Cảng Liên Chiểu: Ai dám nhận trách nhiệm trước khi khởi công?

Thứ Hai, 01.10.2018, 15:26

Chân núi Hải Vân là khu vực không thuận lợi để xây dựng cảng vận tải hàng hóa, càng không thể lấn biển làm cảng Liên Chiểu để thay thế cảng nước sâu Tiên Sa.

Dự án cảng Liên Chiểu (Đà Nẵng) có quy mô 220 ha với tổng vốn đầu tư dự kiến 32.860 tỷ đồng, chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 (đến năm 2022) có tổng mức đầu tư hơn 7.370 tỷ đồng.

Dự án cảng Liên Chiểu – Đà Nẵng sắp sửa được khởi công, nhưng vẫn đang nhận được nhiều khuyến cáo của các chuyên gia

Cái lý của lãnh đạo Đà Nẵng

Vai trò của Đà Nẵng đối với khu vực miền Trung – Tây Nguyên là hạt nhân tăng trưởng và để đảm bảo vai trò đó là kết nối logistics. Và trên hết, Đà Nẵng là một thành phố cảng vì thế, việc xây dựng thêm cảng mới góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, du lịch địa phương là cần thiết.

Bí thư Thành ủy Trương Quang Nghĩa từng thừa nhận: “Đến bây giờ nhìn lại cảng Tiên Sa, trước đây cứ tưởng là xa, nhưng bây giờ bí vô cùng. Phát triển Cảng phải có hậu cần Cảng, hậu phương Cảng, điều này cảng Tiên Sa đã không làm được. Vì vậy, yêu cầu đối với thành phố Đà Nẵng là sớm quy hoạch khu cảng Liên Chiểu và quản lý quy hoạch cho tốt, tránh tình trạng làm xong là dân cư kín mít như cảng Tiên Sa “.

Song song, nhằm chứng minh cho tính đúng đắn của dự án, phía chính quyền đưa ra số liệu thống kê: Tốc độ tăng trưởng tổng lượng hàng của cảng Đà Nẵng đạt 16,2%/năm (22,6%/năm với hàng container) và dự báo sẽ đạt khoảng 10 triệu tấn vào năm 2020 và khoảng 30 triệu tấn vào năm 2030.

Đến năm 2018, sản lượng hàng qua cảng Đà Nẵng ước đạt 8,4 triệu tấn. Lượng hàng này sẽ vượt mức năng lực của khu bến Tiên Sa, Sơn Trà (Thọ Quang) sau năm 2020 và đặc biệt là vượt qua khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông kết nối cảng đi qua nội đô Đà Nẵng, gây ùn tắc giao thông, ảnh hưởng tới môi trường, tác động tiêu cực đến môi trường du lịch và đời sống người dân.

Đặc biệt, trong thời gian gần đây, lưu lượng vận chuyển hàng hóa từ cảng Tiên Sa qua đường Yết Kiêu-Ngô Quyền-Ngũ Hành Sơn tăng cao, gây ùn tắc giao thông cục bộ qua các tuyến đường này, làm xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông. Cụ thể, từ tháng 1/2016 đến tháng 9/2018 đã xảy ra 24 vụ tai nạn, làm chết 17 người và bị thương 12 người.

Do đó, lãnh đạo thành phố cho rằng, cần triển khai đầu tư xây dựng cảng Liên Chiểu. Sau khi cảng Liên Chiểu được đầu tư, Đà Nẵng sẽ sớm chuyển đổi công năng cảng Tiên Sa thành cảng du lịch. Sau này, cảng Tiên Sa chỉ tiếp nhận các tàu 5 sao, cỡ lớn đến tham quan thành phố.

Chỉ sợ cùng một va-rem!

Thẳng thắn mà nói, bất cứ một vấn đề lớn nào khi được đưa ra đều sẽ có những ý kiến tranh luận trái chiều. Tranh luận sẽ mang đến những kết quả tích cực, đưa tất cả mọi người nhìn vấn đề theo nhiều khía cạnh khác nhau, từ đó, có thể tìm ra giải pháp tối ưu nhất cho vấn đề. Đối với vấn đề xây dựng cảng Liên Chiểu cũng không ngoại lệ.

Vấn đề ở chỗ, thời gian qua nhân dân đã phải chứng kiến quá nhiều những siêu dự án công do các doanh nghiệp nhà nước, Bộ chủ quản… làm chủ đầu tư bị thua lỗ nặng nề, điển hình là 12 dự án của ngành công thương Quốc hội, Chính phủ đang cố gắng tìm cách tháo gỡ. Đó là chưa kể nhiều dự án trong các lĩnh vực khác như giao thông vận tải, thủy điện… chưa hiệu quả cũng góp phần “bào mòn” ngân sách.

Ai trong chúng ta chẳng lo nợ, nợ công, nợ Chính phủ,… tất cả đều sẽ đổ dồn lên ngân sách mà cuối cùng thì vẫn phải huy động từ nhân dân mà ra để trả nợ, để cân đối chi tiêu. Chính chúng ta sẽ là những người gánh thay những con số nợ ấy. Thế thì, lỗ – lãi trong câu chuyện sử dụng ngân sách để triển khai các dự án quốc gia sẽ được tính toán theo mức độ cân bằng giữa lợi ích người dân được hưởng và gánh nặng người dân phải chịu.

Và điểm chung khi người ta thuyết trình để thông dự án đều theo một va-rem: Sự cấp thiết của dự án đối với vấn đề an ninh kinh tế, an sinh xã hội, vì sự phát triển chung của địa phương, đất nước. Lạ lùng thay, một dự án lớn khi triển khai thì con số thiệt hại sẽ được định giá rõ ràng bằng khoản chỉ ngân sách, trong khi đó, lợi ích mang lại dường như vô hình mà không thể đo đếm cụ thể.

Trường hợp Cảng Liên Chiểu dự toán gần 33.000 tỷ đồng, như lý lẽ của các vị lãnh đạo Đà Nẵng, các quan chức ở Bộ là cũng thật sự cần thiết cho sự phát triển của địa phương nói riêng, vùng miền Trung – Tây Nguyên nói chung. Vậy, giả sử, dự án không đáp ứng được như kỳ vọng thì sao?

Bài toán trách nhiệm phải được đặt ra ngay từ khâu đầu tiên?

Nhân dân quan tâm đến hai chữ “trách nhiệm” trước khi khởi động dự án

Phải nói rằng, cảng Liên Chiểu vẫn còn đó nhiều vấn đề nên không ít chuyên gia đang còn băn khăn, lo lắng.

Nguồn vốn xây dựng cảng dự kiến gần 33.000 tỷ đồng, đây là số tiền rất lớn. Đà Nẵng đang có cảng Tiên Sa vẫn đang hoạt động rất hiệu quảviệc xây cảng mới, nếu sử dụng không khéo dễ dẫn tới bị lãng phí, không hiệu quả. Còn lấy lý do lượng hàng hóa vượt qua khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông kết nối cảng đi qua nội đô Đà Nẵng, gây ùn tắc giao thông, ảnh hưởng tới môi trường, tác động tiêu cực đến môi trường du lịch và đời sống nhân dân, gây ra nhiều vụ tai nạn trên địa bàn là chưa thuyết phục.

TS Lê Minh Sơn – Trưởng Bộ môn kiến trúc, Trường ĐH Bách khoa Đà Nẵng cho rằng: “Nếu chỉ dựa vào việc kê khai một vài vụ tai nạn giao thông rồi nói rằng phải xây dựng cảng Liên Chiểu để thay thế cho cảng Tiên Sa là rất cảm tính. Để xây dựng một dự án, các cơ quan quản lý phải xây dựng các luận cứ, luận điểm rất rõ ràng, cụ thể bằng con số thì người dân mới tâm phụ, khẩu phục”.

Trong khi, lúc xây dựng cảng Tiên Sa là các chuyên gia đã tính toán để tận dụng được đầy đủ các lợi thế tự nhiên của bán đảo Sơn Trà như: Khu vực nước sâu, sóng êm, gió nhẹ, thuận lợi cho tàu, thuyền lớn có thể ra vào và không phải làm đê chắn sóng, vì thế tiết kiệm được rất nhiều kinh phí. Những đặc điểm này cảng Liên Chiểu không thể có được.

Cũng liên quan đến chuyện xây dựng cảng mới, Kiến trúc sư Hồ Duy Diệm – nguyên Trưởng ban quy hoạch TP. Đà Nẵng bày tỏ nhiều lo ngại: “Cảng Liên Chiểu theo quy hoạch được lựa chọn xây dựng ngay dưới chân núi Hải Vân, đây là khu vực biển cạn, sóng to, gió lớn, khi có biển động hoặc vào mùa mưa lũ lại bị ảnh hưởng do nước dồn dân lên quá cao hoặc rút ra quá mạnh, rất nguy hiểm cho tàu bè qua lại, dừng đậu tại khu vực này”.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều nước từng “đặt chân” vào Việt Nam qua cửa ngõ Đà Nẵng như Pháp, Mỹ… đều đánh giá cao vai trò, vị trí của cảng Tiên Sa. Và giờ cũng có không ít chuyên gia nước ngoài đều có chung khẳng định chân núi Hải Vân là khu vực không thuận lợi để xây dựng cảng vận tải hàng hóa, càng không thể lấn biển làm cảng Liên Chiểu để thay thế cảng nước sâu Tiên Sa.

Còn nếu chuyển đổi công năng cảng Tiên Sa thành cảng du lịch đơn thuần thì cũng có nghĩa là đang thương mại hóa khu vực bến cảng này. Cùng với đó, việc kiểm soát các hoạt động thương mại, quản lý yếu tố con người ra vào, sinh hoạt tại khu vực này sẽ rất khó khăn. Việc này đồng nghĩa với nhiều nguy cơ bất lợi đe dọa tới vấn đề an ninh, an toàn cho khu vực bán đảo Sơn Trà, đặc biệt là về vấn đề an ninh quốc phòng.

Mặc cho ý kiến phản đối, không đồng tình từ các chuyên gia, người ta biết chắc chắn một điều rằng dự án cảng Liên Chiểu cũng sẽ được khởi công trong nay mai. Chính vì vậy, điều mà người dân Đà Nẵng nói riêng và nhân dân cả nước nói chung quan tâm trước khi dự án được thực hiện là: Ai đứng ra chịu trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân nếu như cảng Liên Chiểu không đáp ứng được kỳ vọng như ban đầu người ta “vẽ” ra?