Chất vấn Quốc hội: “Hỏi 1 đáp 3”

Thứ Ba, 05.06.2018, 14:47

Kỳ họp lần này, Quốc hội dành trọn 3 ngày, từ 6 – 8.6 cho hoạt động chất vấn. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên Quốc hội áp dụng cách thức chất vấn ‘hỏi nhanh, đáp gọn’:

Thể thức “hỏi nhanh, đáp gọn” trong phiên chất vấn các thành viên Chính phủ đã được tập dượt, thí điểm tại phiên họp lần thứ 22 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tháng 3 vừa qua. Với 4 nhóm vấn đề được lựa chọn, tại kỳ họp này, đại biểu Quốc hội chỉ có 1 phút giành cho câu hỏi. Bộ trưởng, trưởng ngành trả lời sau khi có 3 đại biểu đặt câu hỏi. Thời gian cho câu trả lời là 3 phút và đi thẳng vào nội dung được chất vấn.

Ảnh: Các ĐB tham dự kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa 14

Không phải bây giờ yêu cầu “hỏi nhanh, đáp gọn” mới được đưa ra, đã nhiều lần, tại nhiều kỳ họp Quốc hội không chỉ cử tri mà cả Đại biểu Quốc hội cũng bày tỏ bức xúc khi thời gian giành cho phiên chất vấn thì eo hẹp mà người hỏi lẫn người trả lời cứ vòng vo thưa gửi, cảm ơn, có khi thời gian đã hết mà câu hỏi chưa được trả lời hoặc nhiều đại biểu chưa có điều kiện nêu câu hỏi.

Ngay như tại kỳ họp lần trước, còn tới 50 đại biểu đăng ký mà không được chất vấn. Vậy nên việc các bộ trưởng, trưởng ngành, các đại biểu hứa trả lời bằng văn bản sau là chuyện không có gì đáng ngạc nhiên ở phiên chất vấn của Quốc hội các khóa. Do đó mục tiêu chính của phiên chất vấn không đạt được.

Vì vậy yêu cầu tăng tính đối thoại, nêu trực diện các vấn đề nóng đang được dư luận xã hội quan tâm để làm rõ trách nhiệm, đưa ra các giải pháp giải quyết triệt để vấn đề là cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Nó yêu cầu cả hai phía người hỏi và người trả lời phải đáp ứng các yêu cầu cần có của “hỏi nhanh, đáp gọn”. Đó là yêu cầu người đặt câu hỏi phải thực sự chất vấn chứ không phải trình bày vấn đề, sự việc.

Đáng tiếc việc này dù đã được nhắc nhở nhưng vẫn bị lặp đi, lặp lại trong các kỳ họp của Quốc hội. Sự dài dòng, lề thề, hỏi mà không phải hỏi của các đại biểu khiến người nghe sốt ruột và gây khó cho người trả lời khi không rõ được hỏi về nội dung gì. Chỉ khi nào hiểu đúng vấn đề câu hỏi sẽ ngắn gọn, trực diện, khi đó người được trả lời chất vấn sẽ được trả lời đúng nội dung yêu cầu.

Đó là lâu nay không hiếm câu hỏi của đại biểu bị trùng lặp hoặc không mang tính đại diện. Nếu như đặt câu hỏi và yêu cầu bộ trưởng trả lời ngay một việc cụ thể của địa phương thì e là không phải là khó mà là không trả lời được. Vì thế lựa chọn vấn đề nào, sự việc nào để hỏi, để chất vấn đòi hỏi người chất vấn phải nâng cao sự hiểu biết, tiếp cận thông tin và tinh thần trách nhiệm.

Đó là người trả lời chất vấn phải nắm được những vấn đề thuộc lĩnh vực phụ trách, phải là người có trách nhiệm, dám nhìn thẳng vào yếu kém của bộ, ngành, vào thực tế để trả lời không vòng vo, không cố tình tìm cách né tránh; phải đưa ra những giải pháp căn cơ, giải quyết rốt giáo những vấn đề đã và đang còn nhiều khúc mắc gây bất bình cho nhân dân, bức xúc trong xã hội.

Tại kỳ họp lần này, 4 nhóm vấn đề được lựa chọn, 4 Bộ trưởng của các ngành Giao thông vận tải, Tài nguyên và Môi trường, Giáo dục và Đào tạo, Lao động – Thương binh và Xã hội đăng đàn trả lời chất vấn. Với thể thức “hỏi nhanh, đáp gọn” áp dụng tại phiên chất vấn Quốc hội lần này sẽ là cơ hội để các Đại biểu Quốc hội thể hiện trách nhiệm của mình cho tiếng nói của nhân dân. Nói lên tiếng nói của nhân dân, yêu cầu người có trách nhiệm trả lời trúng và đúng các vấn đề, nội dung người dân chưa thông tỏ cần được làm rõ, cần có giải pháp giải quyết triệt để.

Đây cũng còn là cơ hội để người được chất vấn khẳng định cái tầm, cái tâm của người quản lý, của người đứng đầu khi các vấn đề nhanh chóng được đưa ra, nhanh chóng được giải quyết, tạo niềm tin cho người dân khi những ý kiến, kiến nghị của họ được xem xét, được đối thoại một cách thẳng thắn, công khai, dân chủ trên diễn đàn nghị trường Quốc hội. Như vậy mới đạt được mục tiêu chính của chất vấn là: Để xử lý trách nhiệm người đứng đầu, từ đó phải đưa ra các kiến nghị, giải pháp hiệu quả, mới thực hiện được nguyện vọng của cử tri là tăng cường đối thoại, triển khai các giải pháp đồng bộ giải quyết thỏa đáng quyền lợi của nhân dân.