tổ chức vi phạm hay chưa? Chắc là chưa thì ngày hôm nay “cát tặc” mới lộng hành được tự do đến mức như vậy.

Chính quyền xã Hưng Lam nói rằng họ không “bảo kê khai thác cát trái phép”. Chẳng biết họ có bảo kê hay không, nhưng cách mà họ “bất lực”, không thông tin được các cơ quan chức năng cấp trên hỗ trợ, giúp sức lại chính là “động lực” cho bọn “cát tặc” tiếp tục lộng hành. Thật đáng ngại khi bộ máy hành chính thì vẫn cồng kềnh, nhưng đến khi có vấn đề xảy ra người ta luôn kêu “thiếu nhân lực”, chứ không nghĩ cách tìm sự trợ giúp của nguồn nhân lực nào là cần thiết. Xin đừng “bất lực” nữa, bởi sự “bất lực” của chính quyền cơ sở chẳng khác nào là sự khẳng định cho sự kêu cứu “vô vọng” của người dân địa phương cả…