Bỏ kỳ thi THPT quốc gia …!?

Thứ Hai, 23.07.2018, 10:43

Theo như thông tin trên báo chí thì mỗi một kỳ thi THPT ngân sách Trung ương và địa phương phải bỏ ra khoảng hơn 400 tỷ đồng để tổ chức. Nhưng với việc một kỳ thi THPT quốc gia mà tỷ lệ đỗ tốt nghiệp luôn đạt ở mức cao 92,93% (2016) lên gần 98% (2018), như hiện nay thì nhà nước có nên chuyển sang hình thức xét tốt nghiệp theo đúng chủ trương đổi mới giáo dục.

Tốn hàng 100 tỷ để tìm ra phần nhỏ người không đủ điều kiện tốt nghiệp THPT

Mỗi một kỳ thi THPT Quốc gia thì ngân sách Trung ương và địa phương đã phải chi ra khoảng hơn 400 tỷ đồng để tổ chức. Mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đã quyết định rút lại đề án đổi mới thi THPT quốc gia, giai đoạn 2018 – 2020, với kinh phí là gần 750 tỉ đồng. Trong đó, năm 2018 sẽ chi 344 tỷ đồng, năm 2019 chi 203 tỷ đồng và năm 2020 số kinh phí là 201,6 tỷ đồng.

Bao năm qua, nền giáo dục Việt Nam chỉ đi tìm câu trả lời cho việc cải cách ra làm sao?

Sau khi đề án này được đưa ra, đã phải nhận không ít những ý kiến trái chiều tới Bộ Giáo dục, dư luận phần lớn đã tỏ rõ thái độ không đồng tình. Sau đó, Bộ đã quyết định rút đề án này với lý do đưa ra là một số nội dung tài chính trùng lắp, thiếu khả thi,…

Việc những đề án của Bộ Giáo dục đưa ra không có tính khả thi cao khi được đưa vào thực tế không phải là chuyện hiếm. Chẳng hạn như, đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020” của Bộ Giáo dục đưa ra năm 2008 với rất nhiều mục tiêu lớn.

Theo đề án này thì đến năm 2020, đa số sinh viên tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng, đại học phải có đủ năng lực sử dụng ngoại ngữ độc lập, để thay đổi bộ mặt Việt Nam. Kinh phí mà đề án đưa ra để thực hiện là con số lên tới 9.378 tỷ đồng, nhưng đã hơn 10 năm trôi qua tỉ lệ sinh viên ra trường kém về ngoại ngữ vẫn là… chuyện hiển nhiên.

Năm 2010, đề án “Đào tạo giảng viên có trình độ tiến sĩ cho các trường ĐH, CĐ giai đoạn 2010 – 2020” (đề án 911) ra đời. Đây là một trong những đề án tốn nhiều kinh phí nhất của Bộ Giáo dục, với hơn 14.000 tỷ đồng Bộ Giáo dục đã đặt ra mục tiêu đến năm 2020 sẽ đào tạo được ít nhất 20.000 tiến sĩ.

Tuy nhiên, đến năm 2017 đề án này phải dừng tuyển sinh do kết quả quá thấp. Tính đến năm 2016, thì tổng số nghiên cứu sinh trúng tuyển thực tập nhập học chỉ có 4.024 người, mới đạt 31,4%/. Đầu năm 2018, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị về xử lý tài chính đối với Bộ Giáo dục và yêu cầu thu hồi nộp ngân sách hơn 50 tỷ đồng.

Đề án Đổi mới thi THPT quốc gia giai đoạn 2018 – 2020 của Bộ Giáo dục chỉ kéo dài trong 3 năm, mặc dù kinh phí qua các năm có giảm dưới sự cam kết của Bộ. Nhưng vấn đề quan trọng nhất ở đây đó là có thực sự mang lại tính hiệu quả cao? Khi mà kết quả xét tốt nghiệp hiện nay chỉ phụ thuộc một phần vào kết quả thi tốt nghiệp.

Hiện nay, cách tính điểm tốt nghiệp THPT – 2018 đươc Bộ Giáo dục đưa ra theo Thông tư 04/2018/TT-BGDĐT, thì điểm tốt nghiệp là tổng trung bình 4 môn thi và điểm trung bình học tập lớp 12 chia cho 2, cộng điểm khuyến khích, ưu tiên (nếu có).

Ví dụ, một thí sinh có điểm trung bình năm lớp 12 là 7,5 điểm, thì trung bình 4 môn thi tốt nghiệp chỉ cần đạt 2,5 điểm (điểm mỗi môn phải trên 1) là thí sinh đã hoàn toàn đã có 5 điểm để có thể tốt nghiệp THPT.

Với một khoản kinh phí 750 tỷ đồng, chỉ để xác định số thí sinh không đủ điều kiện tốt nghiệp là luôn dưới 10% thì có đáng? Bởi theo thống kê các năm trở lại đây thì số thí sinh tốt nghiệp luôn đạt từ 92% – 79%.

Kỳ thi THPT không đánh giá đúng thực chất

Năm 2018, với những đề thi tốt nghiệp THPT quốc gia được đánh giá là khó hơn mọi năm rất nhiều, để có được điểm 8 – 10 thì phải là những thí sinh học lực rất giỏi và thông minh. Nhưng trong năm nay, khi sự kiện gian lận điểm thi ở Hà Giang nổi lên, thì lại đặt ra cho dư luận câu hỏi liệu kết quả thi THPT có đánh giá đúng thực chất thí sinh?

Nhìn thực tế vào kỳ thi THPT quốc gia cách đây 10 năm có thể thấy rõ sự khác biệt trong kết quả thi. Năm 2007 – 2008, khi cuộc vận động “Hai không” trong năm học 2007-2008 gồm 4 nội dung của đổi mới ngành giáo dục được thực hiện và cho thấy một kết quả khác xa với những năm trước đó.

Kỳ thi THPT quốc gia luôn là một áp lực lớn đối với thí sinh

Năm 2007, tỉ lệ tốt nghiệp là 66,72%, có 12 địa phương có tỉ lệ tốt nghiệp dưới 50%; năm 2008, tỉ lệ tốt nghiệp chỉ đạt 75,96%, có tới 2 địa phương có tỉ lệ tốt nghiệp chỉ đạt dưới 50% khi đó là Cao Bằng và Bắc Kạn.

Đây được coi là 2 năm kết quả “2 không” của ngành giáo dục đánh giá đúng thực chất của thí sinh nhất, không hề có thông tin báo chí hay người dân phản ánh rằng có gian lận trong thi cử. Nhưng nhược điểm của kỳ thi này là vì kết quả thí sinh tốt nghiệp thấp, nên Bộ Giáo dục phải tiến hành thi tốt nghiệp lần 2, lần 3 rất mất kinh phí và tốn thời gian.

Vì sự tốn kém này mà các năm về sau Bộ Giáo dục và đào tạo đã tiếp tục thay đổi quy chế thi, mở rộng đánh giá thí sinh ra các hướng mới, vì thế mà tỉ lệ tốt nghiệp THPT cũng đã tăng dần. Tỉ lệ tốt nghiệp THPT từ năm 2011 trở đi không có năm nào dưới 90%, thậm chí năm 2014 tỉ lệ này đạt tới 99,02%.

Đổi mới giáo dục liên tục và người chịu áp lực nặng nề nhất chính là đến từ những thí sinh tham dự kỳ thi THPT năm đó. Từ năm 2015, Bộ Giáo dục lại tiếp tục đổi mới một lần nữa, khi áp dụng kỳ thi “2 trong 1”, tức là gộp kỳ thi THPT và Kỳ thi xét tuyển đại học – cao đẳng thành kỳ thi chung.

Mục tiêu của kỳ thi này là nhằm giảm bớt gánh nặng về tình trạng luyện thi, học tủ, học lệch và tiết kiệm ngân sách nhà nước. Vấn đề mà học tủ, học lệch bao lâu nay Bộ Giáo dục vẫn “đau đầu” đã dần được giải quyết, nhưng cách thi và hình thức thi thì vẫn khiến thí sinh và người nhà thí sinh phải “đau đầu”.

Năm 2015, thí sinh vừa xét tốt nghiệp, xét tuyển sinh Đại học, cao đảng, thì phải thi ở cụm thi do các trường đại học chủ trì. Cụm thi phải có thí sinh từ 2 – 3 tỉnh trở nên và phải đảm bảo được điều kiện ăn ở, đi lại của thí sinh. Thí sinh chỉ có nhu cầu xét tốt nghiệp sẽ được thi ở cụm, thuộc tỉnh do Sở Giáo dục và đào tạo chủ trì.

Năm 2016, thì mỗi tỉnh thành lại tổ chức có một cụm thi xét tuyển đại học, cao đẳng và tốt nghiệp chung, một cụm thi tốt nghiệp riêng. Năm 2017, mỗi tỉnh thành chỉ còn 1 cụm thi duy nhất, do Sở giáo dục và đào tạo của tỉnh chủ trì và có sự phối hợp của các trường đại học.

Bên cạnh đó, năm 2017 lần đầu tiên tổ chức thi trắc nghiệm, nên việc xuất hiện hàng ngàn điểm 10 và điểm sàn các trường (lấy theo kết quả thi THPT) đã lên rất cao. Chính vì những áp lực từ dư luận về việc đề thi dễ, khó phân loại thí sinh, mà năm 2018 đề thi đã khó hơn rất nhiều và kết quả là cho thấy vụ tiêu cực ở Hà Giang.

Việc tổ chức thi tại địa phương đã dẫn đến những tiêu cực, như việc cán bộ Sở Giáo dục và Đào tạo đã sửa điểm cho thí sinh để vào được các trường Đại học hàng đầu, đây lại là một vấn đề nhức nhối ảnh hưởng đến ngành giáo dục.

Giáo dục cứ “quay như chong chóng” cuối cùng, thì những đề án, những đổi mới lại phải nhận lại những kết quả không tốt. Khi vì “hai không” mà đổi mới thì đánh giá được đúng năng lực học sinh, nhưng lại tốn kém rất nhiều; khi đổi mới đào tạo, giáo dục và thi cử giúp có tỉ lệ tốt nghiệp cao hơn, thì lại dẫn tới vụ tiêu cực THPT Đồi Ngô (Bắc Giang);  và nay vì tiết kiệm mà tổ chức kỳ thi chung lại dẫn đến tiêu cực như Hà Giang,…

Ngành giáo dục hiện nay có quá nhiều tiêu cực 

Giáo dục đã xuống cấp từ bao lâu nay, mà người đứng đầu ngành cũng đã từng kêu gọi “bình tĩnh”. Thử hỏi, khi một nền giáo dục mà giáo viên phải quỳ gối lạy phụ huynh, giáo viên quỳ gối xin được tiếp tục dạy, học sinh phải uống nước ghẻ lau bảng, nhân tài “quần đùi” chỉ vì cái tiêu chuẩn đâu đâu phải ra đi, tình trạng tiêu cực trong kỳ thi THPT quốc gia,… thì bình tĩnh thế nào được.