Bất ngờ, hoang mang và bài toán trách nhiệm!

Thứ Hai, 20.08.2018, 14:39

Loại bánh siêu rẻ nhưng chất lượng như thế nào lại chưa rõ đang khiến cho dư luận cảm thấy hoang mang, búc xúc. Trách nhiệm trên hết thuộc về các cơ quan quản lý trực tiếp, liên ngành từ cấp Trung ương đến địa phương như: Hải Quan, Quản lý thị trường, An toàn vệ sinh thực phẩm… Song song, cần phải tẩy chay những mặt hàng không rõ nguồn gốc, chất lượng… từ người tiêu dùng, cũng như sự vào cuộc của báo chí cũng là điều cần thiết.

Sau khi hàng loạt chất phụ gia bị ngăn cấm sử dụng, bánh trung thu Trung Quốc năm nay có tuổi thọ siêu ngắn từ 6 tháng xuống còn 7 ngày.

Nhiều nước cấm nhập khẩu bánh trung thu từ Trung Quốc

Do lo ngại về an toàn thực phẩm, nhiều nước đã ban hành các quy định về việc nhập bánh trung thu. Thậm chí, một số nước như: Đức, Pháp, Thái Lan, Thụy Điển… đã ra lệnh cấm, chỉ đích danh là không nhập khẩu bánh trung thu từ Trung Quốc Đại lục.

Các nước khác thuộc Liên minh Châu Âu (EU) cũng yêu cầu rất ngặt về hàm lượng chất Aflatoxin B1 (AFB1) trong các loại bánh có chứa trái cây khô. Nhật Bản cũng đưa ra nhiều yêu cầu cao hơn năm ngoái về vật liệu làm bánh như: Chất phụ gia, chất làm ngọt, chất tẩy trắng, chất bảo quản…

Mỹ, Canada, Tây Ban Nha, Úc, New Zealand… lại quy định bánh trung thu nhập khẩu không được có lòng đỏ trứng gà… Trong khi đó, các doanh nghiệp bánh trung thu Trung Quốc không thể nào đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm nhặt trên.

Theo các tài liệu khoa học, AFB1 là chất độc có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho gan chỉ với liều lượng rất nhỏ. Một kg thức ăn chỉ cần nhiễm 2 miligam AFB1 cũng đủ làm hỏng gan. Độc chất này bền vững với nhiệt, nếu đem đun sôi 100 độ C ở nồi bình thường hoặc nhiệt độ cao hơn ở nồi áp suất thì chất này vẫn không bị phân hủy. Người, động vật, cá ăn phải thức ăn nhiễm AFB1 sẽ bị rối loạn chức năng gan, tụy, dẫn đến các hệ quả nghiêm trọng.

Ngay chính một chuyên gia của Viện Khoa học xã hội Quảng Châu – Trung Quốc cũng từng nhận định: “Việc nhiều nơi cấm vận bánh trung thu Trung Quốc là do nước này chưa có được tiêu chuẩn phù hợp với chuẩn kiểm dịch và dinh dưỡng quốc tế”.

Nỗi lo “muôn năm cũ”

Người tiêu dùng lại lo lắng về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm

Còn hơn một tháng nữa mới đến trung thu, nhưng khắp các trang bán hàng qua mạng, mặt hàng được quảng cáo nhiều nhất và cũng gây tranh cãi nhiều nhất hiện nay là bánh trung thu giá rẻ, bán theo cân có xuất xứ từ Trung Quốc. Hiện loại bánh này được rao bán với giá 75.000 – 100.000 đồng/kg, khoảng 24 – 25 chiếc, như vậy, mỗi chiếc bánh nặng từ 30 – 40g có giá 3.000 -4.000 đồng.

Theo quan sát, những chiếc bánh vừa được giới thiệu có kích thước khá nhỏ, bao bì chi chít chữ Trung Quốc. Tiểu thương cho biết bánh được sản xuất tại Đài Loan, vỏ bánh mỏng, có nhiều hương vị như đào, trứng muối, dưa gang nên rất thu hút trẻ em.

“Giá bình thường là 90.000 đồng/kg (1kg khoảng 30 cái), nếu em muốn mua số lượng lớn từ 20 kg trở lên thì chị lấy 85.000 đồng/kg thôi, nhưng phải đặt trước vài ngày vì hàng có sẵn không nhiều. Em nên đem về quê bán hoặc bán ở mấy khu công nghiệp, chỗ có nhiều công nhân, xóm trọ cứ từ 3.000-5.000 đồng/cái là bảo đảm đắt hàng” – một chủ cửa hàng nói.

Tuy nhiên, theo lời của lãnh đạo một doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo tại TP Hồ Chí Minh thì: “Nghĩ không ra làm cách nào để có thể cho ra lò một cái bánh trung thu chỉ có giá 2.000-3.000 đồng như thế. Bởi giá bột mì hiện nay rẻ lắm cũng 10.000-12.000 đồng/kg, nhân bánh vài trăm ngàn đồng/kg. Đó là chưa kể trong bánh còn có thêm gói hút ẩm, khay nhựa, bao bì plastic… Nếu 1 cái bánh tầm 40g làm bằng những nguyên liệu rẻ nhất thì cũng không thể dưới 20.000 đồng”.

Thực tế cho thấy, bánh Trung thu giá rẻ đang tràn lan, làm loạn thị trường, có nguy cơ không thể nhận ra đâu là hàng thật đâu là hàng rởm, khi hàng Trung Quốc giá rẻ được quảng cáo ngọt, thanh, không khác gì hàng truyền thống Việt Nam! Thật sự, không ai biết chính xác trong những chiếc bánh trung thu siêu rẻ chứa những gì, trong bối cảnh hàng Trung Quốc luôn ám ảnh người Việt bởi chất lượng kém.

Trong khi, Việt Nam có không ít thương hiệu bánh Trung thu nổi tiếng, như Hữu Nghị, Bibica, Như Lan, Đồng Khánh… Thị trường nội địa hơn 90 triệu dân cũng chưa phải là khó tính như các nước phát triển.

Liên quan đến chuyện bánh trung thu lậu giá siêu rẻ, người viết chợt nhớ tới chuyện Việt Nam phải nhập từng que tăm từ Trung Quốc. Vấn đề không phải chúng ta không sản xuất được tăm mà là do tăm nội địa có giá cao hơn nhập khẩu, vì năng suất lao động thấp, công nghệ lạc hậu. Đó là nguyên nhân chung dẫn đến hàng nội thất thế ngay trên sân nhà.

Suy cho cùng, điểm chung mà người tiêu dùng lo lắng về loại bánh 3 nghìn đồng/ chiếc nói riêng và nhiều loại bánh trung thu nhỏ lẻ có mặt trên thị trường đó là: Bao bì chi chit chữ Trung Quốc, hoặc dù trên bao bì bánh có thực hiện đúng quy định, nhưng chất lượng bánh thế nào mới là vấn đề. Nào là nguồn gốc thực phẩm, là phẩm màu có trong danh mục cho phép hay không, điều kiện cơ sở sản xuất ra sao…

Nó tiềm ẩn những rủi ro về sức khỏe người tiêu dùng, cũng như tạo sự cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường nội địa. Đấy là những nỗi lo “muôn năm cũ”, “đến hẹn lại lo” mà người tiêu dùng luôn phải đối mặt.

Trách nhiệm không của riêng ai?!

Theo thống kê của cơ quan chức năng, trên địa bàn Thủ đô Hà Nội có tới vài trăm cơ sở sản xuất bánh trung thu. Trong đó, nhiều cơ sở sản xuất một cách tự phát, nhỏ lẻ, nhập lậu, cơ quan chức năng khó mà kiểm soát được bởi lực lượng mỏng và kinh phí cho công tác thanh, kiểm tra không đảm bảo.

Đang có sự tranh cãi về trách nhiệm từ các cơ quan chức năng

Liên quan đến loại bánh trung thu giá bèo, một chủ một cửa hàng tại Hà Nội nói: “Còn gần 2 tháng nữa mới đến Trung thu nhưng tôi phải bán trước từ bây giờ cho quen khách. Vả lại bán từ bây giờ còn đắt hàng chứ đến đúng dịp lại bão hòa rồi, đâu đâu cũng bán thì khách nhà mình sẽ ít đi”.

Xét ở góc độ quản lý, các loại bánh giá siêu rẻ này, người tiêu dùng có quyền đặt nghi vấn về chất lượng cũng như khâu kiểm soát của cơ quan chức năng. Đặc biệt, với loại nhỏ, thì người bán luôn nhắm đến đối tượng trẻ em, nông thôn… sẽ rất nguy hiểm nếu các thành phần cấu tạo nên bánh và chất lượng bị thả nối như hiện nay.

Trước tình trạng bánh trung thu nhập lậu, giá bèo, lại không rõ chất lượng khiến cho người tiêu dùng bức xúc, lo lắng. “Chúng ta phải đặt về góc độ quản lý, bao nhiêu tấn bánh nhập mà chưa có ai nói an toàn hay không an toàn, thế nên việc quản lý cần đặt ra, cơ quan nào kiểm tra cái này…” – PGS.Nguyễn Duy Thịnh , Viện Công nghệ sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách Khoa Hà Nội) cho biết.

Tuy nhiên, một thông tin khá buồn, thậm chí là ngạc nhiên, khi các cơ quan quản lý cấp Trung ương lại có vẻ như đang chơi trò “đá bóng” trách nhiệm.

Nếu như Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế Nguyễn Thanh Phong nói “Chúng tôi không quản lý cái đấy”. Thì ông Trần Hùng – Phó cục trưởng Cục Quản lý thị trường (Bộ Công thương) lại cũng đặt vấn đề: “Trong chuyện này, cần phải đặt ra câu hỏi, Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về vệ sinh an toàn thực phẩm đang ở đâu? Trách nhiệm chính thuộc về ai?”

Phải nói rằng, rất nhiều năm nay tình trạng hàng Trung Quốc “đổ bộ” đánh chiếm thị trường Việt Nam không có dấu hiệu được cải thiện. Đó không chỉ đơn thuần là câu chuyện của những chiếc bánh trung thu giá rẻ đè bẹp hàng nội. Mà là vấn đề quản lý kinh tế, xây dựng thương hiệu và bảo vệ thị trường nội địa.

Dẫu biết, trách nhiệm không của riêng ai. Nhưng, trách nhiệm trên hết thuộc về các cơ quan quản lý trực tiếp, liên ngành từ cấp Trung ương đến địa phương như: Hải Quan, Quản lý thị trường, An toàn vệ sinh thực phẩm… Song song, cần phải tẩy chay những mặt hàng không rõ nguồn gốc, chất lượng… từ người tiêu dùng, cũng như sự vào cuộc của báo chí cũng là điều cần thiết.