Khuyết danh

Nơi lưu trữ những bài viết giá trị của các tác giả Khuyết Danh, chưa tham gia cộng tác cùng Bút Danh tại congtacvien.info

Bất ngờ với phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về chức danh Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước

Thứ Năm, 04.10.2018, 10:34

Hội nghị Trung ương 8, khóa XII hôm nay 3/10 đã thống nhất 100% giới thiệu ông Nguyễn Phú Trọng, Tổng bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng để Quốc hội bầu giữ chức vụ Chủ tịch nước tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khoá XIV (khai mạc ngày 21/10).

Không nên quy định “cứng” Tổng bí thư kiêm Chủ tịch nước

Trước đó hồi tháng 9- 2013 khi tiếp xúc cử tri các quận Tây Hồ và Hoàn Kiếm (TP Hà Nội) trước kỳ họp thứ 6 của Quốc hội. Giải đáp vấn đề được cử tri Nông Quang Lộc (phường Hàng Mã) nêu ra là nên ghi vào Hiến pháp “Tổng bí thư kiêm Chủ tịch nước và Chủ tịch nước làm chủ tịch Hội đồng Hiến pháp”, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng nói: “Cơ chế Tổng bí thư kiêm Chủ tịch nước đã có nhiều ý kiến nêu ra từ mấy nhiệm kỳ rồi. Trung Quốc và Lào cũng có cơ chế như vậy. Ở nước ta, vấn đề này do Đảng phân công, còn Chủ tịch nước thiết chế bộ máy nhà nước không phải cá nhân con người cụ thể. Tùy từng giai đoạn có thể kiêm hay không kiêm là do trung ương phân công Tổng bí thư sang làm Chủ tịch nước, đó là việc nội bộ không nên ghi “cứng” vào Hiến pháp. Cũng phải nói thật, đề phòng trường hợp quyền lực quá tập trung vào một người, xảy ra cái gì nếu tốt là phúc cho dân tộc, nhưng chẳng may nếu tính toán không kỹ thì để lại hậu quả. Bây giờ Chủ tịch nước lại là chủ tịch Hội đồng Hiến pháp nữa thì quyền to quá. Ta là cơ chế lãnh đạo tập thể. Bác Hồ nói rồi, nguyên tắc là lãnh đạo tập thể, phân công trách nhiệm cá nhân. Phát huy được dân chủ thì tốt hơn”.

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tại buổi tiếp xúc cử tri ngày 17.6

Thời điểm chín muồi để thực hiện Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước

Trả lời PV, ông Vũ Mão, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội ủng hộ mô hình Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước.

“Lúc này chính là thời cơ tốt để thực hiện từ cấp cao nhất là Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước”, ông Mão nói và lưu ý nếu làm ở các cấp địa phương cần nghiên cứu bàn bạc kỹ lưỡng từng bước khi thực hiện.

Ông Vũ Mão thông tin, Việt Nam từng có tiền lệ Chủ tịch Đảng giữ chức Chủ tịch nước, nhưng vì hoàn cảnh lịch sử nên có nhiều thay đổi. Trước đây Bác Hồ từng là Chủ tịch Đảng và giữ chức Chủ tịch nước. Cơ cấu tổ chức của Đảng lúc đó gồm Chủ tịch Đảng và Tổng Bí thư hoặc Bí thư thứ nhất.

Tổng Bí thư hoặc Bí thư thứ nhất làm công việc của Đảng; còn Chủ tịch nước phụ trách những mặt tiêu biểu, chỉ đạo chung.

Khi Bác Hồ mất, vì hoàn cảnh và điều kiện môi trường lúc đó nên nước ta không thể thực hiện mô hình này được. Sau khi Bác qua đời, bác Tôn Đức Thắng là Chủ tịch nước, bác Lê Duẩn là Tổng Bí thư. Kế đó, bác Trường Chinh làm Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, bác Duẩn là Tổng Bí thư.

Sau này Đảng và Nhà nước cũng mong muốn kết hợp hai chức danh nhưng nhận thức mỗi thời khác nhau ở nhiều khía cạnh. “Thứ nhất, đã là Tổng Bí thư lại kiêm Chủ tịch nước thì lo ngại độc quyền. Thứ hai, tìm người có uy tín để vừa làm Tổng Bí thư vừa là Chủ tịch nước lại khó quá”, ông Mão phân tích.

Làm thế nào để tránh lạm quyền?

Ông Mão cho rằng, những lo lắng trên nằm ở vấn đề nhận thức, bởi nếu tất cả cùng nhất trí chắc chắn sẽ giải quyết được.

Về vấn đề sẽ có độc quyền nếu thực hiện mô hình Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước, ông Mão dẫn chứng Điều 4 của Hiến pháp từng viết, Đảng lãnh đạo đất nước và xã hội, nhưng Đảng chịu trách nhiệm với quyết định trước dân và chịu giám sát của dân.

“Đảng lãnh đạo nhưng phải trong khuôn khổ pháp luật theo hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền. Làm được điều này, chúng ta vừa kiểm soát được quyền lực, nhưng vẫn chống được độc đoán, chuyên quyền”, ông Vũ Mão nhấn mạnh.

Ông đề nghị trong Điều lệ Đảng phải bổ sung một số điểm quy định cụ thể hơn nhiệm vụ và quyền hạn Tổng Bí thư; cũng như Hiến pháp quy định quyền hạn, nhiệm vụ của Chủ tịch nước (có 9 nhiệm vụ và quyền hạn) và Thủ tướng (có 8 nhiệm vụ quyền hạn).

Bên cạnh đó, mối quan hệ của Bộ chính trị với Trung ương cũng cần nêu chi tiết. Trung ương là trên, Bộ Chính trị là người trình ra Trung ương để quyết định, chứ không phải quyền lực nằm trong tay Bộ Chính trị như nhiều người cảm nhận. Điều lệ Đảng phải quy định Ban chấp hành Trung ương có bao nhiêu nhiệm vụ, quyền hạn (có 15 nhiệm vụ quyền hạn), Bộ Chính trị bao nhiêu nhiệm vụ, quyền hạn (12 nhiệm vụ quyền hạn) và cứ thế thực hiện.

“Điều lệ Đảng hiện còn chung chung. Tôi mong tới Đại hội XIII cần có Ban sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng và coi đây là việc quan trọng thì tránh được độc tài, độc quyền và kiểm soát được quyền lực”, ông Mão nhận định và khẳng định nếu làm được điều này thì việc thực hiện mô hình Tổng bí thư là Chủ tịch nước dễ dàng hơn.

“Tôi biết là Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng hiện không muốn nhất thể hoá chức danh vì đồng chí cũng lớn tuổi, nửa nhiệm kỳ nữa cũng không dài. Nhưng việc nhất thể hoá sẽ tạo tiền đề tốt vì Việt Nam lúc này cần người tổng chỉ huy, cầm cân, nảy mực”, ông Mão nói.

Tổng hợp